Ο βραβευμένος συγγραφέας Γιώργος Γιώτσας, πατέρας ενός μη λεκτικού αυτιστικού παιδιού, γράφει στην Athens Voice με αφορμή τον τραγικό θάνατο του Γουίλιαμ Τσάπμαν.
Ο θάνατος του Γουίλιαμ Τσάπμαν, ο διαδικτυακός χλευασμός και η ανάγκη για ενσυναίσθηση
Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, ο 24χρονος Γουίλιαμ Τσάπμαν σκαρφάλωσε και πέρασε δύο προστατευτικές περιφράξεις, εισερχόμενος στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο φιλοξενίας τίγρεων Σιβηρίας του Yorkshire Wildlife Park στο Ντόνκαστερ της Αγγλίας.
Για τον νεαρό είχαν αρχικά κυκλοφορήσει ανεπιβεβαίωτες αναφορές ότι βρισκόταν στο φάσμα του αυτισμού. Στη συνέχεια, ωστόσο, έγινε γνωστό ότι είχε διαγνωστεί με σχιζοφρένεια. Λίγο μετά την είσοδό του στον χώρο, μία από τις τίγρεις τού επιτέθηκε, τραυματίζοντάς τον θανάσιμα. Σύμφωνα με μαρτυρίες που δημοσιεύτηκαν στον βρετανικό Τύπο, κατά τη διάρκεια του περιστατικού ο νεαρός φέρεται να φώναξε στο ζώο να σταματήσει, ενώ έκανε μια χαρακτηριστική χειρονομία με το μικρό του δάχτυλο. Ορισμένοι αναγνώρισαν σε αυτήν το σύμβολο της Makaton για τη λέξη «κακό». Πρόκειται για ένα σύστημα υποστηρικτικής επικοινωνίας που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, από ανθρώπους με δυσκολίες στον λόγο και την επικοινωνία.
Η τίγρη ενήργησε σύμφωνα με τα φυσικά της ένστικτα, χωρίς να μπορεί να της αποδοθεί οποιαδήποτε ηθική ευθύνη για την τραγωδία. Όσο για τον Γουίλιαμ, κανείς μας δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι τον οδήγησε να εισέλθει στον χώρο της. Αυτό που γνωρίζουμε είναι πως ένας νέος άνθρωπος έχασε τη ζωή του, μια οικογένεια βυθίστηκε στο πένθος και πολλοί ακόμη άνθρωποι, ακόμη κι αν δεν τον γνώριζαν προσωπικά, συγκλονίστηκαν από την τραγική του κατάληξη.
Προσωπικά, ένιωσα φρίκη και βαθιά θλίψη, τόσο για εκείνον όσο και για τους οικείους του. Εκείνο το βράδυ δεν κατάφερα να κοιμηθώ. Έχοντας έναν γιο με αυτισμό και νοητική αναπηρία, δεν μπορούσα παρά να κάνω επώδυνες σκέψεις, να νιώθω απέραντη συμπόνια για τον Ουίλιαμ και να προσπαθώ μάταια να χωρέσω στο μυαλό μου το σπαρακτικό τέλος του. Ένας νέος άνθρωπος, γεμάτος ζωή, που λίγη ώρα νωρίτερα, σύμφωνα με μαρτυρίες, χαμογελούσε και ζητούσε από περαστικούς να τον φωτογραφίσουν με τις τίγρεις στο φόντο. Ένας άνθρωπος που πέρασε τις προστατευτικές περιφράξεις, ενδεχομένως χωρίς να έχει συνειδητοποιήσει τον θανάσιμο κίνδυνο στον οποίο εξέθετε τον εαυτό του. Και που, όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με αυτόν τον κίνδυνο, έκανε εκείνη τη χειρονομία προς το ζώο, σαν να προσπαθούσε να το σταματήσει. Για να χάσει, τελικά, τη ζωή του με τόσο τραγικό τρόπο.
Χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να μη γελάσει με έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει μια ψυχική διαταραχή ή ζει με κάποια αναπηρία; Χρειάζεται απλώς να είναι άνθρωπος.
