Πρώτη Σοδειά: Η «τέχνη των αποκλεισμένων» στην Κυψέλη

Βόλτα στη Φωκίωνος Νέγρη, αριθμός 42. Η γκαλερί 13m2 βρίσκεται στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης· μικρή το «δέμας», δεκατρία τετραγωνικά μέτρα, εξού και η ονομασία. Όμως προσοχή: Μπορεί ογκομετρικά να είναι προσομοίωση αρτίστικου σπιρτόκουτου, αλλά πιστέψτε με, η ένταση που εκλύεται, τα συναισθήματα που γεννιούνται και η ποιότητα των έργων που φιλοξενούνται παράγουν μια δύναμη και ένα πάθος αντιστρόφως ανάλογο με τη λιλιπούτεια διάστασή της.

Η 13m2 τελεί υπό την επιμέλεια της «Μαργαρίτας», ένα από τα παλιότερα σχολεία της Ελλάδας στον χώρο της λεγόμενης Ειδικής Αγωγής που ίδρυσε η Ιωάννα Τσοκόπουλου. Στην γκαλερί μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο της «Είναι γιος μου» σε πρόλογο της Άλκης Ζέης. Στις σελίδες του, με άμεσο και ειλικρινή τρόπο, χωρίς καθόλου μελό, καταγράφονται οι εμπειρίες της από το μεγάλωμα του Λεωνίδα: το δεύτερο παιδί της γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1985 με σύνδρομο Down, σε μια εποχή που οι υποδομές ήταν ανύπαρκτες, οι ιατρικές γνώσεις ελλιπείς και οι απεγνωσμένοι γονείς αναζητούσαν τρόπους για να βελτιώσουν τη ζωή του παιδιού τους.

Η ίδια η Ιωάννα Τσοκοπούλου έγινε η αλλαγή που επεδίωκε να συμβεί στη χώρα, παίρνοντας την πρωτοβουλία και κάνοντας σκοπό ζωής της να δημιουργήσει ένα πρότυπο σχολείο παραπανίσιας αγάπης και ειδικής στοργής. Τα κατάφερε! Η Ιωάννα Τσοκοπούλου μετουσίωσε ένα οικογενειακό της πρόβλημα σε συλλογική λύση, δημιουργώντας με χίλιους κόπους το Εργαστήρι Ειδικής Αγωγής «Μαργαρίτα», που στεγάζεται στην Πεντέλη.

Επιστροφή στην Κυψέλη. Ο Βάσιας Τσοκόπουλος, πρόεδρος του Δ.Σ., αδελφός του εκλιπόντος Λεωνίδα και γιος της Ιωάννας Τσοκοπούλου, με υποδέχεται στην γκαλερί, λίγο πριν μπω για να δω τα έργα της έκθεσης «Πρώτη Σοδειά». «Από τον Σεπτέμβριο στο "Μαργαρίτα" λειτουργεί το Ατελιέ Εικαστικών Τεχνών, με στόχο να εκπαιδεύσει παιδιά με καλλιτεχνική κλίση και επιθυμία, ώστε να διαμορφώσουν καλλιτεχνική ταυτότητα. Η εκπαίδευση είναι και τεχνική και βιωματική, καλλιεργεί την τριβή με τη ζωγραφική και τους χώρους της τέχνης και προσφέρει χρόνο, περιβάλλον και υλικά ερεθίσματα για δημιουργική απελευθέρωση της εκφραστικής δύναμης των ευάλωτων».

Μικρή παρένθεση. Η Art Brut ή και Outsider art, η τέχνη των αποκλεισμένων, είναι μια κατοχυρωμένη διεθνώς έκφραση και λήμμα τέχνης, που δίνει την ευκαιρία σε άτομα με νοητική αναπηρία να παράγουν έργα, που η συμπερίληψη και το αναμφισβήτητο καλλιτεχνικό τους κρέντιτ θεωρούνται δεδομένα. Πηγή ακραίας μοναδικότητας και ακατέργαστης δημιουργικότητας, η Art Brut είναι ξεχείλισμα ψυχής στους καμβάδες χωρίς να συμπλέει με εικαστικά ρεύματα της εποχής, όντας ρεύμα από μόνη της.

Επιστροφή στην «Πρώτη Σοδειά» και στους επτά καλλιτέχνες που με περιμένουν για να με ξεναγήσουν στην 13m2. Μαζί τους και η art therapist, η δασκάλα και επιμελήτριά τους στο εργαστήρι, η Χρυσούλα Πλακιώτη. Τους γνωρίζω έναν έναν και τους φωτογραφίζω καθώς υπομονετικά περιμένουν τη σειρά τους για ένα chat μαζί μου σχετικά με τους πίνακές τους και το to know us better. 

Αγάπη μόνο. Και πίνακες που θα σε εντυπωσιάσουν. Εξπρεσιονισμός, αφαίρεση, κολάζ, και όσα ακολουθούν στην οθόνη μπορείτε να τα δείτε και από κοντά, αν σκάσετε μύτη στη Δημορική Αγορά της Κυψέλης. Σας παροτρύνω μάλιστα να πλειοδοτήσετε σε συναίσθημα και σε υλική επένδυση, αφού σε αυτόν τον κόμβο προσβάσιμης τέχνης διατίθενται κατόπιν παραγγελίας όλα τα καλλιτεχνικά προϊόντα από το Εργαστήρι της Μαργαρίτας, όχι μόνο της Ζωγραφικής  αλλά και της Μεταξοτυπίας, του Αργαλειού και του Κοσμήματος.

