Η «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» επιστρέφει στην Εθνική Λυρική Σκηνή

Στο φετινό πρόγραμμα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής περιλαμβάνεται η «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» του Γκαετάνο Ντονιτσέτι (1797-1848) η οποία θα παρουσιαστεί σε εννέα παραστάσεις από τις 6 Απριλίου έως τις 11 Μαΐου 2025, σε παραγωγή της Κέιτι Μίτσελ. Η «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» έχει μακρά ιστορία παραστάσεων στην Ελλάδα: η όπερα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σε ελληνόφωνο κοινό την άνοιξη του 1839 στο θέατρο Σαντζάκομο της Κέρκυρας, όταν το νησί βρισκόταν υπό βρετανική κυριαρχία, ενώ στις 6 Ιανουαρίου 1840, με την ίδια όπερα εγκαινιάστηκε το Θέατρο Μπούκουρα ή Θέατρο Αθηνών στην Αθήνα, με τη Ρίτα Μπάσσο-Μπόριο στον ρόλο της Λουτσία. Στις 29 Απριλίου 1943, εν μέσω της γερμανικής Κατοχής, η όπερα ανέβηκε στη Λυρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Τον Μάρτιο του 2018 η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσίασε τη «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» σε συμπαραγωγή με τη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου (Royal Opera House), σε σκηνοθεσία της Κέιτι Μίτσελ η οποία επαινέθηκε για την υψηλή αισθητική της και σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Τον Φεβρουάριο του 2019 η επιτυχημένη παραγωγή επαναλήφθηκε στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της ΕΛΣ.

Η «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» παραμένει ένα από τα πιο αγαπημένα έργα του ρεπερτορίου της ΕΛΣ. Πρόκειται για μια από τις πιο διάσημες όπερες του Ντονιτσέτι και κορυφαίο έργο του Bel Canto. Βασίζεται στο μυθιστόρημα «The Bride of Lammermoor» (1819) του Sir Walter Scott· το ιταλικό λιμπρέτο είναι του Ναπολιτάνου Salvadore Cammarano. Η ιστορία εκτυλίσσεται στη Σκοτία του 17ου αιώνα και αφορά την τραγική μοίρα της Lucia Ashton, που βρίσκεται παγιδευμένη μεταξύ της αληθινής αγάπης της για τον Edgardo di Ravenswood και των πολιτικών συμφερόντων του αδελφού της, Enrico Ashton. Η όπερα είναι γεμάτη δεξιοτεχνικές άριες, δραματικές σκηνές και εντυπωσιακά ντουέτα. Ξεχωρίζει η άρια «Regnava nel silenzio» καθώς και εκείνη της σκηνής της τρέλας («Il dolce suono... Spargi d’amaro pianto»), όπου η Λουτσία, τρελή μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων, τραγουδά με coloratura δεξιοτεχνία.

Ο ρόλος της Λουτσία έγινε σημείο αναφοράς για υψίφωνους όπως η Μαρία Κάλλας, η Τζόαν Σάδερλαντ, η Μπέβερλι Σιλς και η Εντίτα Γκρουμπέροβα. Στην παράσταση της ΕΛΣ, σε σκηνοθεσία της Βρετανίδας σκηνοθέτριας Κέιτι Μίτσελ και μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού, τη Λουτσία υποδύεται η Βρετανο-Αυστραλή Τζέσσικα Πρατ (στις 6 και 8 Απριλίου) και η επίσης σοπράνο κολορατούρα Βασιλική Καραγιάννη (στις 10, 12, 23, 27, 29 Απριλίου, και στις 4 και 11 Μαΐου.)

