Στην κατεχόμενη πόλη περίπου 2.000 άμαχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πείνα, τις νάρκες και τα drones, χωρίς ασφαλή δρόμο διαφυγής
Υπάρχουν μέρη στην Ουκρανία όπου ο πόλεμος δεν μετριέται μόνο με τους συναγερμούς και τις εκρήξεις, αλλά και με πιο απλά πράγματα, όπως το φαγητό, τα φάρμακα, τα ασθενοφόρα. Ακόμα κι έναν δρόμο, τον οποίο φοβάσαι να διασχίσεις επειδή μπορεί να κρύβει μια νάρκη ή να σε στοχεύσει κάποιο drone. Ένα από αυτά τα μέρη είναι το Ολέσκι, μια πόλη στην περιφέρεια της Χερσώνας, στην κατεχόμενη αριστερή όχθη του Δνείπερου.
Μία πόλη που ζει μία τραγωδία ασύλληπτη, που δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας όσο θα έπρεπε.
Πριν από τον πόλεμο είχε περίπου 24.000 κατοίκους. Σήμερα οι ουκρανικές αρχές υπολογίζουν ότι στην πόλη παραμένουν περίπου 2.000 άνθρωποι, αν και η επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης, Τετιάνα Χασανένκο, έχει επισημάνει ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι μεγαλύτερος και να φτάνει ακόμη και τις 3.000-4.000.
Στην ευρύτερη περιοχή του Ολέσκι και των γειτονικών κοινοτήτων εκτιμάται ότι παραμένουν περίπου 6.000 άμαχοι, ανάμεσά τους περίπου 180 παιδιά.
Στο ίδιο το Ολέσκι εκτιμάται ότι έχουν απομείνει περίπου 50 παιδιά. Οι ουκρανικές αρχές έχουν ήδη ταυτοποιήσει 358 ανθρώπους στην ευρύτερη περιοχή που χρειάζονται επείγουσα βοήθεια για να απομακρυνθούν με ασφάλεια.
Στις 25 Ιουνίου, η Αποστολή Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι είχε πάρει συνεντεύξεις από περισσότερους από 20 κατοίκους κοινοτήτων της κατεχόμενης Χερσώνας, μεταξύ των οποίων το Ολέσκι και η Χόλα Πρίσταν.
Οι μαρτυρίες περιέγραφαν σοβαρή έλλειψη τροφίμων και ιατρικής βοήθειας, με τις επιθέσεις drones και τις νάρκες να εμποδίζουν τόσο την εκκένωση όσο και τον ανεφοδιασμό.
Το τελευταίο κατάστημα τροφίμων είχε σταματήσει να λειτουργεί κανονικά ήδη από τον Ιανουάριο. Για μήνες οι κάτοικοι επιβίωναν με αποθηκευμένα τρόφιμα και περιορισμένες ιδιωτικές παραδόσεις. Στις 24 Ιουνίου, ο ΟΗΕ κατέγραφε ότι η τελευταία παράδοση τροφίμων είχε πραγματοποιηθεί στις 26 Μαΐου. Στις 2 Ιουνίου, όχημα αυτοκινητοπομπής που μετέφερε τρόφιμα και ανθρωπιστική βοήθεια πάτησε σε νάρκη στην είσοδο της πόλης. Ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και άλλοι τρεις τραυματίστηκαν.
Σχεδόν τέσσερις μήνες αργότερα, οι τελευταίες μαρτυρίες δείχνουν ότι η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί. Γυναίκα που κατάφερε να εγκαταλείψει το Ολέσκι είπε σε ουκρανικό ΜΜΕ, ότι από τις 26 Μαΐου μέχρι σήμερα δεν έχει φτάσει στην πόλη ούτε αλεύρι ούτε λαχανικά.
Περιέγραψε κατοίκους που μαζεύουν χόρτα (αντράκλα) από τους κήπους, τη βράζουν σε αυτοσχέδιες εστίες και την τρώνε, καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται.
