Αντισιωνιστές ή αντισημίτες; Όταν η καταδίκη της πολιτικής του Ισραήλ μετατρέπεται σε στοχοποίηση των Ισραηλινών πολιτών.
Την Γκίλι τη γνώρισα στο Καρπενήσι. Είναι Εβραία από το Ισραήλ. Έρχεται κάθε χρόνο μία και δύο φορές στην Ελλάδα, συνήθως για να πάρει μέρος σε ερασιτεχνικούς αγώνες βουνού. Είναι μάνατζερ μιας ορχήστρας στην πατρίδα της. Όταν τη ρωτήσαμε αν έχουν έρθει ποτέ για να παίξουν στην Ελλάδα, η απάντησή της ήταν αρνητική – ποιος θα ενδιαφερόταν ν’ ακούσει μια ορχήστρα από το Ισραήλ. Περνάει καλά, δεν φοβάται, μια φορά όμως είπε στον σύζυγό της να μη μιλάει δυνατά, «δεν χρειάζεται να καταλάβουν ότι είμαστε Εβραίοι». Πολιτικά είναι προοδευτική. Στην κριτική της ήταν εξαιρετικά σκληρή απέναντι στον Νετανιάχου, περισσότερο από πολλούς στην Ελλάδα. Ήταν απογοητευμένη από τη στάση της χώρας της –συναντηθήκαμε πριν από τον πόλεμο στο Ιράν– και στήριζε τις ελπίδες της στις προσεχείς εκλογές.
Θυμήθηκα την Γκίλι αυτές τις ημέρες με τις κινητοποιήσεις σε ορισμένα νησιά για να αποτραπεί η προσέγγιση κρουαζιερόπλοιων με Ισραηλινούς. Υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς εξηγώντας γιατί τέτοιες ενέργειες φλερτάρουν με τον φασισμό. Θα ήταν αυτονόητο πως δεν μπορεί να ενοχοποιούνται οι πολίτες μιας χώρας για τις πολιτικές της κυβέρνησής τους. Πολύ περισσότερο να υφίστανται προπηλακισμούς από αυτόκλητους αγανακτισμένους. Αυτά σε καθαρά ανθρώπινο επίπεδο, πέρα από την πολιτική διάσταση του προβλήματος. Σε έναν βαθμό το καταλαβαίνουν και οι ίδιοι, ή μάλλον οι υποκινητές τους. Έριξαν έτσι και το μεγάλο ψέμα, ότι είναι πλοία με στρατιώτες που ξεκουράζονται αφού ολοκλήρωσαν το μακάβριο έργο τους. Πάντα τέτοιου είδους εκδηλώσεις κατευθυνόμενης οργής χρειάζονται ένα ψέμα.
Το να είσαι αντισιωνιστής είναι σαν να αρνείσαι το δικαίωμα του κράτους του Ισραήλ να υπάρχει
Πρόκειται φυσικά για φερετζέ. Το σιωνιστικό κίνημα είχε εξαρχής ως στόχο τη δημιουργία ενός κράτους για τους Εβραίους στα πατρογονικά τους εδάφη. Ενός κράτους μάλιστα φιλελεύθερου, όπου όλοι θα έχουν ίσα δικαιώματα, ανεξάρτητα από φυλή ή θρησκεία. Έγινε η ελπίδα ενός λαού υπό συνεχή διωγμό. Το να είσαι αντισιωνιστής είναι σαν να αρνείσαι το δικαίωμα του κράτους του Ισραήλ να υπάρχει. Ψιλά γράμματα φυσικά για τους φίλους της Αριστεράς. Απλώς, για να μην τους χαρακτηρίζουν αντισημίτες, ανακάλυψαν τον αντισιωνισμό. Ήταν το τρικ του Στάλιν για να καθαρίσει τους Εβραίους, τους οποίους φοβόταν για τον κοσμοπολιτισμό και τις διεθνείς διασυνδέσεις τους.
