Ταραχές στη Γαλλία και κοινωνική δυσαρέσκεια στην Ευρώπη και την Ελλάδα: πώς καλλιεργούνται η απαισιοδοξία και ο μηδενισμός στην κοινωνία.
Τον Γιούργκεν Κλοπ, τον προπονητή της Εθνικής Γερμανίας τον γουστάραμε από τον καιρό που ήταν στη Λίβερπουλ. Τον αγαπήσαμε πιο πολύ πρόσφατα, μετά τη δημόσια αντιπαράθεση που είχε με το ακροδεξιό AfD. Του έκανε κριτική επειδή η Εθνική δεν είναι αρκετά «λευκή». Κι αυτός επιτέθηκε στην κουλτούρα του κίβδηλου πατριωτισμού και της μιζέριας. Προέτρεψε τους Γερμανούς να είναι περήφανοι για την πατρίδα τους. Να εκτιμούν «πόσο τυχεροί είναι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σ’ αυτή τη θαυμάσια χώρα». Και πρόσθεσε: μπορείς να είσαι περήφανος Γερμανός και ταυτόχρονα «ανοιχτός, διαφορετικός, καλός και να δείχνεις συμπόνια».
Να, για παράδειγμα, τι έγραφε ένας ψυχίατρος-ψυχαναλυτής με αφορμή την έκρηξη στη Γαλλία. «Κανείς δεν φροντίζει κανέναν και ο πολίτης αισθάνεται μια συνεχή εγκατάλειψη ή και περιφρόνηση. Οι ελίτ είναι τελείως αποκομμένες από τον λαό, ζουν σε ξεχωριστούς κόσμους. Το σχολείο έχει πάψει να είναι χώρος μάθησης και μετάδοσης αξιών και έχει γίνει μικρογραφία μιας κοινωνίας σε αδιέξοδο. Ελλείποντος του λόγου, ελλειπούσης της σκέψης, ήταν αναπόφευκτη η έκρηξη, ένα δεν πάει άλλο».
Μπορεί η Ευρώπη να έχει πήλινα γεωπολιτικά πόδια, πουθενά αλλού στον κόσμο όμως δεν θα βρει κανείς ανάλογη ποιότητα ζωής
Είναι στ’ αλήθεια τόσο μαύρα τα πράγματα; Να λοιπόν κι ένα ακόμα παράδοξο. Αυτή η ήπειρος που αυτομαστιγώνεται αποτελεί τον μαγνήτη για εκατομμύρια ανθρώπους απ’ όλο τον κόσμο. Όχι μόνο ή όχι τόσο για την ευημερία της, αλλά για την ελευθερία, τις ευκαιρίες που προσφέρει και, βέβαια, για το δίχτυ ασφαλείας που παρέχουν τα πιο εξελιγμένα συστήματα πρόνοιας. Μπορεί να υποχωρεί η οικονομία της, να υποφέρουν οι υποδομές, να έχει πήλινα γεωπολιτικά πόδια, πουθενά αλλού στον κόσμο όμως δεν θα βρει κανείς ανάλογη ποιότητα ζωής.
Ποια από τις δύο εκδοχές της ευρωπαϊκής πραγματικότητας είναι η σωστή; Είμαστε μπροστά σε μια βαθιά πολιτισμική κρίση, όπως θέλει να μας πείσει ο Τραμπ; Έχουν αυξηθεί οι ανισότητες σε τέτοιον βαθμό που η κοινωνική έκρηξη να έχει γίνει αναπόφευκτη; Για τη Γαλλία μπορούν να μιλήσουν καλύτερα όσοι πραγματικά γνωρίζουν. Δεν έχει και πολύ νόημα να προβάλλουμε τις δικές μας προκαταλήψεις σε γεγονότα που κατά βάθος αγνοούμε. Άλλο Μακρόν και άλλο Μητσοτάκης, όπως άλλο Μελανσόν και άλλο Τσίπρας.
Με όλες τις σημαντικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, ωστόσο, υπάρχει η αίσθηση ότι όλοι λίγο πολύ στο ίδιο καζάνι βράζουμε. Μια ανάλογη κουλτούρα ότι «δεν πάει άλλο» έχει αρχίσει και καλλιεργείται και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, κυρίως η αριστερά δηλαδή, κάνουν ό,τι μπορούν για να την ενθαρρύνουν. Δεν έχουν συνείδηση ότι παίζουν με τη φωτιά. Ότι θα βρουν μπροστά τους αυτά που σήμερα υιοθετούν. Δεν πήραν το μάθημα το 2015. Το «άντε και στα δικά μας» εύκολα θα γίνει «άντε και στα δικά σας».
Το φαινόμενο, όμως, δεν εξαντλείται στην αντιπολίτευση, είναι βαθύτερο. Η εικόνα της βαθιά προβληματικής χώρας όπου τίποτα δεν λειτουργεί και όλοι υποφέρουν κυριαρχεί στα μέσα ενημέρωσης. Πολύ περισσότερο κυριαρχεί στα κοινωνικά δίκτυα. Εκεί όπου συνυπάρχει με μια θάλασσα παραπληροφόρησης. Πόσο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα δεν έχει μεγάλη σημασία. Όπως δεν έχει σημασία αν ορισμένα πράγματα είναι αναπόφευκτα. Καμία χώρα δεν μπορεί να βγει αλώβητη από μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Αυτό που μετράει είναι η αντίληψη που διαμορφώνεται στην πλειονότητα των πολιτών. Το ότι λειτουργεί σε βάρος της κυβέρνησης είναι το λιγότερο. Γι’ αυτό άλλωστε έχουμε εκλογές κάθε τέσσερα χρόνια. Για να επιλέγουμε την κυβέρνηση της αρεσκείας μας.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι τείνει να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Όταν όλα είναι χάλια, τότε στην πράξη τίποτα δεν διορθώνεται.Τίποτα δεν είναι αρκετό. Γιατί οι όποιες αλλαγές συνήθως επιφέρουν οριακές βελτιώσεις. Δεν υπάρχουν, βλέπετε, μαγικές λύσεις. Η δυσαρέσκεια, με άλλα λόγια, παραμένει. Για να μην πούμε ότι οι μεταρρυθμίσεις γίνονται απαγορευτικές. Κάθε αλλαγή η οποία θα χρειαστεί να ξεβολέψει κάποιους ή να ανατρέψει κατεστημένες συνήθειες γίνεται απαγορευτική.
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα της Γαλλίας. Μια κοινωνία σε παράλυση. Για εμάς τους υπόλοιπους, πάντως, καλός οδηγός μπορεί να είναι το απόφθεγμα της Αν Άπλμπαουμ: «Η απαισιοδοξία είναι ανευθυνότητα και ο μηδενισμός ανηθικότητα». Και να ξεκινήσουμε καταπολεμώντας τον μηδενισμό.
22°
