Ποιος θα σώσει τα château της Γαλλίας; Η μάχη ανάμεσα σε ξενοδόχους και συντηρητές
Στη Γαλλία, η κληρονομιά ενός εντυπωσιακού château μπορεί να μοιάζει με όνειρο. Για όλο και περισσότερους αριστοκράτες, όμως, μετατρέπεται σε έναν εξαιρετικά ακριβό πονοκέφαλο. Τεράστια έξοδα συντήρησης, στέγες που χρειάζονται επισκευές, παλιές ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και υψηλή φορολογία κληρονομιάς οδηγούν αρκετές οικογένειες στην απόφαση να πουλήσουν τις ιστορικές κατοικίες τους.
Οι αγοραστές είναι πλέον συχνά επενδυτές και ξενοδοχειακές εταιρείες που μετατρέπουν τα επιβλητικά γαλλικά κάστρα σε πολυτελή καταλύματα. Η τάση αυτή, ωστόσο, έχει ανοίξει μια έντονη συζήτηση στη Γαλλία: Είναι προτιμότερο ένα château να μετατραπεί σε ξενοδοχείο ώστε να εξασφαλιστούν τα χρήματα για τη συντήρησή του ή θα πρέπει να παραμένει στα χέρια των οικογενειών του και ανοιχτό στο ευρύ κοινό;
Ο Ζιλιέν Λακάζ, επικεφαλής της οργάνωσης προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς Sites et Monuments, προειδοποιεί ότι η μετατροπή ενός ιστορικού κτιρίου σε ξενοδοχείο αναπόφευκτα αλλάζει τον χαρακτήρα του. Μεγάλες αίθουσες πρέπει να χωριστούν, νέα μπάνια να δημιουργηθούν και χώροι που σχεδιάστηκαν πριν από αιώνες να προσαρμοστούν στις σημερινές απαιτήσεις ασφάλειας και άνεσης.
Κατά τους υποστηρικτές της διατήρησης των château ως οικογενειακών κατοικιών, το γαλλικό κράτος θα μπορούσε να προσφέρει περισσότερα κίνητρα στους ιδιοκτήτες, μεταξύ άλλων με διεύρυνση των φορολογικών ελαφρύνσεων για ιστορικά μνημεία.
Το επιχείρημά τους είναι ότι ένα château που εξακολουθεί να κατοικείται από την οικογένεια που συνδέεται ιστορικά μαζί του και παράλληλα ανοίγει στο κοινό προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία από ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων, στο οποίο η διαμονή είναι οικονομικά απρόσιτη για τους περισσότερους επισκέπτες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας εποχής είναι η Maison du Val, κοντά στο Παρίσι. Το κτίριο ξεκίνησε ως βασιλικό κυνηγετικό περίπτερο και τον 17ο αιώνα ανακατασκευάστηκε ως μικρό château για τον Λουδοβίκο ΙΔ΄.
Σήμερα λειτουργεί ως ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων.
Ο Ματιέ Εβράρ, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Les Hôtels (Très) Particuliers, που απέκτησε το ακίνητο, εξηγεί ότι κάθε επέμβαση σε τέτοια κτίρια γίνεται κάτω από αυστηρή κρατική εποπτεία.
Ιδιαίτερη σημασία είχε, για παράδειγμα, ένα παλιό υπόγειο όπου κάποτε φυλάσσονταν κομμάτια πάγου για τη συντήρηση των τροφίμων του βασιλιά. Οι αρμόδιοι αρχιτέκτονες πολιτιστικής κληρονομιάς απαίτησαν να αναδειχθεί ως ιστορικό στοιχείο του κτιρίου.
Το château διαθέτει σήμερα 50 δωμάτια, με την τιμή της διανυκτέρευσης να κινείται περίπου στα 360 ευρώ.
«Δίνουμε ξανά ζωή σε χώρους που έχουν φτάσει στο τέλος ενός κύκλου», λέει ο Εβράρ.
Château με πισίνες, εστιατόρια και δωμάτια εκατοντάδων ευρώ
Παρόμοιες μεταμορφώσεις εμφανίζονται σε ολόκληρη τη Γαλλία. Κοντά στο Παρίσι, ιστορικά κτήματα όπως το Domaine de Maffliers, το Château de Fleury και το Château de Villiers-le-Mahieu έχουν ενταχθεί στην τουριστική αγορά.