Την πραγματικότητα του σιωνισμού την έδωσε πολύ πρόσφατα σε μια εξαιρετική ομιλία της η Φένια Οζ, κόρη του διάσημου ισραηλινού συγγραφέα Άμος Οζ, ενός από τους πρωτεργάτες για την ειρήνη. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες της κατάφεραν να μεταναστεύσουν στην Παλαιστίνη πριν από τον πόλεμο. Επιβίωσαν και έφτιαξαν την οικογένειά της. Όλοι οι υπόλοιποι συγγενείς όμως, όσοι δεν μπόρεσαν να φύγουν, χάθηκαν. Είτε κατέληξαν στα κρεματόρια του Άουσβιτς είτε εκτελέστηκαν από τους ναζί. Ο σιωνισμός ήταν η σωτηρία τους. Ο παππούς της έλεγε πως, όταν ήταν νέος, διάβαζε τα γκράφιτι στους τοίχους που έλεγαν «Εβραίοι, φύγετε, πάτε στην Παλαιστίνη». Σήμερα γράφουν «Έξω οι Εβραίοι από την Παλαιστίνη». Αλλάζουν οι εποχές.
Είναι αυτή η πραγματικότητα που έχει ως συνέπεια, όπως έλεγε ο Άμος Οζ, το παλαιστινιακό πρόβλημα να είναι στην πραγματικότητα σύγκρουση δύο εκδοχών της δικαιοσύνης. Η λύση του, με άλλα λόγια, δεν μπορεί να προέλθει ούτε με την εθνοκάθαρση ή το απαρτχάιντ σε βάρος των Παλαιστινίων ούτε με την εξαφάνιση του Ισραήλ. Ή, διαφορετικά, ούτε με την ακραία πολιτική του Νετανιάχου και των συμμάχων του, αλλά ούτε, βέβαια, με την πολιτική της Χαμάς και το ένα κράτος από το ποτάμι ως τη θάλασσα. Απαιτεί έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό – ο οποίος δεν θα αφήσει καμία πλευρά ικανοποιημένη, αλλά θα σταματήσει το αίμα. Όπως λέει η Οζ, υπάρχουν δύο ειδών τραγωδίες: η σαιξπηρική και η τσεχοφική. Στην πρώτη η σκηνή είναι γεμάτη σπαρμένα πτώματα. Στη δεύτερη όλοι είναι εξουθενωμένοι και απογοητευμένοι, αλλά τουλάχιστον είναι ζωντανοί.
Η μόνη συμβατή με τις αξίες του ανθρωπισμού στάση δεν μπορεί παρά να είναι η υποστήριξη, και στις δύο πλευρές, των δυνάμεων οι οποίες εργάζονται για την ειρήνη
Για εμάς τους τρίτους, λοιπόν, η μόνη συμβατή με τις αξίες του ανθρωπισμού στάση δεν μπορεί παρά να είναι η υποστήριξη, και στις δύο πλευρές, των δυνάμεων οι οποίες εργάζονται για την ειρήνη. Είτε στο πλαίσιο ενός ενιαίου κράτους είτε, επειδή αυτό μετά την 7η Οκτωβρίου δεν είναι πια δυνατόν, δύο κρατών. Οι δυνάμεις αυτές υπάρχουν. Στο Ισραήλ θα δώσουν τη μεγάλη μάχη στις προσεχείς εκλογές για την ήττα του Νετανιάχου. Υπάρχουν και μεταξύ των Παλαιστινίων, όσο κι αν στο καθεστώς που έχει επιβάλει η Χαμάς είναι δύσκολο να εκφραστούν.
Προφανώς αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να καταδικάζονται οι πολιτικές του Νετανιάχου, τα εγκλήματα πολέμου και οι αγριότητες των εποίκων. Οι αποδοκιμασίες σε βάρος πολιτών, ωστόσο, πετυχαίνουν –αν πετυχαίνουν κάτι– το ακριβώς αντίθετο από αυτό που υποτίθεται ότι επιδιώκουν. Ενισχύουν το αίσθημα θυματοποίησης των Ισραηλινών, ότι δηλαδή όλος ο κόσμος είναι εναντίον τους. Ένα αίσθημα το οποίο, με τη σειρά του, ενισχύει τους ακραίους και περιθωριοποιεί τις φωνές υπέρ της ειρήνης. Όσο για τους ίδιους τους διαδηλωτές, μπορεί να θέλουν να πιστεύουν ότι βγαίνουν στους δρόμους για καλό σκοπό. Στην πραγματικότητα, όμως, προβάλλουν τις ιδεολογικές τους προκαταλήψεις με αφορμή και πρόσχημα μια τραγωδία. Γι’ αυτό και ο πόνος τους είναι επιλεκτικός.
17°