Συμμετέχοντας στο συλλογικό εγχείρημα της Δημοτικής Αγοράς, που σχεδιασμένο από το Hub Athens αναδεικνύει τη δημοκρατική χρήση του δημόσιου χώρου, τη χρησιμότητα της κοινωνικής οικονομίας, η γκαλερί προσφέρει ένα υπέροχο safe space κοινωνικότητας, όπου η η ενδυνάμωση και το σπάσιμο των ταμπού ή της απομόνωσης, πλημμυρίζουν τα τετραγωνικά της με μοναδικά συναισθήματα τέχνης, αλληλεγγύης και ορατότητας.

Ως και τα μέσα του Δεκέμβρη οι καλλιτέχνες και τα έργα σε περιμένουν εδώ, μην αργείς! Μεγάλο φιλί σε όλους που με περίμεναν υπομονετικά και φυσικά στην γκαλερίστα Εύα Δερμιτζάκη, που βρίσκεται πάντα εκεί για να σας διαφωτίσει και να σας μυήσει στο καλλιτεχνικό Εργαστήρι Μαργαρίτα και την «Πρώτη Σοδειά» της. Δυστυχώς από την παρέα μας έλειπε ο ζωγράφος Χάρης Θάνος. Δεν πειράζει, την άλλη φορά. Μικρή σημείωση: Φεύγοντας προς την Πατησίων, ένιωσα καλύτερος άνθρωπος.

Στέλλα Βαρβία - Τίτλοι έργων: «Κύκλοι» και «Ήλιος»
Γεννήθηκε στην Αθήνα, έντονη προσωπικότητα και πολύ καλή μίμος! Εκτός από το εργαστήρι ζωγραφικής, συμμετέχει και στην αθλητική ομάδα Κρίκος των Special Olympics στο άθλημα μπότσε. «...Και αν θες να ξέρεις, έργο μου έχει δημοσιεύσει και η Καθημερινή»!

Μαίρη Δανελάτου - Συμμετέχει με τα έργα «Καρδιά» και «Συννεφιά»
Γεννήθηκε στην Αθήνα, είναι δεινή κολυμβήτρια και της αρέσει το πατίνι. Προτιμά την ελεύθερη ζωγραφική με πινέλα και μαρκαδόρους. Αγαπημένες της θεματικές είναι η φύση (λουλούδια και σύννεφα) και τα αγαπημένα της πρόσωπα, που τα ζωγραφίζει με μορφή καρδιάς.

Γιώργος Δούκογλου - Τίτλος έργου: Χειμώνας
Γεννήθηκε στο Μόντρεαλ, συμμετέχει στην κολύμβηση και το τένις των Special Olympics και εκτός από το ζωγραφικό εργαστήρι συμμετέχει και σε θεατρικές παραγωγές του «Μαργαρίτα».

Μιχάλης Λουδάρος - Τίτλοι έργων: «Ταξίδι στο σύμπαν» και «Το πανόραμα του Μαργαρίτα»
Γεννήθηκε στον Πειραιά και προτιμά τις αφηρημένες χρωματικές φόρμες. Συζητώντας μαζί του για το σύμπαν, αυτό που μας περιβάλλει και είμαστε μέρος του, όπως και το άλλο, άπειρο και αχανές που φωλιάζει στον εγκέφαλο του καθενός μας, σκεφτόμουν πόσα πολλά θα μπορούσαμε να κουβεντιάσουμε αν μαζί μας βρισκόταν και ο καθηγητής Στίβεν Χόκινγκ.

Ελισάβετ Στεργίδη - Συμμετέχει με τα έργα «Διάσημες ζωές», «Χρυσαφένια πηγάδια», «Φιλίες της καρδιάς»
Γεννήθηκε στην Αθήνα, συμμετέχει στα Special Olympics σαν κολυμβήτρια, ασχολείται με το θεάτρο και λατρεύει τα κολάζ όπως και τα σχέδια των αστεριών.

Γιάννης Χατζηρόδος - Τίτλοι έργων: «Βουνά» και «Φως»
Γεννήθηκε στην Αθήνα, παίζει πινγκ πονγκ και μπόουλινγκ, έχει συμμετάσχει στους διεθνείς αγώνες Special Olympics στο μπότσε και την ποδηλασία. Από τα βασικά μέλη και ψυχές του ατελιέ.

Μιχάλης Φραγκόπουλος - Τίτλοι έργων «Άνθρωπος», «Μιχάλης», «Άνθρωπος»
Γεννήθηκε στην Αθήνα, ταξίδεψε σε πολλές χώρες ως μέλος των Special Olympics, παίζει μπάσκετ και χόκεϊ, διαπρέπει στο τζούντο, παρακολουθεί μαθήματα κεραμικής, δερματοτεχνίας. Στη φωτογραφία, το τρίτο δεξιά ασπρόμαυρο έργο είναι η αυτοπροσωγραφία του.