Ασκληπιός: Οι μυθολογικές παραδόσεις για τον θεό της Υγείας

Μέγιστοι θεοί εκτός 12θεου. Ασκληπιός. Θεός της υγείας. (1).

-Ιπποκράτης –ο πατέρας της ιατρικής- Κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν.

-Πλάτων: Άριστον υγιαίνειν, δεύτερον δε κάλλος, τρίτον δε πλούτος.

Τα πολλά είναι λίγα στην ελληνική μυθολογία.

Πολλές μυθολογικές παραδόσεις υπάρχουν για τον Ασκληπιό. Η κάθε μία έχει πολλές διαφορετικές αφηγήσεις.

Ο πλέον διαδεδομένος μύθος αναφέρει ότι ο Ασκληπιός ήταν γιος του θεού Απόλλωνα και της θεσσαλής πριγκίπισσας Κορωνίδας.(2). Μια ηλιόλουστη μέρα που η Κορωνίς  ρέμβαζε στις όχθες της λίμνης Κάρλας μαζεύοντας λουλούδια την είδε ο θεός Απόλλων. Μαγεμένος από την ομορφιά της, την ερωτεύθηκε με πάθος. Από την ένωσή τους γεννήθηκε ο Ασκληπιός. Η Κόρη έκρυψε το γεγονός από τους γονείς της και εκείνοι, μη γνωρίζοντας, την πάντρεψαν με τον Ισχύ γιο του Έλατου βασιλιά της Αρκαδίας. Ο Απόλλων (3) έγινε έξω φρενών σκότωσε μ’ ένα βέλος τον Ισχύ και είπε στην αδελφή του Αρτέμιδα να ρίξει φονικό βέλος στην άτυχη Κορωνίδα. Όταν το άψυχο σώμα της κόρης καιγόταν στην νεκρική πυρά ο Απόλλων απέσπασε το έμβρυο και το έδωσε στον σοφό Κένταυρο Χείρωνα να το φροντίσει και αργότερα να το εκπαιδεύσει. Αυτό το έμβρυο ήταν ο Ασκληπιός.

Το παιδί μεγάλωσε και μορφώθηκε στο Άντρο του Χείρωνα στο Πήλιο, στο όρος των Κενταύρων. Ο σοφός Χείρων έμαθε όλη την επιστήμη της Ιατρικής στο νεαρό Ασκληπιό. Του δίδαξε τη διάγνωση των ασθενειών, την παθολογία τη χειρουργική, την θεραπεία. Του έμαθε τα θεραπευτικά φυτά, τα μαγικά βότανα, τα μυστικά των ριζών και όλων των βρώσιμων χόρτων (4). Ο Ασκληπιός απέκτησε πανελλήνια φήμη με τα ιατρικά του κατορθώματα και έσπευδαν πλήθη ασθενών και τραυματιών για θεραπεία. Μπορούσε να επαναφέρει στη ζωή νεκρούς (5) αλλά αυτό θεωρήθηκε μέγιστη Ύβρις (βλασφημία, αλαζονεία) και ο Ζευς για να επαναφέρει την Παγκόσμια Τάξη και την Ισορροπία του Σύμπαντος, τον σκότωσε με κεραυνό. Κανείς δεν μπορούσε να αναστήσει νεκρούς πλην του Διός. Τον κατακεραύνωσε. Σε αντίποινα, ο Απόλλωνας σκότωσε τους Κύκλωπες που κατασκεύαζαν τους κεραυνούς του Δία.

Σύμφωνα με την επικρατέστερη μυθολογική εκδοχή, ο Ασκληπιός γεννήθηκε στην αρχαία Τρίκκη (σημερινά Τρίκαλα).

Παραλλαγές του μύθου:

• Άλλη μυθολογική εκδοχή αναφέρει ότι μητέρα του ήταν η Αρσινόη, κόρη του βασιλιά Λευκίππου της Μεσσηνίας. Εκεί βασίλεψε ο Ασκληπιός και τον διαδέχθηκε ο γιος του, επίσης ιατρός, Μαχάων.
• Μια άλλη παράδοση της μυθολογίας θέλει η Κορωνίς, μητέρα του Ασκληπιού, να τον γέννησε στην Επίδαυρο.
• Μια άλλη μυθολογική παράδοση θέλει πάλι πατρίδα του Ασκληπιού την Επίδαυρο. Ο μύθος αυτός «πλέκεται» ως εξής: Ο επιδαύρειος ήρως Μάλος συνεζεύχθη με τη Μούσα Ερατώ απέκτησαν την Κλεοφήμη που με σύζυγο τον Φλεγύα έφεραν στον κόσμο την Κορωνίδα. Ο Απόλλων με την Κορωνίδα έφεραν στον κόσμο της Επιδαύρου τον Ασκληπιό.
• Σύμβολο του Ασκληπιού είναι ένα φίδι που ελίσσεται γύρω από ένα ραβδί. Χρησιμοποιείται και σήμερα ως ιατρικό έμβλημα.