Δεν μπορείς να φύγεις
Η έλλειψη τροφίμων είναι η μία πλευρά της κρίσης – η άλλη είναι ότι η έξοδος από το Ολέσκι μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη.
Ο ΟΗΕ έχει καταγράψει τουλάχιστον 29 νεκρούς και 54 τραυματίες αμάχους στο Ολέσκι και τη Χόλα Πρίσταν μέσα στο 2026, με μεγάλο μέρος των απωλειών να συνδέεται με επιθέσεις drones μικρής εμβέλειας.
Στις 5 Μαρτίου δύο άμαχοι σκοτώθηκαν και άλλοι τραυματίστηκαν ενώ περίμεναν στην ουρά για τρόφιμα. Τον Μάιο, ένας υγειονομικός τραυματίστηκε από drone ενώ κινούνταν με σκούτερ και λίγο αργότερα δεύτερο drone σκότωσε τόσο τον ίδιο όσο και έναν άνδρα που είχε σπεύσει να τον βοηθήσει.
Ο ΟΗΕ διευκρινίζει ότι, όπως συμβαίνει σε πολλά περιστατικά κοντά στη γραμμή του μετώπου, δεν κατέστη δυνατό να αποδοθεί με βεβαιότητα η ευθύνη για κάθε μεμονωμένο πλήγμα.
Οι νάρκες αποτελούν επίσης μεγάλο κίνδυνο. Κάτοικοι που κατάφεραν να φύγουν περιγράφουν καμένα αυτοκίνητα στις άκρες των δρόμων, ενώ άνθρωποι που επιχειρούν να εγκαταλείψουν την περιοχή αναγκάζονται σε ορισμένες περιπτώσεις να κινηθούν πεζή.
Η τελευταία οργανωμένη απομάκρυνση κατοίκων από το Ολέσκι έγινε στις 26 Μαΐου. Πλέον, σύμφωνα με εθελοντές, ορισμένοι κάτοικοι επιχειρούν να φύγουν μόνοι τους ή ανά δύο, περπατώντας μέχρι το γειτονικό Ράντενσκ. Η διαδρομή διαρκεί πέντε έως έξι ώρες και περνά μέσα από δρόμους όπου υπάρχει κίνδυνος από νάρκες και drones.
Η Human Rights Watch κατέγραψε ότι οι άμαχοι που επιχειρούν να εγκαταλείψουν το Ολέσκι βρίσκονται αντιμέτωποι με εχθροπραξίες, ναρκοθετημένες διαδρομές και απρόβλεπτες διαδικασίες στα ρωσικά σημεία ελέγχου.
«Πριν από τέσσερις ή πέντε μήνες μπορούσες ακόμη να φύγεις με αυτοκίνητο. Τώρα η μόνη επιλογή είναι να περπατήσεις», δήλωσε στην Kyiv Independent ο Στέφαν Βορόντσοφ, συντονιστής εθελοντών που συμμετέχουν σε εκκενώσεις αμάχων.
Η ιατρική περίθαλψη έχει περιοριστεί - ήδη από τον Ιούνιο κάτοικοι είχαν αναφέρει στον ΟΗΕ ότι τα ασθενοφόρα δεν πήγαιναν πλέον στα σπίτια και ότι μόνο τα πλέον επείγοντα περιστατικά μπορούσαν να αντιμετωπιστούν. Τέσσερις τραυματισμένοι άμαχοι χρειάστηκαν μεταφορά από το νοσοκομείο του Ολέσκι στο Σκαντόβσκ, αλλά η εκκένωσή τους δεν ήταν δυνατή. Ένας ασθενής πέθανε περιμένοντας να μεταφερθεί.
