Βικτόρ Νουάρ: Στο κοιμητήριο του Περ Λασέζ ο τάφος ενός άνδρα του 19ου αιώνα αποτελεί αντικείμενο λατρείας, λαγνείας και περίπου... προσευχή γονιμότητας
Αν το κοιμητήριο του Περ Λασέζ είναι ο σούπερ σταρ των νεκροταφείων, ανάμεσα στους τάφους διασημοτήτων που έχει υποδεχθεί στη φιλόξενη ησυχία του, υπάρχουν και τα δεύτερα ονόματα που, όπως και στη ζωή, έτσι και στα νεκροταφεία, πολύ συχνά κάνουν περισσότερη φασαρία από τα πρώτα.
Κι αν ο τάφος του Μολιέρου ζέχνει από αδιαφορία και γνήσια εγκόσμια λήθη, κι αν αυτός του Τζιμ Μόρισον είναι ο πιο δημοφιλής, υπάρχει και εκείνος του Ιβάν Σαλμόν. Τα social media που επίσης τρελαίνονται για την περίπτωσή του, τον γνωρίζουν ως Βικτόρ Νουάρ. Το ταφικό άγαλμά του παίζει να είναι το πιο κακοποιημένο από λατρεία (και λαγνεία) σε ολόκληρη την ιερή επικράτεια του Περ Λασέζ.
Ναι, αλλά γιατί και ποιος ήταν αυτός ο τύπος; Γιατί γυναίκες τρέχουν για να αφήσουν ένα λουλούδι στο καπέλο του –στην καλύτερη- ή να φιλήσουν τα χείλη ή το πέος του αγάλματος (στη χειρότερη;); Γιατί ζευγάρια έχουν γίνει τσακωτά να συνουσιάζονται δίπλα ή ακόμα και πάνω στον τάφο ενός αγνώστου;
Πώς ο Νουάρ και η υπερμεγέθης προεξοχή του μπρούντζινου παντελονιού του έφτασε να θεωρείται βωμός γονιμότητας; Ο καημένος Νουάρ –κατά κόσμον Ιβάν- ήταν δημοσιογράφος της εφημερίδας La Marseillaise που στέκει στα γαλλικά media ως τα σήμερα, τότε αντιμοναρχική, σήμερα κομμουνιστική. Η «Μασσαλιώτιδα» -τω καιρώ εκείνω- ανήκε στον Ανρι Ροσφόρ και διευθυνόταν από τον Πασκάλ Γκρουσέ.
Γεννημένος το 1848, ο Σαλμόν υιοθέτησε το «Βικτόρ Νουάρ» ως δημοσιογραφικό του ψευδώνυμο. Ήταν 22 χρονών όταν ο διευθυντής της εφημερίδας τον έστειλε στον πρίγκιπα Πιέρ Ναπολέοντα Βοναπάρτη (εξάδελφο του Ναπολέοντα Γ’) για να κανονίσει μονομαχία μεταξύ τους. Pardon; Τι δουλειά είχε ο ρεπόρτερ να κανονίζει ραντεβού μονομαχίας;
Πάμε έναν χρόνο πίσω, και για την ακρίβεια, τον Δεκέμβριο του 1869, όταν ξεσπάει κόντρα ανάμεσα σε δύο κορσικανικές εφημερίδες: τη ριζοσπαστική La Revanche, της οποίας τα νήματα κινούσε εξ αποστάσεως ο Γκρουσέ που λέγαμε πιο πάνω, και την πιστή προς το καθεστώς L' Avenir de la Corse, την οποία επιμελούνταν ένας πράκτορας του Υπουργείου Εσωτερικών ονόματι Ντέλα Ρόκα. Οι επιθέσεις της La Revanche επικεντρώνονταν στον Ναπολέοντα Α΄. Στις 30 Δεκεμβρίου, η L'Avenir δημοσιεύει μια επιστολή προς τον εκδότη της, γραμμένη από τον πρίγκιπα Πιέρ Βοναπάρτη, ανιψιό του Ναπολέοντα και ξάδελφο του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ΄, ο οποίος τότε κυβερνούσε ήδη για πάνω από είκοσι χρόνια. Σε αυτή την επιστολή ο πρίγκιπας Βοναπάρτης κατακεραυνώνει τους διευθυντές και τους συντάκτες της La Revanche ως δειλούς και προδότες.
