Παλατινή Ανθολογία: Ένα θαύμα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας

Το αρχαίο ελληνικό επίγραμμα ήταν μια έμμετρη επιγραφή που σκάλιζαν σε πέτρα, μάρμαρο, βράχο, βάσεις αγαλμάτων... Επίσης απαγγελλόταν με συνοδεία ή όχι μουσικών οργάνων. Η ακμή του επιγράμματος ήταν στον 6^ο και 5^ο αιώνα π.Χ. με κύριο εκπρόσωπο τον Σιμωνίδη τον Κείο.

Είδη επιγραμμάτων: Επιτύμβιο, φιλοσοφικό, αναθηματικό, υμνητικό, επικό, λυρικό, ερωτικό, κριτικό, συμποσιακό, τραγικό, πολιτικό, σκωπτικό..

Επιγράμματα υπάρχουν στην κλασσική, ελληνιστική, ελληνορωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο. Από τον 6^ο π.Χ. αιώνα έως τον 6^ο μ.Χ. Στην «Παλατινή Ανθολογία» σώζονται 3.700 περίπου, επιγράμματα. Από τον Σιμωνίδη τον Κείο 556 – 469 π.Χ. έως τον Αγαθία τον Σχολαστικό 530 - 582 μ.Χ.

Δέκα επιγράμματα από την Παλατινή Ανθολογία

Σιμωνίδης ο Κείος 556 – 469 π.Χ.

«Ὦ ξεῖν’, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι.». Επίγραμμα στον τάφο των Τριακοσίων Σπαρτιατών που έπεσαν στις Θερμοπύλες. ~ 480 π.Χ. Λιτό, «αυστηρό», ύμνος στο ιδεώδες καθήκον.
Παλατινή Ανθολογία 7.249

Ασκληπιάδης ο Σάμιος 340 – 260 π.Χ.

«Πίνωμεν· τί τὸ μέλλον; ἄδηλον.
ζῶμεν· τὸν βίον ὡς βραχὺν ἡγοῦ.» Ας πίνουμε. Τι θα φέρει το μέλλον; είναι άγνωστο. Ας ζούμε· να θεωρείς τη ζωή σύντομη. Παλατινή Ανθολογία 5.85.

Καλλίμαχος ο Κυρηναίος, 310 – 240 π.Χ.

«Μέγα βιβλίον μέγα κακόν»
Επίγραμμα υπέρ της συντομίας και της λεπταίσθητης ποίησης.
Χρονολόγηση: 3ος αι. π.Χ.
Παλατινή Ανθολογία 12.43

 Λεωνίδας ο Ταραντίνος, 3^ος αιών π.Χ.

«Δίκτυα καὶ καλάμους καὶ άγκιστρα καὶ ἰχθύος ἕλκη,
Λεωνίδης πενίην εἵλετο μὴ κακίην.». Δίχτυα και καλάμια και αγκίστρια και εργαλεία ψαρέματος. Ο Λεωνίδας διάλεξε την πενία  και όχι την κακία. Παλατινή Ανθολογία 6.302

 Μνασάλκης ο Σικυώνιος. 3^ος αιών π.Χ.

«Μικρὸς ἐγὼ τύμβος καὶ μικρὸν σέμα· παιδὸς ἐν αὐτῷ
κεῖται, ὃν οὐκ ἔτλη μοῖρα τελειώσασθαι.». Μικρός εγώ, μικρός και ο τάφος μου και το Σήμα στο μνημείο μου. Μέσα στον τάφο είναι ένα παιδί που η μοίρα δεν άφησε να μεγαλώσει. Παλατινή Ανθολογία 7.488

 Μελέαγρος 1^ος αιών π.Χ.

«Ἄνθεα μοι Μοῦσαι φίλα συνθέτε…
ἔνθα καὶ Ἡλιοδώρα…» (απόσπ.). Ο ποιητής «υφαίνει στεφάνι» από αγαπημένα πρόσωπα και ποιητές. Άνθη για μένα, Μούσες, ωραία να συνθέσετε (στεφάνι) εκεί όπου είναι και η Ηλιοδώρα.. Παλατινή Ανθολογία 5. 147.

Ο Μελέαγρος είναι γνωστός για τη συλλογή του «Στέφανος» Ερωτικός ποιητής, τραγούδησε το πάθος του για την Ηλιοδώρα, την τρυφερότητά του για την Ζηνοφίλα καθώς και τον έρωτά του για αρκετές γυναίκες. Στον «Στέφανό» περιέλαβε και 124 δικά του επιγράμματα. Η συλλογή αυτή είναι θεμελιώδης για την Παλατινή Ανθολογία.

Αντίπατρος Σιδώνιος 2^ος-1^ος αιών π.Χ.

«Εἶδον τείχεα Βαβυλῶνος…
ἀλλ’ ὅτε δὴ τὸν Ἀρτέμιδος εἶδον νεών…
ἄλλα δ’ ἐφάνη πάντα πάρος.» (απόσπ.).Είδα τα τείχη της Βαβυλώνας / αλλά όταν είδα τον ναό της Αρτέμιδος / όλα τα άλλα φάνηκαν κατώτερα. Παλατινή Ανθολογία 9.58

Ένα από τα ποιήματά παρέχει έναν από τους πρώτους καταλόγους των «Επτά Θαυμάτων» του Αρχαίου Κόσμου

«Είδα το τείχος της Βαβυλώνας, πάνω στο οποίο υπάρχει οδός για άρματα. Είδα το άγαλμα του Διός στον Αλφειό. Είδα τους κρεμαστούς κήπους. Είδα τον Κολοσσό, το μέγιστο έργο των ψηλών πυραμίδων, όπως τον τεράστιο τάφο του Μαυσώλου . Αλλά όταν είδα τον ναό της Αρτέμιδος που υψωνόταν μέχρι τα σύννεφα, όλα τα άλλα θαύματα έχασαν τη λάμψη τους. Τότε είπα: "Εκτός από τον Όλυμπο, ο Ήλιος δεν έχει ποτέ δει κάτι τόσο μεγαλοπρεπές"».

Αναφέρεται με τη σειρά στα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου: Τείχη Βαβυλώνος, άγαλμα Διός στην Ολυμπία, κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνος, κολοσσός της Ρόδου, πυραμίδες της Αιγύπτου, Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, Ναός Αρτέμιδος Εφέσου.

Ρουφίνος 3^ος – 4^ος αιών μ.Χ.

«Φίλημα καὶ βλέμμα καὶ ἁψὶς ὀλίγη γυναικός
πυρὸς ἀναπτεῖ σπέρμα καὶ εἰς φλόγα φέρει.». Ένα φιλί, ένα βλέμμα και ένα μικρό άγγιγμα γυναίκας ανάβει μικρή φωτιά που γίνεται μεγάλη φλόγα. Παλατινή Ανθολογία 5.94

Παύλος Σιλεντιάριος 6^ος αιών μ.Χ.

«Γυμνὴν εἶδον Ἔρωτος ἐν ἄνθεσι παῖδα…» ( απόσπ.). Γυμνό είδα το παιδί του Έρωτα μέσα σε άνθη..Παλατινή Ανθολογία 5.268

Αγάθιας ο Σχολαστικός. 530 – 582 μ.Χ.

«Πάντα χρόνος δαμάζει…
οὐδὲν ἀκήρατον μένει βροτοῖς.» Τα πάντα ο χρόνος δαμάζει… τίποτε άφθαρτο δεν μένει στους θνητούς. Παλατινή Ανθολογία 7.590