Liberté, Égalité, Ακρίβεια: Η κοινωνική ανασφάλεια, η βία στους δρόμους και οι ιδεολογικές προκαταλήψεις που δεν αντιμετωπίζονται με συνθήματα
Παρακολουθώ όσα συμβαίνουν στη Γαλλία, διαβάζω τα σχόλια από διαφορετικές ιδεολογικές πλευρές και καταλήγω σε κάτι μάλλον απλό: κάποια στιγμή θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι και η άλλη πλευρά μπορεί να έχει δίκιο σε ορισμένα πράγματα. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να συζητάμε εγκλωβισμένοι στις προκαταλήψεις μας. Και αυτό δεν εξυπηρετεί ούτε τη δημοκρατία ούτε τη φιλελεύθερη σκέψη.
Ακούω συχνά το επιχείρημα ότι στην Ευρώπη ζούμε καλύτερα απ’ ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο. Δεν διαφωνώ. Η Ευρώπη πέρασε από τον Διαφωτισμό, οικοδόμησε δημοκρατικούς θεσμούς, κατοχύρωσε δικαιώματα και δημιούργησε ένα κοινωνικό κράτος που, παρά τις αδυναμίες του, παραμένει ιστορική κατάκτηση.
Ένας Ευρωπαίος εργαζόμενος που δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιό του έχει κάθε δικαίωμα να συγκρίνει τη ζωή του με εκείνη των προηγούμενων γενεών. Με μια εποχή που, σε πολλές οικογένειες, ένας μισθός επαρκούσε για τα βασικά έξοδα του νοικοκυριού. Τι να του πεις σήμερα; Ότι βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από έναν εργαζόμενο στην Κίνα; Ένας Έλληνας που παίρνει 1.000 ευρώ και πληρώνει 650 ευρώ ενοίκιο δεν πρόκειται να παρηγορηθεί επειδή ζει σε μία από τις πιο δημοκρατικές περιοχές του πλανήτη.
Από την άλλη, δεν καταλαβαίνω την ευκολία με την οποία ορισμένοι αντιμετωπίζουν τη βία στις ευρωπαϊκές διαδηλώσεις σαν μια ασήμαντη παρενέργεια της κοινωνικής οργής. Έχουμε φίλους στο Παρίσι, στη Λυών, στο Μιλάνο. Ανθρώπους που δεν είναι ούτε δεξιοί ούτε ακροδεξιοί, που έχουν συμμετάσχει σε κινητοποιήσεις και σήμερα προβληματίζονται με την ένταση και τις μορφές της βίας στους δρόμους.
Ούτε μπορούμε να αποφεύγουμε κάθε συζήτηση για τις κοινωνικές και πολιτισμικές εντάσεις που συνοδεύουν τη μετανάστευση και την αποτυχία της ένταξης σε ορισμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδίδουμε συλλογικά ευθύνες στους μετανάστες για τη βία. Σημαίνει, όμως, ότι δεν κλείνουμε τα μάτια όταν ομάδες με αντιδημοκρατικές ή θρησκευτικά φονταμενταλιστικές αντιλήψεις επιχειρούν να αξιοποιήσουν κοινωνικά κινήματα. Και μια Αριστερά που υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα οφείλει να κρατά σαφείς αποστάσεις από τέτοιες αντιλήψεις, ακόμη κι όταν φαίνεται να υπάρχει κοινός πολιτικός αντίπαλος.
Το πλιάτσικο δεν ακυρώνει τα δίκαια αιτήματα των διαδηλωτών. Αλλά ούτε τα δίκαια αιτήματα μπορούν να αποτελούν άλλοθι για το πλιάτσικο. Δεν είναι τόσο δύσκολο να συμφωνήσουμε σε αυτό.
Το ίδιο ισχύει και για την παιδεία. Βλέπω διαδηλώσεις με αίτημα περισσότερους καθηγητές στις αίθουσες. Προφανώς και χρειάζονται καθηγητές όπου υπάρχουν ελλείψεις. Μήπως, όμως, πρέπει επιτέλους να συζητήσουμε σοβαρά και για το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα; Για το τι διδάσκουμε, πώς το διδάσκουμε και αν προετοιμάζουμε τα παιδιά για τον κόσμο στον οποίο θα ζήσουν; Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε κάθε πρόβλημα της δεκαετίας μας με αιτήματα και συνταγές του προηγούμενου αιώνα.
Με ανησυχεί το θυμικό με το οποίο συζητάμε πλέον για την πολιτική. Διαβάζοντας τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεξιά και αριστερά, αναρωτιέμαι με ποια κριτήρια θα φτάσουμε τελικά στις κάλπες. Με προγράμματα και επιχειρήματα ή με θυμό και προκαταλήψεις;
Χρειαζόμαστε ψυχραιμία, σωστή πληροφόρηση και ένα πολιτικό προσωπικό που θα σταματήσει να αναλώνεται στα τηλεοπτικά πάνελ συζητώντας ανοησίες. Θέλω να ακούω κόμματα που διαφωνούν πάνω σε πραγματικά δεδομένα και καταθέτουν διαφορετικές, συγκεκριμένες λύσεις. Αυτή είναι η αντιπαράθεση που έχει νόημα. Και από αυτήν θα πρέπει να κριθούν και τα κόμματα, όπως και όποιος άλλος διεκδικεί την ψήφο μας.
Μέχρι τις εκλογές έχουμε χρόνο να ακούσουμε, να συγκρίνουμε και να αποφασίσουμε. Έχουμε, όμως, και ευθύνη. Γιατί η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην ευθύνη των πολιτικών. Περιλαμβάνει και τη δική μας.
Και αν χρειαστεί να βγούμε στους δρόμους για να διεκδικήσουμε όσα μας αναλογούν, να βγούμε. Χωρίς βία, χωρίς καταστροφές και χωρίς να θεωρούμε εχθρό όποιον διαφωνεί μαζί μας. Άλλωστε, αυτός είναι ένας από τους λόγους που αξίζει να υπερασπιζόμαστε την Ευρώπη: επειδή κατακτήσαμε το δικαίωμα να διαφωνούμε χωρίς να χρειάζεται να εξοντώσουμε ο ένας τον άλλον.
Σε υπόθεση που συνδέεται με εκείνη της Cambridge Analytica, της συμβουλευτικής εταιρείας που ενεπλάκη στην προεδρική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ το 2016
23°