Η επιστολή καταφτάνει από τη Μπαστιά στο Παρίσι και πηγαίνει κάπως έτσι:
«Αφού προσβάλατε κάθε συγγενή μου, με υβρίζετε με την πένα ενός από τους υπηρέτες σας. Και τώρα έρχεται η σειρά μου. Μόνο που έχω ένα πλεονέκτημα έναντι των άλλων του ονόματός μου: είμαι ιδιώτης, ενώ είμαι Βοναπάρτης… Σας ρωτώ λοιπόν αν το μελανοδοχείο σας προστατεύεται από το στήθος σας… Δεν ζω σε παλάτι, αλλά στην οδό d’Auteuil 59. Σας υπόσχομαι ότι, αν παρουσιαστείτε, δεν θα σας πουν ότι έφυγα».
Κι αντί να φάει τη σφαίρα ο Γκρουσέ, την έφαγε ο Βικτόρ Νουάρ
Ο Γκρουσέ, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν άφησε την πρόκληση να πέσει κάτω. Όσο η La Marseillaise προσέφερε ένθερμη υποστήριξη στην υπόθεση της La Revanche, εκείνος είχε ήδη στείλει τον καψερό Νουάρ και τον Ουλρίκ ντε Φονβιέλ ως αντιπροσώπους του και προκειμένου να καθορίσουν τους όρους της μονομαχίας με τον (Πιέρ) Βοναπάρτη. Αντίθετα με το έθιμο, παρουσιάστηκαν οι ίδιοι στον πρίγκιπα αντί να επικοινωνήσουν με τους δικούς του αντιπροσώπους. Και εκεί αρχίζει η κάτω βόλτα.
Οι δύο νεαροί ήταν οπλισμένοι, όταν συναντήθηκαν με τον οξύθυμο και βίαιο απόγονο του Ναπολέοντα. Δεν φαντάζονταν, όμως, ότι μετά από τόσο τσαμπουκάλεμα και πολιτική ίντριγκα (και εμπλοκή του Τύπου της εποχής), ο πρίγκηψ θα αρνιόταν τη μονομαχία με τον Γκρουσέ, προφασιζόμενος ότι δεν ήθελε να μονομαχήσει με τα «δουλικά» του Ροσφόρ (ses manœuvres, όπως χαρακτηριστικά έγραψε), αλλά με τον ίδιο αυτοπροσώπως.
Όταν ο Βικτόρ Νουάρ τόλμησε να υπερασπιστεί το αφεντικό και τους ομοϊδεάτες του, ο πρίγκιπας τον χαστούκισε. Από εδώ και μετά το πράγμα θολώνει. Κάποιες πηγές λένε ότι ο Νουάρ επιχείρησε να υπερασπιστεί τον εαυτόν του και ο πρίγκιπας τράβηξε πιστόλι και τον εκτέλεσε επί τόπου. Ο ίδιος ο Βοναπάρτης στο δικαστήριο ισχυρίστηκε ότι ο νεαρός ρεπόρτερ τον χτύπησε πρώτος, οπότε και εκείνος τράβηξε πιστόλι για να αμυνθεί. Ο Φονβιέλ ως αυτόπτης είπε την αλήθεια, όμως, η δικαιοσύνη δέχθηκε την εκδοχή του Βοναπάρτη (αλίμονο).
Μετά τη δολοφονία ακολούθησε χάος. Η οργή των Γάλλων διοχετεύθηκε στην αστική Τέχνη της εποχής, στις εικονογραφήσεις των εφημερίδων, με το πρόσωπο του νεαρού Νουάρ να γίνεται σύμβολο αντίστασης ενάντια στο καθεστώς.
