Ανάλυση CNN: Τα τρία πιθανά σενάρια για τη λήξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Από τη μια στιγμή στην άλλη, ο πόλεμος στο Ιράν φαίνεται να εξελίσσεται με τρόπους όλο και πιο απρόβλεπτους για κυβερνήσεις, επενδυτές και απλούς πολίτες. Πολλά πλέον εξαρτώνται από τις αποφάσεις απρόβλεπτων ηγετών, μεταξύ αυτών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ίσως του νέου και άπειρου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ έστειλε αντικρουόμενα μηνύματα, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο «μια σύντομη εκστρατεία» που θα μπορούσε να τελειώσει «σύντομα», αλλά ταυτόχρονα δήλωσε ότι δεν θα πρέπει να τελειώσει πριν το Ιράν «να μην έχει καμία απολύτως δυνατότητα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα να αναπτύξει όπλα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον των ΗΠΑ, του Ισραήλ ή οποιουδήποτε συμμάχου μας».
Το Ιράν επιδιώκει να αυξήσει την οικονομική πίεση ώστε να επηρεάσει τον Τραμπ να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο — κάτι που ο πρόεδρος έχει μέχρι στιγμής απορρίψει.
Με βάση αυτές τις παραδοχές, τρία πιθανά σενάρια:
1. Βασικό σενάριο (60%): «Περιορισμένο» Ιράν – όπως το Ιράκ τη δεκαετία του 1990
Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους καταφέρνουν να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις και ότι ο πρόεδρος παραμένει προσηλωμένος στην αποστολή που ο ίδιος διέταξε.
Στο τέλος του μήνα, η στρατιωτική ικανότητα του Ιράν να προβάλλει ισχύ στο εξωτερικό θα έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα, αλλά το πολιτικό σύστημα της χώρας θα παραμείνει στη θέση του.
Η έντονη στρατιωτική εκστρατεία θα σταματήσει, αφού θα έχει επιτευχθεί ο στόχος της, χωρίς όμως να υπάρξει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Στη συνέχεια:
οι αμερικανικές και διεθνείς κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ
εκτός αν το Ιράν συμφωνήσει να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα και τους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς
Και τα δύο αυτά προγράμματα βρίσκονται ήδη υπό κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ — πιθανώς μαζί με άλλους συμμάχους — θα συνεχίσουν να επιτηρούν τον ιρανικό εναέριο χώρο, με σχετικά χαμηλό ρίσκο λόγω της αποδυναμωμένης ιρανικής αεράμυνας.
Αν η Τεχεράνη προσπαθήσει να αποκαταστήσει τα προγράμματα πυραύλων, drones ή πυρηνικών, θα μπορεί να δεχθεί άμεσα πλήγματα.
Το σενάριο αυτό θα μπορούσε να θυμίζει το Ιράκ τη δεκαετία του 1990: ένα κράτος αποδυναμωμένο, περιορισμένο και υπό συνεχή στρατιωτική επιτήρηση.
θα διατηρήσει σημαντικό μέρος της στρατιωτικής και πυρηνικής του ικανότητας
Η Μέση Ανατολή θα γίνει ακόμη πιο ασταθής, καθώς τα κράτη του Κόλπου θα συνεχίσουν να απειλούνται από ένα Ιράν με ισχυρούς πυραύλους και drones.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να εμπλέξει βαθύτερα τις Ηνωμένες Πολιτείες στη Μέση Ανατολή, καθώς θα χρειαστεί να ενισχύσουν την άμυνα των συμμάχων τους απέναντι σε χιλιάδες πιθανούς πυραύλους και drones.
Το κόστος δραστηριοποίησης στην περιοχή — από την ασφάλιση πλοίων έως τις επενδύσεις — θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά.
3. Καλύτερο σενάριο (10%): Ένα νέο Ιράν — και μια νέα Μέση Ανατολή
Στο καλύτερο σενάριο, η στρατιωτική πίεση αποδυναμώνει το καθεστώς και ενισχύει την αυτοπεποίθηση των Ιρανών πολιτών ώστε να βγουν ξανά στους δρόμους και να απαιτήσουν την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ωστόσο, οι πιθανότητες είναι μικρές.
Η βίαιη καταστολή διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, που σύμφωνα με πληροφορίες προκάλεσε χιλιάδες θανάτους, έχει αποδυναμώσει τις πιθανότητες μαζικής εξέγερσης.
Για να συμβεί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να αποδυναμωθούν σημαντικά:
οι πολιτοφυλακές Basij
οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC)
Κάτι που είναι δύσκολο να επιτευχθεί μόνο με αεροπορικές επιθέσεις.
Η ιστορία δείχνει ότι η εξωτερική στρατιωτική πίεση σπάνια οδηγεί από μόνη της σε γρήγορη κατάρρευση ενός καθεστώτος χωρίς οργανωμένη εσωτερική αντιπολίτευση.
Τα σενάρια δεν αποκλείουν το ένα το άλλο
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, πιθανότατα θα λειτουργήσει ως πρόσωπο-σύμβολο των Φρουρών της Επανάστασης.
Δεν είναι σαφές αν θα καταφέρει να εδραιώσει την εξουσία του ή αν θα προκύψουν εσωτερικοί ανταγωνιστές.
Η Ισλαμική Δημοκρατία ήρθε στην εξουσία το 1979 αντιδρώντας σε ένα σύστημα κληρονομικής εξουσίας — και ο βασικός λόγος που ο Μοτζτάμπα κατέχει σήμερα τη θέση του είναι ακριβώς η κληρονομιά από τον πατέρα του.
Μακροπρόθεσμα, ενδέχεται να δούμε σταδιακή διάβρωση του καθεστώτος, η οποία θα δώσει στους ίδιους τους Ιρανούς τη δυνατότητα να καθορίσουν το μέλλον τους.
Ένα αποδυναμωμένο Ιράν, όπως στο βασικό σενάριο, θα μπορούσε να επιταχύνει αυτή την εξέλιξη — αλλά όχι μέσα στους επόμενους μήνες.
Η νέα ιρανική κυβέρνηση θα έχει επίσης ρόλο στις εξελίξεις και ίσως συνεχίσει επιθέσεις με drones και πυραύλους στην περιοχή, εφόσον διατηρεί την ικανότητα να το κάνει.
Σε κάθε περίπτωση, η εμπλοκή των ΗΠΑ με το Ιράν — μέσω αποτροπής, περιορισμού ή ακόμη και νέων στρατιωτικών ενεργειών — είναι απίθανο να τελειώσει μαζί με την τρέχουσα κρίση.
Το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν είναι μια καθαρή λύση, αλλά ένα πιο αδύναμο και περιορισμένο Ιράν, με νέες ισορροπίες ισχύος στην περιοχή και σημαντική αβεβαιότητα για το μέλλον.
17°