Η «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ» με μια ματιά

Ο συνθέτης: Ο Γκαετάνο Ντονιτσέττι γεννήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1797 στο Μπέργκαμο της Λομβαρδίας και υπήρξε μαθητής του Τζοβάννι Σιμόνε Μάυρ, Γερμανού συνθέτη όπερας που δραστηριοποιήθηκε κυρίως στην Ιταλία. Το πρώτο του σκηνικό έργο, Ο Πυγμαλίωνας, το έγραψε σε ηλικία δεκαοκτώ ετών. Μέχρι τον θάνατό του, ο Ντονιτσέττι θα κληροδοτούσε στον δυτικό πολιτισμό περισσότερες από εβδομήντα όπερες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα έργα Άννα Μπολένα (1830), Το ελιξίριο του έρωτα (1831), Λουκρητία Βοργία (1832), Μαρία Στουάρντα (1834), Λουτσία ντι Λαμμερμούρ (1835), Ρομπέρτο Ντεβεραί (1837), Η κόρη του συντάγματος (1839), Η ευνοουμένη (1840) και Ντον Πασκουάλε (1843). Παρότι κυρίως γνωστός για τα λυρικά του έργα, ο Ντονιτσέττι συνέθεσε επίσης εκκλησιαστική μουσική, κουαρτέτα εγχόρδων και ορχηστρικά έργα. Πέθανε το 1848 στο Μπέργκαμο από παράλυση, προερχόμενη από σύφιλη.

Το έργο: Όπερα σε δύο μέρη και τρεις πράξεις, η Λουτσία ντι Λαμμερμούρ βασίζεται σε ποιητικό κείμενο του Σαλβατόρε Καμμαράνο, εμπνευσμένο από το ιστορικό μυθιστόρημα Η νύφη των Λάμμερμουρ του σερ Ουώλτερ Σκοτ.

Πρεμιέρες: Η Λουτσία ντι Λαμμερμούρ πρωτοπαρουσιάστηκε στο Θέατρο Σαν Κάρλο της Νάπολης στις 26 Σεπτεμβρίου 1835. Τέσσερα χρόνια αργότερα, σε νέο ποιητικό κείμενο των Αλφόνς Ρουαγέ και Γκυστάβ Βαέζ στη γαλλική γλώσσα αλλά και σε νέα επεξεργασία του συνθέτη, η όπερα παρουσιάστηκε στο παρισινό Θέατρο της Αναγέννησης, στις 6 Αυγούστου 1839. Ενώπιον ελληνόφωνου κοινού η Λουτσία ντι Λαμμερμούρ δόθηκε για πρώτη φορά στο θέατρο Σαντζάκομο της Κέρκυρας, την άνοιξη του 1839, όταν το νησί ήταν ακόμα υπό βρετανική κυριαρχία. Με την ίδια όπερα εγκαινιάστηκε στις 6 Ιανουαρίου 1840 το λεγόμενο Θέατρο Μπούκουρα ή Θέατρο Αθηνών. Τον επώνυμο ρόλο ερμήνευσε η Ρίτα Μπάσσο-Μπόριο. Από τη Λυρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου η όπερα παραστάθηκε για πρώτη φορά την περίοδο της Κατοχής, στις 29 Απριλίου 1943.

Λουτσία ντι Λαμμερμούρ: Σύνοψη του έργου

Μέρος πρώτο: Ο χωρισμός

Μόνη Πράξη

Σκηνή 1 Στο δάσος κοντά στο κάστρο των Λαμμερμούρ. Σκοτία, αρχές του 18ου αιώνα. Ο Νορμάννο, επικεφαλής της φρουράς του κάστρου, μαζί με τους άλλους άνδρες, αναζητούν έναν εισβολέα. Όπως λέει στον λόρδο Ενρίκο Άστον, πιστεύει ότι πρόκειται για τον Εντγκάρντο του Ρέιβενσγουντ, ο οποίος έρχεται να συναντήσει τη Λουτσία, αδελφή του Ενρίκο. Ο Ενρίκο μιλά για το μίσος που αισθάνεται για τον οίκο των Ρέιβενσγουντ και την πρόθεσή του να τερματίσει τη σχέση ανάμεσα στον Εντγκάρντο και τη Λουτσία.

Σκηνή 2 Μια πηγή κοντά στο κάστρο των Λαμμερμούρ. Η Λουτσία περιμένει τον αγαπημένο της Εντγκάρντο. Αφηγείται στην υπηρέτριά της Αλίζα πως είδε το φάντασμα μιας κοπέλας η οποία δολοφονήθηκε εκεί, στον συγκεκριμένο τόπο, από έναν ζηλότυπο προγονό των Ρέιβενσγουντ. Η Αλίζα απαντά πως πρόκειται για προειδοποίηση και πως η Λουτσία πρέπει να εγκαταλείψει τον έρωτά της για τον Εντγκάρντο. Φτάνει ο Εντγκάρντο, ο οποίος ανακοινώνει ότι για πολιτικούς λόγους πρέπει να φύγει αμέσως για τη Γαλλία. Ελπίζει, όμως, να συμφιλιωθεί με τον Ενρίκο και να νυμφευτεί τη Λουτσία. Εκείνη αποκρίνεται πως αυτό είναι αδύνατο και οι δυο τους δίνουν όρκους αιώνιας πίστης και ανταλλάσσουν βέρες.