Στις 12 Ιανουαρίου, υπό την ηγεσία του πολιτικού ακτιβιστή Ογκίστ Μπλανκί, περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι κατεβαίνουν σαν σε διαδήλωση στην κηδεία του Νουάρ στο νεκροταφείο του Νεϊγί. Ήταν τόσο σημαντική η συμμετοχή στην πομπή –κάτι σαν ιερό καθήκον για τους δημοκρατικούς- που έμπαινε στο βιογραφικό όποιου αποφάσιζε να πολιτευτεί μετά (για να μη νομίζετε ότι αυτά συμβαίνουν μόνο στις μέρες μας). Τρανή απόδειξη, το γεγονός ότι όταν ο Μαρί Φρανσουά Σαντί Καρνό υποστήριζε υποψήφιους στις εκλογές, συχνά τους παρουσίαζε ως άτομα που είχαν παραστεί στην κηδεία [«Il a été au convoi de Victor Noir»]. Για την ιστορία, ο Καρνό ήταν πολιτικός και ο 4ος Πρόεδρος της Γαλλικής Τρίτης Δημοκρατίας, υπηρετώντας από το 1887 έως τη δολοφονία του το 1894.
Σε μια περίοδο που ο αυτοκράτορας ήταν ήδη αντιδημοφιλής, η αθώωση του Πιέρ για τη δολοφονία του νεαρού Νουάρ προκάλεσε οργισμένες και εξαιρετικά βίαιες διαδηλώσεις. Ωστόσο, ήταν ο Γαλλοπρωσικός Πόλεμος που οδήγησε στην ανατροπή του καθεστώτος του αυτοκράτορα στις 4 Σεπτεμβρίου 1870 και στην εγκαθίδρυση της Τρίτης Δημοκρατίας. Το 1891 η σορός του Βικτόρ Νουάρ μεταφέρθηκε στο Κοιμητήριο του Πατερούλη Λασέζ στο Παρίσι και από εδώ ξεκινούν τα περίεργα με το ταφικό γλυπτό του νεαρού δημοσιογράφου.
Οι μύθοι περί γονιμότητες (και μερικές σέξι καφρίλες πάνω στον τάφο του ανθρώπου)
Ο γλύπτης Ζυλ Νταλού ήταν που ανέλαβε να φιλοτεχνήσει τον τάφο. Λέγεται ότι είχε λάβει από τους δημοκρατικούς την εντολή να φτιάξει ένα άγαλμα που και θα περιγράφει τις τελευταίες στιγμές του Νουάρ, αλλά και το σφρίγος των 20κάτι χρόνων του, τη ρώμη με την οποία αντιμετώπισε τον φαύλο φονιά του και πάει λέγοντας. Α, και όλα αυτά σε φυσικό μέγεθος. Τώρα το τι κατάλαβε ο Νταλού από την οδηγία που πήρε, είναι άλλο θέμα. Έφτιαξε τον Βικτόρ έτσι όπως βρέθηκε από τους συντρόφους του μετά τη δολοφονία του, πεσμένος στο έδαφος με το καπέλο του ριγμένο δίπλα του, τις πτυχώσεις του παλτού του απολύτως φυσικές, αλλά και μία εντελώς αφύσικη ή για την ακρίβεια υπερβολική προεξοχή στο παντελόνι του.
Έχουν στύση οι νεκροί;
Καλή ερώτηση. Ας το δούμε λίγο. Η μεταθανάτια στύση, γνωστή στην ιατρική ως postmortem priapism, αποτελεί σπάνιο, αλλά καταγεγραμμένο φαινόμενο που δεν σχετίζεται με σεξουαλική διέγερση. Εμφανίζεται κυρίως σε περιπτώσεις αιφνίδιας βλάβης του εγκεφαλικού στελέχους ή σε θανάτους από κρεμάλα, όπου οι απότομες μεταβολές στην πίεση και στη ροή του αίματος οδηγούν σε παθητική συγκέντρωση υγρών στο σώμα. Μετά τον θάνατο, οι μύες που ρυθμίζουν την κυκλοφορία χαλαρώνουν και ο νευρικός έλεγχος τερματίζεται, επιτρέποντας στο αίμα να παραμείνει σε ορισμένες αγγειακές δομές χωρίς ενεργή λειτουργία του οργανισμού, εννοείται. Πρόκειται αποκλειστικά για φυσιολογική αντίδραση ενός νεκρού, αδρανούς σώματος, αποτέλεσμα της απώλειας ρύθμισης του νευρικού συστήματος και της βαρύτητας, και όχι για ένδειξη οποιασδήποτε συνειδητής ή λειτουργικής διαδικασίας.
