Μονοκομματικά οικογενειακά τραπέζια και αποξένωση από τους γείτονες

Σύμφωνα με την δημοσκόπηση «Mood of the Nation» από ερευνητές του πολιτειακού πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, 9 στους 10 Αμερικανούς θυμώνουν με κάποια είδηση «κάθε μέρα». Ιδιαίτερα, η δημοσκόπηση έδειξε ρωγμή στα κοινωνικά δίκτυα των ανθρώπων —στους φίλους, στην οικογένεια και στους γείτονες— οι οποίοι έχουν απομακρυνθεί ή και αποξενωθεί λόγω πολιτικών και θρησκευτικών διαφορών. Οι Δημοκρατικοί δεν ποτίζουν πια τα φυτά των τραμπικών όταν οι γείτονές τους φεύγουν για διακοπές (και το αντίστροφο βέβαια)· ούτε συχνάζουν σε μέρη όπου υπάρχει πιθανότητα να συναντήσουν οπαδούς του αντίπαλου κόμματος. Οπωσδήποτε, η πόλωση είναι φανερή στις πλατφόρμες γνωριμιών: οι Αμερικανοί και οι Αμερικανίδες αρνούνται να βγουν ραντεβού με άτομα που ψηφίζουν «τους άλλους».

Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα, οι ερευνητές του Mood of the Nation ζήτησαν από ένα εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα ψηφοφόρων να περιγράψει τα στερεότυπά του για το αντίθετο κόμμα. Οι ερωτήσεις είχαν στόχο να διερευνήσουν τις αντιλήψεις για τον τρόπο ζωής και τις πολιτισμικές αξίες της άλλης πλευράς, όχι μόνο τις πολιτικές στάσεις. Στη μελέτη, που διεξήχθη το 2012-2016, ρωτήθηκαν περίπου 1.300 Αμερικανοί αν συμφωνούσαν με δηλώσεις που συχνά συνδέονται με το ένα ή το άλλο κόμμα —συμπεριλαμβανομένου του δημιουργισμού, της οπλοφορίας, της φορολογίας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Τότε, το 42,5% των Ρεπουμπλικανών που συμμετείχαν στην έρευνα συμφώνησαν με τη δήλωση ότι «η χώρα θα ήταν ασφαλέστερη αν κάθε νομοταγής πολίτης κατείχε πυροβόλο όπλο», έναντι 25,1% των ανεξάρτητων και 14,2% των Δημοκρατικών.

Το 38,7% των Δημοκρατικών συμφώνησαν ότι «η χώρα θα ήταν καλύτερη αν κάθε πολίτης οδηγούσε ηλεκτρικό αυτοκίνητο», σε σύγκριση με το 22% των ανεξάρτητων και το 11,4% των Ρεπουμπλικανών. Δύο μήνες αργότερα, οι ερευνητές επέστρεψαν στους ίδιους ψηφοφόρους και τους έθεσαν άλλες ερωτήσεις: εδώ, αν και περιέργως, μόνο το 19% των Δημοκρατικών συμφώνησαν ότι όλοι οι Αμερικανοί θα έπρεπε να πληρώνουν περισσότερους φόρους, πάνω από το 80% των Ρεπουμπλικανών πίστευαν ότι το ποσοστό των Δημοκρατικών που πιστεύουν στα αγαθά της υψηλής φορολογίας ήταν πολύ μεγαλύτερο. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε και με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τα όπλα: λίγο πάνω από το 42% των Ρεπουμπλικανών συμφώνησαν ότι όλοι οι «νομοταγείς» πολίτες θα έπρεπε να έχουν όπλο, αλλά ο τυπικός Δημοκρατικός πίστευε ότι το ποσοστό της «οπλολατρίας» ανάμεσα στους Ρεπουμπλικανούς ήταν 60%-80%.