Μέρος δεύτερο: Το γαμήλιο συμβόλαιο

Α' Πράξη

Σκηνή 1 Στα διαμερίσματα του λόρδου Ενρίκο Άστον. Προκειμένου να απομακρύνει τη Λουτσία από τον Εντγκάρντο, ο Ενρίκο της δείχνει πλαστή επιστολή, στην οποία φαίνεται ο Εντγκάρντο να την έχει ξεχάσει και να έχει ερωτευτεί άλλη γυναίκα. Στη συνέχεια την παραδίδει στον Ραϊμόντο, ιερέα και παιδαγωγό της, ο οποίος με τη σειρά του επιχειρεί να την πείσει για το καλό της οικογένειας να λησμονήσει τον Εντγκάρντο και να παντρευτεί τον Αρτούρο, σύζυγο που έχει επιλέξει γι’ αυτήν ο Ενρίκο.

Σκηνή 2 Στη μεγάλη αίθουσα του κάστρου. Τα πάντα είναι έτοιμα για τον γάμο της Λουτσίας με τον Αρτούρο. Ο Ενρίκο δικαιολογεί στον Αρτούρο την κακή διάθεση της Λουτσίας, λέγοντας πως πενθεί τον πρόσφατο θάνατο της μητέρας της. Την ώρα της υπογραφής του γαμήλιου συμβολαίου εμφανίζεται αιφνίδια ο Εντγκάρντο. Ο Ραϊμόντο του δείχνει την υπογραφή της Λουτσίας στο έγγραφο και ο Εντγκάρντο την κατηγορεί για απιστία, την καταριέται, της επιστρέφει το δαχτυλίδι που είχαν ανταλλάξει ως τεκμήριο του έρωτά τους και ζητά πίσω το δικό του. Οι υπόλοιποι τον απωθούν.

Β' Πράξη

Σκηνή 1 Στον πύργο του Γουλφς Κραγκ, αργότερα το ίδιο βράδυ. Ο Ενρίκο αναζητά τον Ενγκάρντο με στόχο να μονομαχήσει μαζί του. Του λέει ότι η Λουτσία απολαμβάνει ήδη τη νυφική κλίνη. Ο Εντγκάρντο αποδέχεται την πρόκληση. Θα συναντηθούν αργότερα το βράδυ στο νεκροταφείο των Ρέιβενσγουντ, κοντά στον φοβερό τόπο με το όνομα «Γκρεμός του λύκου» (Γουλφς Κραγκ).

Σκηνή 2 Στη μεγάλη αίθουσα του κάστρου. Οι καλεσμένοι απολαμβάνουν τη λαμπρή δεξίωση μετά τον γάμο. Φτάνει έντρομος ο Ραϊμόντο, ο οποίος τους πληροφορεί ότι η Λουτσία έχασε τα λογικά της και σκότωσε τον Αρτούρο. Φτάνει και η ίδια η Λουτσία, η οποία πιστεύει ότι είναι με τον Εντγκάρντο και ότι σύντομα θα τον παντρευτεί. Στην αίθουσα μπαίνει ο Ενρίκο, ο οποίος αρχικά την απειλεί, αλλά μεταβάλλει τη συμπεριφορά του όταν συνειδητοποιεί την κατάστασή της. Η Λουτσία καταρρέει. Ο Ραϊμόντο κατηγορεί τον Νορμάννο ότι προκάλεσε την τραγωδία.

Σκηνή 3 Στο νεκροταφείο του πύργου των Ρέιβενσγουντ. Ο Εντγκάρντο αποφασίζει να πεθάνει από το σπαθί του Ενρίκο. Αρχικά μαθαίνει ότι η Λουτσία είναι ετοιμοθάνατη και στη συνέχεια ο Ραϊμόντο του επιβεβαιώνει το μοιραίο. Ο Εντγκάρντο αυτοκτονεί, ελπίζοντας να ενωθεί με την αγαπημένη του στον ουρανό.

Δείτε περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση στο City Guide της Athens Voice