Ο Ασκληπιός συχνά απεικονίζεται με τη σύζυγό του Ηπιόνη (6) (<ήπια. Το όνομα της Ηπιόνης είναι επανάληψη του ονόματος του Ασκληπιού) και τις κόρες τους Υγεία, Ακεσώ, Ιασώ και Πανάκεια και τους γιους τους, Μαχάονα και Ποδαλείριο γνωστούς ιατρούς και πολεμιστές από την Ιλιάδα του Ομήρου.

Σημειώσεις:

(1). Ἀσκληπιός. Λατινικά  Aesculapius, Θεσσαλός θεός, ήρως, διάσημος ανά το πανελλήνιον ιατρός. Θεωρείται γιος του Απόλλωνα, προστάτης θεός της Ιατρικής.

- Ἀσκληπιάδαι ή -ίδαι, οἱ, όνομα για γιατρούς.

- Ἀσκληπιεῖον, τό, ναός του Ασκληπιού. Στην Ακρόπολη των Αθηνών το Ασκληπιείον είναι αμέσως δυτικά του θεάτρου του Διονύσου. ( Ένα από τα μεγάλα σύγχρονα νοσοκομεία είναι το Ασκληπιείον Βούλας Αττικής.).

- Ἀσκληπίειος, -α, -ον, αυτός που ανήκει στον Ασκληπιό, 

-Ἀσκληπίεια ( ἱερά). Η γιορτή του Ασκληπιού.

-Το όνομα Ασκληπιός παραπέμπει στη χθόνια υπόσταση του θεού που τονίζεται και με το σύμβολό του, το φίδι.

(2). Κορωνίς. Κόρη του βασιλέως της Θεσσαλίας Φλεγύα που εθεωρείτο γιος του θεού Άρεως. Άρα η πανέμορφη πριγκίπισσα Κορωνίς είχε θεϊκή καταγωγή.

(3). Το νέο το πήγε στον Απόλλωνα στους Δελφούς, ένας κόρακας. Μέχρι τότε όλα τα κοράκια ήταν λευκά. Ο Απόλλων το καταράστηκε που του μαύρισε την καρδιά με τα νέα του γάμου της αγαπημένης του Κορωνίδος και από τότε όλα τα κοράκια είναι κατάμαυρα.

(4). Όπως τα πεντανόστιμα κενταύρια, το αγαπημένο βρώσιμο χόρτο των Κενταύρων. Σήμερα τα κενταύρια είναι γνωστά ως αλιβάρβαρα, άγρια αγκιναράκια, βερβερίδες, ασπρόριζες.. Τρώγονται τα φύλλα και οι ρίζες, ωμά ή λίγο βρασμένα ή τουρσί και είναι πολύ νόστιμα με γεύση ιδιαίτερη που θυμίζει  αγκινάρα με τσίτες (αγκάθια).

(5). Στον Ασκληπιό προφανώς οι θνητοί απέδιδαν την ικανότητα των μαλάξεων στο στήθος μετά από ανακοπή. Σήμερα αυτό διδάσκεται στις ιατρικές σχολές αλλά υπάρχουν και οι απινιδωτές που επαναφέρουν τη ζωή και την ανάσα σε ανθρώπους που κατέρρευσαν μετά από ανακοπή καρδιάς.

(6). ἤπιος, -α, -ον. Ήσυχος, απαλός, μαλακός, ευγενικός· πατὴρ δ' ὣς ἤπιος αἰεί. Λέγεται επίσης για συναισθήματα. ἤπια εἰδέναι, έχω ευμενή συναισθήματα.

πρὸς τὸ ἠπιώτερον καταστῆσαί τινα, εξευμενίζω κάποιον, φέρνω κάποιον σε ηπιότερη, πραότερη διάθεση. Καταπραϋντικός, κατευναστικός, ανακουφιστικός. Λέγεται για φάρμακα.