Οι Αμερικανοί δεν καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλον πέρα από το κόκκινο-μπλε χάσμα. Οι ερωτηθέντες με τις πιο ακραίες απόψεις είχαν τις λιγότερο ακριβείς αντιλήψεις για το αντίπαλο κόμμα: όσο πιο ακραίες είναι οι πεποιθήσεις μας, τόσο δυσκολότερη είναι η κατανόηση των γειτόνων και των φίλων. Φαίνεται πως οι Ρεπουμπλικανοί έχουν σχηματίσει ένα στερεότυπο για τους Δημοκρατικούς στο οποίο συμπεριλαμβάνεται η woke κουλτούρα, η οικολογία, η χρήση μαριχουάνας και η «σοσιαλιστική» ιδέα για καθολική υγειονομική περίθαλψη. Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί πιστεύουν ότι οι Ρεπουμπλικανοί διέπονται από αντιεπιστημονικές ιδεοληψίες, ότι είναι θρησκόληπτοι, συνωμοσιολόγοι και ρατσιστές· ότι πιστεύουν πως οι άνθρωποι και οι δεινόσαυροι περπάτησαν στη Γη ταυτοχρόνως, ότι οι μαθητές του δημοτικού πρέπει να να απαγγέλλουν τον Όρκο Πίστης κάθε πρωί ή ότι πρέπει να κατασκευαστεί φράχτης μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού. Καθώς αυτα τα στερεότυπα είναι πολύ ισχυρά, στις δημοσκοπήσεις, τόσο οι μεν όσο και οι δε δηλώνουν ότι δεν θέλουν φίλους από το «άλλο» κόμμα και δεν νιώθουν άνετα ακόμα κι όταν είναι φίλοι τα παιδιά τους.

Όμως, η διακοπή αυτών των προσωπικών επαφών δεν είναι πρόβλημα μόνο για την ασφάλεια· είναι πρόβλημα για τη δημοκρατία. Η πλειοψηφία των Αμερικανών κινείται πλέον σε πολιτικά ομοιογενείς κοινωνικούς κύκλους. Ήδη το 2020, το 53% των Ρεπουμπλικανών δήλωναν ότι το δίκτυό τους αποτελούνταν αποκλειστικά από υποστηρικτές του Ντόναλντ Τραμπ και το 55% των Δημοκρατικών δήλωναν ότι το δίκτυό τους αποτελούνταν αποκλειστικά από υποστηρικτές του Τζο Μπάιντεν. Στο βιβλίο της «Through the Grapevine», η πολιτική επιστήμονας Taylor Carlson καταγράφει ότι περίπου 1 στους 3 Αμερικανούς ψηφοφόρους μαθαίνει για την πολιτική από κοινωνικά μεταδιδόμενες πληροφορίες: ειδήσεις που ακούγονται σε συνομιλίες με φίλους ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με επιλεγμένους followers. Η εξάρτηση από αυτές τις πηγές είναι ιδιαίτερα προβληματική σε ομοιογενή κοινωνικά δίκτυα, καθώς η έκθεση σε πληροφορίες από κάποιον στο ίδιο κόμμα μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να υιοθετούν όλο και πιο ακραίες θέσεις. Στην εργασία της η Carlson υπογραμμίζει ότι οι ψηφοφόροι που βασίζονται σε φίλους για να διαμορφώσουν τις απόψεις τους βασίζονται σε έναν έντονα προκατειλημμένο πόρο.

Aν και ο Τζον Άνταμς και ο Τόμας Τζέφερσον, μετά από μια βάναυση εκλογική αναμέτρηση που δοκίμασε τη φιλία τους, δεν αντάλλαξαν επιστολές για 11 χρόνια, οι ΗΠΑ έχουν μακρά παράδοση πολιτικού διαλόγου. Οι δυο πρόεδροι συμφιλιώθηκαν το 1812 με τη δήλωση του Άνταμς —την οποία αργότερα επανέλαβε ο Τζέφερσον— « Εσύ και εγώ δεν πρέπει να πεθάνουμε πριν να εξηγηθούμε.» Αυτό που κατάλαβε ο Άνταμς και ο Τζέφερσον στον 19ο αιώνα εξακολουθεί να ισχύει για τις διαιρέσεις στην αμερικανική κοινωνία σήμερα: η συμφιλίωση απαιτεί κατανόηση. Και η κατανόηση απαιτεί προσπάθεια. Πάντως, προς το παρόν, οι κοινωνικοί επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι τα δείπνα την Ημέρα των Ευχαριστιών με καλεσμένους που ξεπερνούν τα κομματικά όρια είναι υπερβολικά σύντομα: είτε διότι γίνονται επεισόδια, είτε διότι οι συνδαιτυμόνες φοβούνται ότι θα γίνουν επεισόδια.