Το εύθραυστο δικαίωμα της άμβλωσης

Την περασμένη Δευτέρα, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι θα επανεξετάσει τον νόμο που επιτρέπει την άμβλωση του Μισισιπή. Η υπόθεση, με την ονομασά "Dobbs κατά της Κλινικής «Γυναίκες του Τζάκσον»" αμφισβητεί την υπόθεση Roe v. Wade του 1973 από την οποία προέκυψε ο νόμος περί αμβλώσεων μέχρι και στις 16 εβδομάδες κύησης. Είναι η πρώτη φορά που το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε να εξετάσει υπόθεση για απαγόρευση των αμβλώσεων: η αποδοχή αυτή αποδίδεται στην επίδραση που ασκεί η επικεφαλής του Δικαστηρίου, Amy Coney Barrett, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ διόρισε στις 26 Οκτωβρίου 2020, λίγο πριν από τις προεδρικές εκλογές.

Η πολιτεία του Μισισιπή θέλει να απαγορεύσει όλες τις αμβλώσεις μετά από 6 εβδομάδες, και αν το Ανώτατο Δικαστήριο την δικαιώσει, αναμένεται να ακολουθήσουν μερικές ακόμα πολιτείες -η Αλαμπάμα, η Τζόρτζια, το Μιζούρι και η Βόρεια Ντακότα- οι οποίες έχουν χρησιμοποιούν ως επιχείρημα ότι στις 6 εβδομάδες το έμβρυο εμφανίζει τον πρώτο καρδιακό παλμό. Ο περιορισμός του χρόνου κύησης είναι μια ακόμα προσπάθεια υπονόμευσης του ομοσπονδιακού νόμου, ο οποίος βασίζεται στην ιδέα ότι πριν από τις 15 εβδομάδες το έμβρυο δεν μπορεί να επιβιώσει έξω από τη μήτρα. Στην πραγματικότητα, δεν μπορεί πριν από τις 24 έως 28 εβδομάδες : το δικαίωμα της άμβλωσης μέχρι τις 15 ή 16 εβδομάδες αποτελεί αποτέλεσμα συμβιβασμού μεταξύ ιατρικού κόσμου και θρησκευτικής κοινότητας.

Δεν έχουν λείψει οι σχετικές αιτήσεις στο Ανώτατο Δικαστήριο οι οποίες κατευθύνονται συνήθως εναντίον κέντρων υγείας και οικογενειακού προγραμματισμού αλλά και της ίδιας της Ομοσπονδιακής Ένωσης Φαρμάκων η οποία επιτρέπει τη λήψη του λεγόμενου «χαπιού της επόμενης μέρας». Οι ομάδες κατά της αμβλώσεως θεωρούν την κύηση των 15 εβδομάδων «ακρότητα» ιδιαίτερα εφόσον στην πολιτεία του Μισισιπί ο νόμος περί δικαιώματος της άμβλωσης «δεν αντικατοπτρίζει τις αξίες των πολιτών της.» Η Marjorie Dannenfelser, πρόεδρος της ομάδας κατά των αμβλώσεων, θεωρεί την προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο «ορόσημο για να αναγνωριστεί το δικαίωμα των πολιτειών να προστατεύουν τα αγέννητα παιδιά από τη φρίκη των αμβλώσεων.» Ωστόσο, οι υπερασπιστές του δικαιώματος εκφράσουν ανησυχία ότι με τον δεχθεί το Ανώτατο Δικαστήριο να επανεξετάσει τον νόμο δυσχεραίνει την πρόσβαση στις αμβλώσεις: ήδη 46 πολιτείες έχουν εγείρει εμπόδια και περιορισμούς στην πρόσβαση, αποθαρρύνοντας φτωχές γυναίκες και γυναίκες μειονοτήτων, μολονότι οι όλες οι πολιτείες παραπονιούνται για το φαινόμενο της εφηβικής εγκυμοσύνης, καθώς και για τις πολύτεκνες οικογένειες που αδυνατούν να φροντίσουν τα παιδιά τους. Από το 1973 νομοθέτες και διαδηλωτές κατά της αμβλώσεως δεν έπαψαν να επιτίθενται σε κλινικές και οργανώσεις με σκοπό να καταργήσουν το δικαίωμα, κηρύσσοντας παραλλήλως τη σεξουαλική εγκράτεια και την υπευθυνότητα.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αναμένεται τώρα να μειώσει τη νόμιμη διάρκεια της κύησης σε 12 εβδομάδες, αλλά αυτό δεν θα είναι παρά μια αρχή για την άρση του δικαιώματος. Σήμερα, αν και οι περισσότερες κλινικές στο Μισισιπή κάνουν διακοπή μέχρι και στις 16 εβδομάδες, οι περισσότερες γυναίκες καταφεύγουν στις κλινικές πολύ νωρίτερα· μόνο το 10% παρατείνουν την εγκυμοσύνη τους στις 15-16 εβδομάδες.

Το Μισισιπή, μια από τις νότιες πολιτείες με χαμηλό βιοτικό επίπεδο, χρειάζεται αυτό το δικαίωμα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη. Όταν το 1973 ψηφίστηκε ο νόμος υπήρχε πρόβλεψη η άμβλωση να καλύπτεται από τις ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά εντέλει η νομοθεσία κατέστησε τη διαδικασία ιδιωτική υπόθεση: το κόστος της άμβλωσης και συχνά η μεγάλη χιλιομετρική απόσταση από τις κλινικές, όπως είναι η κέντρο υγείας του Τζάκσον από τα χωριά, καθιστούν την άσκηση του δικαιώματος αρκετά προβληματική.

Περιμένοντας την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, καθώς και το Βασιλικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθησυχάζουν το κοινό ότι «τα έμβρυα δεν αισθάνονται πόνο πριν από το τρίτο τρίμηνο» όπως ισχυρίζονται εκπρόσωποι των εκκλησιών και της δεξιάς πτέρυγας των Ρεπουμπλικανών. Από την πλευρά τους, οι οργανώσεις οικογενειακού προγραμματισμού εξηγούν ότι οι γυναίκες που θέλουν να διακόψουν την κύησή τους χρειάζονται χρόνο για να λάβουν την απόφαση και χρόνο για να οργανώσουν την επέμβαση -ο περιορισμός της νόμιμης διάρκειας της εγκυμοσύνης θα σήμαινε αφόρητη πίεση τόσο για τις ίδιες τις γυναίκες όσο και για τις ιατρικές υπηρεσίες. Τέλος, εφόσον άλλες πολιτείες διατηρούν ως νόμιμο χρόνο κύησης τις 16 εβδομάδες, όσες γυναίκες έχουν τα οικονομικά μέσα θα απευθύνονται σε κλινικές εκτός Μισισιπή, όπως το Άρκανσο ή η Φλόριντα.