Πιο μακριά από τη γαλλική πρωτεύουσα, το Château de Mercuès στη νοτιοδυτική Γαλλία, το Château de Bagnols στους αμπελώνες του Μποζολέ και το εντυπωσιακό Château de la Treyne, σκαρφαλωμένο σε έναν γκρεμό πάνω από τον ποταμό Ντορντόν, αποτελούν επίσης παραδείγματα ιστορικών ακινήτων που λειτουργούν ως ξενοδοχεία.
Σύμφωνα με τον Εβράρ, το οικονομικό μοντέλο είναι απλό. Ένα μουσείο χρειάζεται δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες ετησίως για να είναι βιώσιμο, ενώ ένα ξενοδοχείο μπορεί να λειτουργεί όλο τον χρόνο και να δημιουργεί έσοδα όχι μόνο από τη διαμονή, αλλά και από εστιατόρια, μπαρ και εκδηλώσεις.
Η προσαρμογή, πάντως, κτιρίων ηλικίας εκατοντάδων ετών στη σύγχρονη πραγματικότητα μπορεί να οδηγήσει σε σχεδόν σουρεαλιστικές καταστάσεις.
Στους κήπους του Château de Villiers-le-Mahieu, για παράδειγμα, υπάρχει ένα νεκρό δέντρο σε χώρο που είχε σχεδιάσει ο περίφημος αρχιτέκτονας τοπίου του 17ου αιώνα Αντρέ Λε Νοτρ. Η πυροσβεστική ζητά να κοπεί για λόγους ασφαλείας, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς διαφωνούν.
«Μερικές φορές η κατάσταση μπορεί να γίνει καφκική», παραδέχεται ο Εβράρ.
Μια τρίτη λύση: Οι οικογένειες μένουν, οι τουρίστες πληρώνουν τη συντήρηση
Υπάρχουν όμως και μοντέλα που επιχειρούν να συμβιβάσουν τις δύο πλευρές.
Ο όμιλος Pierres d’Histoire, με επικεφαλής τον Ντομινίκ Ιμπέρ, αξιοποιεί ιστορικά ακίνητα χωρίς απαραίτητα να μετατρέπει τα ίδια τα château σε ξενοδοχεία. Η φιλοσοφία του βασίζεται σε ένα μοντέλο αντίστοιχο με εκείνο του βρετανικού Landmark Trust, που αποκαθιστά ιστορικά κτίρια και τα διαθέτει ως τουριστικά καταλύματα.
Στο Domaine de Courances, για παράδειγμα, το κεντρικό château παρέμεινε ανέγγιχτο και εξακολουθεί να κατοικείται από την οικογένεια ντε Γκανέ, η οποία το έχει στην κατοχή της εδώ και πολλές γενιές.
Αντί να μετατραπεί το ίδιο σε ξενοδοχείο, ανακαινίστηκαν τα βοηθητικά κτίρια του κτήματος. Ο παλιός μύλος, το αντλιοστάσιο και η αγροικία χρησιμοποιούνται πλέον ως τουριστικά καταλύματα, ενώ το château ανοίγει στο κοινό συγκεκριμένες ημέρες και ώρες.
Για τους υπέρμαχους της πολιτιστικής κληρονομιάς, πρόκειται ίσως για την ιδανική ισορροπία: οι τουρίστες δημιουργούν τα απαραίτητα έσοδα για τη συντήρηση, η ιστορική οικογένεια παραμένει στη θέση της και το κοινό εξακολουθεί να έχει πρόσβαση στο μνημείο.
Καθώς όμως το κόστος διατήρησης των γαλλικών château συνεχίζει να αυξάνεται, ένα πράγμα γίνεται ολοένα και πιο σαφές: πίσω από τους πύργους, τους κήπους και τις αίθουσες που μοιάζουν βγαλμένες από άλλη εποχή, η γαλλική αριστοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολύ σύγχρονο πρόβλημα — ποιος θα πληρώσει για να παραμείνουν όλα αυτά όρθια.
17°