Αναζητώντας πληροφορίες για το περιστατικό, βρέθηκα αντιμέτωπος με κάτι που πρόσθεσε στη θλίψη και το σοκ μου ένα ακόμη συναίσθημα: τον αποτροπιασμό. Δεκάδες χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ειδησεογραφικών ιστοσελίδων εξύβριζαν και διαπόμπευαν έναν άνθρωπο που μόλις είχε χάσει τη ζωή του. «Ηλίθιος», «ψυχοπαθής», «μ@λ@κ@ς» ήταν μερικοί μόνο από τους χαρακτηρισμούς που διάβασα. Άλλοι αντιμετώπιζαν με γέλια και ειρωνείες την απόφασή του να εισέλθει στον χώρο των τίγρεων, λες και ο τραγικός θάνατός του αποτελούσε αφορμή για διασκέδαση. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ακολούθησε κι ο ίδιος ο «πλανητάρχης», Ντόναλντ Τραμπ, δημοσιεύοντας ένα βίντεο δημιουργημένο με ΤΝ, στο οποίο εμφανίζεται να παίζει με μια τίγρη, επαναλαμβάνοντας μάλιστα, σύμφωνα με το ITV News, τη χειρονομία του Ουίλιαμ.
Μπροστά σε αυτή την επίδειξη αναλγησίας, ήρθε στο μυαλό μου μια σκηνή από την εξαιρετική τηλεοπτική σειρά «Breaking Bad». Ο Γουόλτερ Τζούνιορ, ένας έφηβος με εγκεφαλική παράλυση, βρίσκεται σε ένα κατάστημα ρούχων μαζί με τους γονείς του και δοκιμάζει ένα παντελόνι. Λίγο πιο πέρα, τρεις νεαροί αρχίζουν να γελούν εις βάρος του, μιμούμενοι τις κινήσεις του και κοροϊδεύοντάς τον επειδή χρειάζεται βοήθεια για να ντυθεί. Ο πατέρας του, βλέποντας τον εξευτελισμό του παιδιού του, εξοργίζεται και αντιδρά βίαια απέναντι σ’ εκείνον που πρωτοστατεί στον χλευασμό. Δεν είναι, φυσικά, η βία του πατέρα που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση. Είναι όμως η ίδια η σκηνή που αποτυπώνει με οδυνηρή ακρίβεια κάτι βαθιά προβληματικό: την ευκολία με την οποία κάποιοι άνθρωποι μετατρέπουν τη διαφορετικότητα και τις δυσκολίες ενός συνανθρώπου τους σε αντικείμενο διασκέδασης. Και το ακόμη πιο οδυνηρό είναι πως, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την προβολή εκείνου του επεισοδίου, εξακολουθούμε να συναντάμε την ίδια σκληρότητα. Μόνο που σήμερα, πολλές φορές, εκδηλώνεται και πίσω από μια οθόνη.
Ζούμε σε μια εποχή όπου ο θόρυβος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πολλές φορές καλύπτει την ανθρώπινη φωνή. Όπου ένα σχόλιο γράφεται μέσα σε δευτερόλεπτα, χωρίς σκέψη για τον άνθρωπο στον οποίο αναφέρεται, για τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει ή για τους δικούς του ανθρώπους που ενδέχεται να το διαβάσουν. Ξεχνάμε πως πίσω από μια φωτογραφία, μια είδηση ή μια διάγνωση υπάρχει μια ολόκληρη ανθρώπινη ζωή. Μια ζωή με όνειρα, συναισθήματα, αγώνες, χαρές και λύπες. Μια ζωή που αξίζει σεβασμό, ανεξάρτητα από τις επιλογές, τα λάθη ή τις δυσκολίες της.
Χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να μη λοιδορήσει και να μη γελάσει με έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει μια ψυχική διαταραχή ή ζει με κάποια αναπηρία; Όχι. Μπορεί να μη γνωρίζεις τι ακριβώς είναι η σχιζοφρένεια ή ο αυτισμός. Αυτό, όμως, δεν σε εμποδίζει να δείξεις σεβασμό και ενσυναίσθηση. Χρειάζεται να καταλάβεις πως πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος. Με τα συναισθήματά του, τις ανάγκες του, τις δυσκολίες του και τις δικές του καθημερινές ανηφόρες. Και δίπλα του, συχνά, μια οικογένεια που αγωνίζεται, που ξενυχτά, που ανησυχεί, που παλεύει με εμπόδια και προκαταλήψεις. Που προσπαθεί καθημερινά να προσφέρει αγάπη, φροντίδα και στήριξη. Ένας αγώνας που πολλοί δεν βλέπουν και ίσως δεν μπορούν καν να φανταστούν. Δεν χρειάζεται να έχεις ζήσει αυτόν τον αγώνα για να τον σεβαστείς. Δεν χρειάζεται να καταλαβαίνεις κάθε δυσκολία για να δείξεις συμπόνια. Χρειάζεται απλώς να είσαι άνθρωπος.
Ο βραβευμένος συγγραφέας Γιώργος Γιώτσας, πατέρας ενός μη λεκτικού αυτιστικού παιδιού, γράφει στην Athens Voice με αφορμή τον τραγικό θάνατο του Γουίλιαμ Τσάπμαν.
24°
