Βιβλιο

Μια βραδιά με τη Φραν Λίμποβιτς

Τη διαβάζαμε με τρέλα στα αμερικάνικα προχώ περιοδικά περασμένων δεκαετιών και την ακούσαμε ένα βράδυ να μιλάει στη Στέγη

4679-35218.jpg
Μανίνα Ζουμπουλάκη
3’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Η Φραν Λίμποβιτς στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
© Ανδρέας Σιμόπουλος

Η Φραν Λίμποβιτς στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση: Παρακολουθήσαμε τη συνομιλία της με τη Διευθύντρια Πολιτισμού της Στέγης, Αφροδίτη Παναγιωτάκου

Η Φραν Λέμποβιτζ «κατανάλωσε στα νιάτα της όλα τα καλά ντραγκς, τα εξάντλησε με την παρέα της, και δεν έχει μείνει τίποτα της προκοπής πια», όπως λέει. Συμπληρώνοντας, «Μην ασχολείστε με τα σημερινά ντραγκς, είναι χάλια!» Λέει τέτοια, έξυπνα, αστεία τσιτάτα, και κάποτε τα έγραφε στα περιοδικά, στο «Interview» του Άντυ Γουώρχολ, με τον οποίον δεν συμπαθιόντουσαν όπως είπε, και στο «Mademoiselle», εκτός από τα νεοϋορκέζικα περιοδικά που έσκιζαν στην δεκαετία του '80 και '90. Το «Mademoiselle» ήταν κοριτσίστικο, το πετύχαινα τις καλές εποχές στα γραφεία των γυναικείων περιοδικών και διάβαζα κατευθείαν το κείμενο της Λέμποβιτζ: είχε αναρχική δομή στα άρθρα της, σαρκασμό και χιούμορ, αλλά και βάθος κοινωνικής παρατήρησης. Η Προσωπική Γραφή που εγκαινιάστηκε στα έντυπα των ‘80ς παγκοσμίως, χρωστάει πολλά ή έστω αρκετά στην Λέμποβιτζ. Εκτός που ήταν η πρώτη που έγραψε για το AIDS («The impact of AIDS on the Artistic Community», New York Times, 1987 – το άρθρο, προ ίντερνετ, είχε κυκλοφορήσει σε όλο τον κόσμο, το θυμάμαι ακόμα, όχι επειδή ήταν γραμμένο με σπέσιαλ τρόπο, που ήταν, αλλά επειδή έλεγε σημαντικά πράγματα… τα οποία τότε δεν τολμούσε ακόμα να γράψει κανένας άλλος.)

Όλα αυτά, σε παρελθόντα χρόνο μια και η Λεμποβιτζ έχει 20 χρόνια να γράψει βιβλίο, παρά την μεγάλη επιτυχία που είχαν τα βιβλία-συλλογές άρθρων της. Είναι «περσόνα», εμφανίζεται σε εκπομπές της αμερικάνικης τηλεόρασης, έχει παίξει στη σειρά «Νόμος και τάξη» την δικαστίνα, κάνει παρέα με τον Σκορτσέζε και μπορείτε να την δείτε στο Νέτφλιξ, ψάχτε την.

Τη μέρα της ομιλίας της με πήρε ο Γιάννης Νένες που είχε μια θέση και βρήκε δεύτερη (θέση), αν ήθελα να πάμε παρέα – ήθελα, και πήγαμε. Είχα διαβάσει πιο πριν στην Γουκιπίντια για την Φραν, να είμαι προετοιμασμένη μη τυχόν μου θέσει ερωτήσεις, εκτός που την διάβαζα χρόνια. Η αίθουσα ήτανε τίγκα, μάλιστα μας είχανε βάλει και μίνι νεράκια στα χερούλια, πολύ ευγενικό, μια και δεν είμαστε είκοσι χρονών, μπορεί να ξεραθούμε ξαφνικά έτσι και παρα-διψάσουμε. Λέω «δεν είμαστε είκοσι χρονών» και εννοώ συνολικά, ο μέσος όρος ηλικίας στην αίθουσα ήτανε τσιμπημένος, μια και για να ξέρεις την Φραν, αποκλείεται να βγήκες χθες από το αυγό. Τα έχεις κάνει τα χιλιομετράκια σου.

