Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Καθαρίζει το τοπίο στην ομίχλη

Είναι βέβαιο ότι το 60ο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης θα συνδεθεί με μια από τις καλύτερες σοδειές του ελληνικού κινηματογράφου. Τα τελευταία χρόνια αλλά και πιο παλιά από τότε που θυμάμαι να ζω από κοντά τις εντάσεις- ενστάσεις για την αξία του ελληνικού προγράμματος στη διάρκεια κάποιου φεστιβάλ, τα ανέκδοτα και οι ειρωνείες περίσσευαν. Συνήθως ξεχώριζαν μόλις 2-3 ελληνικές ταινίες για τις οποίες γινόταν κάποια κουβέντα γύρω από τις σκηνοθετικές αρετές τους ή το καλογραμμένο σενάριο, αυτή την παιδική ασθένεια του ελληνικού σινεμά, αλλά ως εκεί.

Φέτος όμως λες και μια μαγική χρυσόσκονη έχει πέσει στο ταλαιπωρημένο ελληνικό σινεμά και κάποια θετικά σημάδια δείχνουν πως μάλλον μπαίνουμε σε μια από τις πιο δημιουργικές εποχές του. Δεν έχουμε προλάβει να δούμε ακόμη όλες τις ελληνικές ταινίες αλλά καμιά από τις τέσσερις που επιλέξαμε να δούμε τις τελευταίες μέρες δεν νιώσαμε ότι είναι ασήμαντη. Το αντίθετο μάλιστα.

Ο «Απόστρατος» του Ζαχαρία Μαυροειδή πιάνει μια παρελθοντική αμαρτωλή περιπέτεια του ελληνικού κινηματογράφου και την προσαρμόζει έξυπνα στο σήμερα. Η τοποθεσία του Παπάγου από ιστορικής, κοινωνικής, ιδεολογικής και κυρίως πολιτικής σκοπιάς είναι το ιδανικό μέτρο σύγκρισης για να μας ταξιδέψει το λεπτοδουλεμένο σενάριο σε μια εποχή που φαίνεται μακρινή (ο ελληνικός Εμφύλιος) αλλά τελικά μας αφορά ακόμη και σήμερα. Ο νεαρός Άρης (Μιχάλης Σαράντης) ψάχνει να βρει το επιχειρηματικό «μεγαλείο» του μέσω της εισαγωγής καφέ αλλά η σκληρή πραγματικότητα τον προσγειώνει για «προσωρινή» διαμονή στο σπίτι του παππού του όπου θα του αποκαλυφθούν κάποιες ζόρικες αλήθειες. Η φρεσκάδα της αφήγησης, σε συνδυασμό με ένα αιχμηρό χιούμορ και ορισμένους καταπληκτικούς διαλόγους («έγινε κι ο Παπάγος Χάρλεμ») κάνουν το φιλμ απόλυτα εύστοχο και επίκαιρο στα περισσότερα θέματα που θίγει.

Η «Winona»του Αλέξανδρου Βούλγαρη κυλάει όπως μια καλοκαιρινή μέρα. Ράθυμα, γλυκά και αθόρυβα. Μέσα από τα παιχνίδια των τεσσάρων κοριτσιών ανακαλύπτουμε τον κύκλο της ζωής. Αυτός ο κύκλος διαθέτει οπωσδήποτε πονηρά και αθώα παιχνίδια του σεξ, αμείωτη φαντασία, ουσιαστική επαφή, ανταγωνισμούς και ίντριγκες, σινεφιλία (απίθανη η Γουντιαλεν-ιάδα των ενθουσιασμένων κοριτσιών Δάφνη Πατακιά, Σοφία Κόκκαλη, Ηρώ Μπέζου, Ανθή Ευστρατιάδου) αναζήτηση ταυτότητα που αλλάζει ανά εποχές και ονόματα. Και πάνω από όλα εκμυστηρεύσεις καρδιάς. Η πέμπτη ταινία του Βούλγαρη είναι γλυκιά και σέξι με ένα συνδυασμό που δεν μπορείς να της αντισταθείς.

Στο «Ζίζοτεκ» του Βαρδή Μαρινάκη ένα αγόρι εννιά μόλις ετών εγκαταλείπεται από την μητέρα του στα σύνορα Ελλάδας- Βουλγαρίας. Από την πρώτη σκηνή όπου ο μικρός Ιάσονας (θαυμάσια η ερμηνεία του Αύγουστου Λάμπρου Νεγρεπόντη) φτιάχνει φαγητό στη μητέρα τουΠηνεπόληΤσιλίκα μέχρι και την τελευταία, ο σκηνοθέτης που μας είχε δώσει πριν από δέκα χρόνια το «Μαύρο λιβάδι» επιμένει στενά στην έννοια της οικογένειας αλλά όχι με τον προβλέψιμο ή ξεπερασμένο τρόπο που θα φανταζόταν κανείς. Το απέραντα τρυφερό «Ζίζοτεκ» ψάχνει να βρει την αυθεντική αγάπη στα πιο απίθανα μέρη και δικαιούται απόλυτα να το πετύχει κόντρα σε όλες τις κακοτοπιές ή κοινοτυπίες.

Ο Γιώργος Γεωργόπουλος μας προκαλεί να μιλήσουμε για πράγματα όχι και τόσο ευχάριστα αλλά καταφέρνει να μας διασκεδάσει όσο ελάχιστα φιλμ. Το «Δεν θέλω να γίνω δυσάρεστος αλλά πρέπει να μιλήσουμε για κάτι πολύ σοβαρό» ξεκινά από την αντρική καφρίλα και καταλήγει στην επώδυνη ωρίμανση. Δεν γράφω ενηλικίωση επειδή είναι κομματάκι δύσκολο για τον συγκεκριμένο τύπο. Ο πετυχημένος πωλητής-κυνηγός γυναικών που δεν «μασάει από τίποτα» στη ζωή του έρχεται κάποια στιγμή σε θέση απολογητική όταν μαθαίνει ότι είναι φορέας ενός σεξουαλικού μεταδιδόμενου νοσήματος που προσβάλει θανάσιμα μόνο τις γυναίκες. Αναγκαστικά ο καλοπερασάκιας αυτός θα αναγκαστεί να δει την ζωή του αλλιώς. Παρά το βαρύ θέμα η ταινία έχει απρόβλεπτες κωμικές εκρήξεις, για τις οποίες «ευθύνεται» σε μεγάλο βαθμό ο καταπληκτικός Βαγγέλης Μουρίκης που υποδύεται το αφεντικό της εταιρείας που εργάζεται ο χαρακτήρας του Όμηρου Πουλάκη.

 
Το «Θαύμα της θάλασσας των Σαργασσών» του Σύλλα Τζουμέρκα το είχαμε δει και απολαύσει στο φεστιβάλ του Βερολίνου όπου είχε κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα του. Ο κύκλος βίας αλλά και το νοσηρό χιούμορ που συνοδεύει τα κακώς κείμενα μιας κλειστής ελληνικής κοινωνίας δίνεται με αφηγηματική συνέπεια και σουρεαλιστική γοητεία που ενισχύεται από την γενναία ερμηνεία της Αγγελικής Παπούλια.