Σερβία - Φοιτητική Λίστα: Το κίνημα που ξεκίνησε από τα Πανεπιστήμια, περπάτησε όλη τη χώρα και έφτασε στη Βουλή

Την Κυριακή, 25 Οκτωβρίου 2026, οι βουλευτικές εκλογές στη Σερβία τράβηξαν το διεθνές ενδιαφέρον. Ο συνδυασμός με την επίσημη ονομασία «Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν» (σερβική ονομασία Studentska lista – Studenti pobeđuju) είναι μια ασυνήθιστη περίπτωση πολιτικού συνδυασμού που ξεκίνησε από τα κάτω προς τα πάνω. Προέκυψε μέσα από την αυτοοργάνωση των φοιτητών, χωρίς να διαθέτει την κλασική ιεραρχική δομή κόμματος και με τις φοιτητικές συνελεύσεις να συμμετέχουν στην επιλογή των υποψηφίων, καταφέρνοντας να επικρατήσει στις βουλευτικές εκλογές της χώρας έναντι του κυβερνώντος κόμματος.

Ανατρέχοντας στην απαρχή της όλης ιστορίας, η «Φοιτητική Λίστα» προέκυψε οργανικά ως μετεξέλιξη των διαδηλώσεων που γίνονταν περίπου 2 χρόνια τώρα στη Σερβία με τους φοιτητές να πρωτοστατούν σε αυτές. Τις διαδηλώσεις είχε πυροδοτήσει η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Σερβίας, τον Νοέμβριο του 2024, που είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν 16 άνθρωποι.

Κι ενώ αρχικά οι φοιτητές διαδήλωναν με κύριο αίτημα την απόδοση ευθυνών και την ουσιαστική διερεύνηση της τραγωδίας, απορρίπτοντας προτάσεις για συνεργασία με κόμματα, το κίνημα εξαπλώθηκε σταδιακά και διεκδίκησε ενεργό συμμετοχή στα κοινά ζητώντας πρόωρες εκλογές τον Μάιο 2026.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο συνδυασμός απέφυγε τη συμμετοχή φοιτητών και επαγγελματιών πολιτικών στη λίστα των υποψηφίων, καθώς επίσης και ότι οι 250 υποψήφιοι επελέγησαν μέσα από διαδικασίες που πέρασαν από τις συνελεύσεις φοιτητών στις πανεπιστημιακές σχολές της χώρας. Παράλληλα τονιζόταν από τους φοιτητές ότι η λίστα δεν διαθέτει πολιτικό αρχηγό με την παραδοσιακή έννοια αλλά έχει ως επικεφαλής τον καρδιολόγο και καθηγητή Ίλια Σρντάνοβιτς από το Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ.

Το φοιτητικό κίνημα λοιπόν που είχε ξεκινήσει πριν 2 χρόνια, είχε πια εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα.

Τα έφερε έτσι η τύχη που βρέθηκα στο Βελιγράδι λίγες ημέρες πριν τις εκλογές και το κλίμα ήταν ενδεικτικό. Την Τετάρτη το βράδυ, τέσσερις μέρες πριν την Κυριακή των εκλογών, άκουγα μουσικές και φωνές από το δωμάτιο του ξενοδοχείου μου. Έψαξα στο διαδίκτυο και διάβασα ότι η πόλη υποδεχόταν τους φοιτητές και υποστηρικτές της Φοιτητικής Λίστας.

Τι σημαίνει όμως ότι μια πόλη υποδέχεται ανθρώπους; Από πού;

Βγήκα έξω και ακολούθησα τη μουσική. Έφτασα στην Πλατεία Φοιτητών και εκεί αντίκρισα ένα πολυσυλλεκτικό πλήθος που υποδεχόταν όσους κατέφθαναν σε ομάδες, με πυροτεχνήματα, χειροκροτήματα και μουσικές. Άνθρωποι από κάθε γωνιά της χώρας είχαν ξεκινήσει μέρες πριν πεζή, με σκοπό να συγκεντρωθούν το βράδυ της Τετάρτης στο Βελιγράδι.

Στο σημείο υπήρχε ένα κέντρο πρώτων βοηθειών και νοσηλευτές παρείχαν τις πρώτες βοήθειες στους ανθρώπους που έφταναν κατάκοποι, οι περισσότεροι από τους οποίους είχαν δεμένα τα γόνατά τους ή τις γάμπες τους.

Κάποια στιγμή ρώτησα μια παρέα νεαρών κοριτσιών, που κάθονταν στο πάρκο και κρατούσαν στα χέρια τα παπούτσια τους. Μου είπαν ότι περπατούσαν 2 μέρες και στο λαιμό είχαν κρεμάσει ένα μετάλλιο με τον αριθμό 3.

Ο αριθμός αυτός έγινε το σύμβολο του κινήματος, καθώς ο πολιτικός συνδυασμός είχε λάβει τον αριθμό 3 στο ψηφοδέλτιο των εκλογών.

Η πλατεία είχε μετατραπεί σε σημείο συνάντησης ανθρώπων που μπορεί να μην είχαν γνωριστεί ποτέ μεταξύ τους, αλλά ένιωθαν ότι συμμετείχαν σε κάτι κοινό.

Την επόμενη μέρα στο κέντρο της πόλης θα γινόταν η τελευταία προεκλογική συγκέντρωση της Φοιτητικής Λίστας.

Ενδεικτικό της δυναμικής του κόμματος αυτού ήταν ότι η επίσημη προεκλογική εκστρατεία ξεκίνησε με συγκέντρωση στο Νόβι Σαντ στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, όπου σύμφωνα με το Αρχείο Δημόσιων Συγκεντρώσεων συμμετείχαν περίπου 5.500 άτομα. Λίγες μέρες αργότερα, ο συνδυασμός ανακηρύχθηκε επίσημα έχοντας συγκεντρώσει περίπου 70.000 υπογραφές, πολλαπλάσιες από τις 10.000 που απαιτούνταν νομικά, για να φτάσει ο αριθμός των συγκεντρωμένων στην τελευταία κεντρική προεκλογική συγκέντρωση τις 150.000 και τελικά ο συνδυασμός να κερδίσει τις εκλογές της Κυριακής.

Το ενδιαφέρον με την περίπτωση αυτή, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων και προσανατολισμών, είναι ότι ξεκίνησε μέσα στα Πανεπιστήμια και μετεξελίχθηκε σε έναν πολιτικό συνδυασμό με αξιώσεις διεκδίκησης της εξουσίας, χωρίς την κλασική δομή και χωρίς πολιτικό αρχηγό με την παραδοσιακή έννοια, και που τελικά έλαβε την πρώτη θέση στις εκλογές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το εγχείρημα είναι απαλλαγμένο από δυσκολίες ή αντιφάσεις. Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι η οργάνωση ενός κινήματος διαμαρτυρίας, που εγκολπώνει διάφορες και διαφορετικές μεταξύ τους ομάδες, και η πραγματικότητα διακυβέρνησης μιας χώρας απέχουν παρασάγγας.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η νίκη στις εκλογές, αλλά η διαχείριση της εξουσίας και η μετατροπή των αιτημάτων για αλλαγή σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Η εξέλιξη του πολιτικού αυτού εγχειρήματος θα δείξει κατά πόσο μια μορφή συλλογικής πολιτικής δράσης μπορεί να μετασχηματιστεί σε βιώσιμη πολιτική πρακτική. Πρόκειται για ένα διαφορετικό και δυσκολότερο ερώτημα από την ίδια την εκλογική νίκη. Την απάντηση σε αυτό αξίζει, αν μη τι άλλο, να παρακολουθήσουμε.