Η Φραν Λίμποβιτς στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
© Elli Poupoulidou

Από κοντά, δηλαδή από μακριά, στην εντυπωσιακή σκηνή της Στέγης… ήταν μια σταλιά η Φραν, με ανδρικό κοστούμι, τζιν παντελόνι και καουμπόυκες μπότες όπως πάντα. Στη σκηνή μαζί της κάθισε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, που επειδή είναι κούκλα και επιπλέον έχει ανοίξει το μαλλί της (συν επειδή δεν βλέπω καλά) νόμισα στην αρχή ότι είναι τηλεοπτική σταρ, ότι ήρθε κατευθείαν από κάποιο πλατό. Μιλάει καταπληκτικά αγγλικά η διευθύντρια Πολιτισμού της Στέγης, έκανε σωστές ερωτήσεις, η Λέμποβιτζ έδινε σωστές/έξυπνες/μερικές φορές αστείες απαντήσεις, και για τρία τέταρτα της ώρας η βραδιά κύλησε ανέφελα. Δεν ξέρω γιατί τα γράφω έτσι παραδοσιακά, δεν ξέρω αν περίμενα κάτι πιο ζωηρό και αυθόρμητο από την θεά του αυθορμητισμού, αν λίγο μαράθηκα που την είδα λάιβ, αν είναι καλύτερα τελικά τα είδωλά σου να τα παρακολουθείς από μακριά, αν ήθελα να κλέψω νεράκια από αδειανά καθίσματα και δεν είχε αδειανά καθίσματα, αν με χάλασε που η κοπέλα δίπλα μας διάβαζε το κινητό της συνέχεια ενώ είχε μπροστά της την Φραν Λέμποβιτζ ή αν βαρέθηκα στο τέλος, με τις ερωτήσεις του κοινού («Τι σημαίνει Τέχνη;» χρρρρρρ). Μπροστά μας καθόταν η Φρόσω Ράλλη με μια μινιόν φίλη της που δεν κατάφερε να ακουστεί η ερώτησή της πόσο μάλλον να απαντηθεί – είχε πολλή συμμετοχή το κομμάτι «ερωτήσεις κοινού» και κράτησε άλλα τρία τέταρτα μέχρι να το μαζέψει η Φραν. Ναι, προφέρεται και Λίμποβιτς και Λίμποουις και Λίμποουβιτζ. Ανάλογα από ποιο μέρος των ΗΠΑ είσαι, όπως λέει και η ίδια.

Είχε ενδιαφέρον, και ώρες ώρες (όταν δεν μιλούσε για την Αμερικάνικη Εσωτερική Πολιτική) είχε πλάκα. Μετά είδα κόσμο στην ουρά να περιμένει να αγοράσει το βιβλίο της, και ήταν πιο νέος κόσμος, τριαντάρηδες, που έχουνε μάθει την Λέμποβιτζ/Λίμποβιτς από το γιουτιούμπ, όχι από περιοδικά, άλλωστε τώρα πια βγάζει τα προς το ζην κάνοντας ομιλίες σε όλο τον κόσμο. Αρκετά καλά τα πάει, αν σκεφτούμε ότι στην Γουικιπίντια η περιουσία της αναφέρεται ως 4 εκατομμύρια δολάρια… Φανταστείτε πόσα περισσότερα θα είχε αν δεν είχε ξεφορτωθεί τα έργα του Άντυ Γουώρχολ δύο βδομάδες πριν από το θάνατό του.

Η Φραν Λίμποβιτς στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
© Ανδρέας Σιμόπουλος

Η βραδιά ήταν ενδιαφέρουσα, διαφορετική (σόρυ αλλά δεν ξέρω πώς αλλιώς να την περιγράψω). Συζητήσαμε κάμποσο με τον Γιάννη μέσα στο ταξί στο πήγαινε έλα και η κουβέντα μας ήταν σούπερ ,όπως συνήθως, και μπράβο μας που μιλάμε τόσο ωραία, χίλια χρόνια μετά τις πρώτες μας συνεργασίες. Οι οποίες είχανε πάρει μπρος χάρη στην Φραν Λέμποβιτζ/Λίμποβιτζ και σε ανθρώπους σαν κι αυτήν, οπότε της το χρωστάμε. Ρισπέκτ. Όταν ξανάρθει, θα πάμε σίγουρα να την ξανα-ακούσουμε.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