Αλλά αυτά ήταν ψιλά γράμματα για τον καλλιτέχνη Νταλού. Του έπεσε παραπάνω μπρούντζος στο σημείο; Θεώρησε ότι αυτή η λεπτομέρεια θα τόνιζε τη ζωντάνια, την ανδρεία και το νεανικό σφρίγος που χάθηκε με μια πιστολιά; Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Εκείνο που ξέρουμε –και το Tik Tok έχει τρελαθεί με τα απόκρυφα του Βικτόρ Νουάρ – είναι ότι αυτά ακριβώς έγιναν το επίκεντρο ενός λαϊκού μύθου. Ε, φταίει και που μεσολάβησαν γύρω στα 20 χρόνια από τη δολοφονία του νεαρού και ο μύθος θέριεψε μαζί με τα βρύα και τις λειχήνες γύρω από τον τάφο του. Ο ίδιος μύθος λέει ότι αν μια γυναίκα θέλει να γίνει μάνα και δυσκολεύεται αρκεί να τοποθετήσει ένα λουλούδι στο καπέλο του άτυχου Βικτόρ. Ή να τον φιλήσει στο στόμα. Ή... ό,τι καταλαβαίνετε, ας μη συνεχίσουμε.
Τον έχουν φιλήσει τόσο πολύ μετά θάνατον τον Νουάρ που παράπονο δεν πρέπει να ‘χει. Έχει γυαλίσει η περιοχή γύρω από το στόμα του από τα φιλιά, τα γλειψίματα και τα αγγίγματα, έχει αλλάξει χρώμα ο καβάλος που ούτε ένα κιγκλίδωμα που τοποθετήθηκε στις αρχές του 2000 δεν στάθηκε ικανό να σταματήσει τη φρενίτιδα. Έβαλε το χέρι της –μεταφορικά- και η γαλλίδα παρουσιάστρια Περί Κοσέν, ότι αυτός ο φράχτης ντροπιάζει τον γυναικείο πληθυσμό του Παρισιού που λίγο καιρό μετά αφαιρέθηκε και οργίασαν –γυναίκες και άντρες, τουρίστες και ινφλουένσερ του Tik Tok, μόνες και μόνοι της ζωής- με την ησυχία τους στον τάφο του.
Εκείνοι που δεν βρίσκουν ησυχία, εκεί στο section 92 του Περ Λασέζ, είναι η Πιαφ, ο Μόρισον και άλλοι σούπερ σταρ μακαρίτες που το πνεύμα τους έχει δει τα πάντα μέσα στα χρόνια: ζευγάρια να κάνουν έρωτα, νεαρές γυναίκες να ερωτοτροπούν με τον κρύο μπρούντζο πιστεύοντας ότι ο νέος χρόνος θα τις βρει παντρεμένες και άλλα τέτοια ανατριχιαστικά, αλλά και ανθρώπινα. Πριν από μερικά χρόνια, γυροφέρνοντας στο διάσημο νεκροταφείο, φίλος και ορκισμένος κομμουνιστής, ψιθύρισε στη λοιπή παρέα: «Ε, παιδιά! Εργατική τάξη και γονιμότητα πάνε παρέα. Ποιος θα γινόταν σύμβολο της κάβλας; Κανάς βασιλικός ή κανάς καπιτάλας. Θέλω να συνέρθετε!».
Ο καρδιολόγος, συνθέτης και συγγραφέας στο επίκεντρο της εκδήλωσης «Καρδιά και Ποίηση», σε μια βραδιά όπου επιστήμη, μουσική και ποίηση ανέδειξαν την καρδιά ως βιολογικό και πολιτισμικό σύμβολο
Με αφορμή την πρώτη της έκθεση στην Ελλάδα με τίτλο «Από τις σκοποβολές στην ελευθερία» στο ΜΟΜus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Άλεξ Μυλωνά, θυμόμαστε στιγμές από τη συναρπαστική ζωή της
Η φορεσιά αποτελούνταν από μαντίλα στο κεφάλι, υποκάμισο με μανσέτες με λίγο κεντηματάκι, μεσάτο φόρεμα, κοντά μανίκια με μεταξωτούς φιόγκους
17°