Σύμφωνα με τη Χασανένκο, μόλις τέσσερις γιατροί έχουν απομείνει στο τοπικό νοσοκομείο, όλοι ηλικιωμένοι πρώην εργαζόμενοί του. Το νοσοκομείο λειτουργεί χωρίς βασικές ιατρικές προμήθειες, ενώ αντιμετωπίζει προβλήματα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης. «Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να σταματήσουν μια αιμορραγία. Δεν υπάρχουν φάρμακα».
Τον Σεπτέμβριο, οι μαρτυρίες είναι ακόμη πιο δραματικές. Εθελόντρια που παρακολουθεί την κατάσταση είπε ότι η μεταφορά ασθενών είναι ουσιαστικά αδύνατη και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, παιδιά και ενήλικες μεταφέρονται ακόμη και με καρότσια κήπου.
Η ίδια ανέφερε ότι το νοσοκομείο αντιμετωπίζει πλέον πρόβλημα λειτουργίας λόγω της έλλειψης καυσίμων. Πρόκειται για μαρτυρίες που δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα μέσα στην κατεχόμενη πόλη, αλλά είναι συμβατές με την εικόνα κατάρρευσης των βασικών υπηρεσιών που έχει ήδη καταγράψει ο ΟΗΕ.
Ο Ουκρανός Συνήγορος του Πολίτη Ντμίτρο Λούμπινετς ανακοίνωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι, παρά τις πολύμηνες διαπραγματεύσεις, η ρωσική πλευρά δεν έχει επιβεβαιώσει τη συμμετοχή της σε ανθρωπιστική επιχείρηση για την απομάκρυνση των αμάχων. Σύμφωνα με τον ίδιο, το σχέδιο και οι κατάλογοι όσων πρέπει να απομακρυνθούν έχουν προετοιμαστεί, ενώ έχει υπάρξει θετική ανταπόκριση για συνδρομή από τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού.
Η ΔΕΕΣ επισημαίνει γενικότερα ότι δεν έχει παρουσία στις ελεγχόμενες από τη Ρωσία περιοχές της Χερσώνας, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα άμεσης ανθρωπιστικής παρέμβασης.
Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο προβλέπει ότι η κατοχική δύναμη οφείλει να εξασφαλίζει τρόφιμα και ιατρικές προμήθειες στον πληθυσμό και, όταν οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν, να διευκολύνει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Την υποχρέωση αυτή υπενθύμισε ρητά και η Αποστολή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ αναφερόμενη στο Ολέσκι.
Η ουκρανική πλευρά κατηγορεί τη Ρωσία ότι εμποδίζει την εκκένωση και χαρακτηρίζει την κατάσταση αποτέλεσμα σκόπιμης πολιτικής απέναντι στον άμαχο πληθυσμό. Η Μόσχα δεν έχει αποδεχθεί αυτές τις κατηγορίες.
Ο ΟΗΕ έχει επιβεβαιώσει την έλλειψη τροφίμων, την κατάρρευση της πρόσβασης σε ιατρική βοήθεια, τους θανάτους αμάχων, τις νάρκες και την αδυναμία ασφαλούς εκκένωσης. Η Human Rights Watch περιγράφει επίσης αμάχους παγιδευμένους χωρίς ασφαλή δρόμο διαφυγής.
Και πλέον υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που πιέζει: ο χειμώνας. Όσοι παραμένουν στην πόλη φοβούνται πώς θα μπορέσουν να επιβιώσουν χωρίς σταθερή τροφοδοσία τροφίμων και φαρμάκων, ηλεκτρικό ρεύμα και ασφαλείς μετακινήσεις.
Στο Ολέσκι, το δίλημμα για περίπου 2.000 ανθρώπους είναι ασφυκτικό: να παραμείνουν σε μια πόλη όπου τα πάντα εξαντλούνται ή να επιχειρήσουν να φύγουν μέσα από δρόμους στους οποίους οι νάρκες και τα drones μπορούν να μετατρέψουν την έξοδο σε θανάσιμη διαδρομή.
20°
