Παράλληλες ιστορίες: Ο Ασγκάρ Φαραντί χαμένος στη μετάφραση

Η εκκεντρική συγγραφέας Σιλβί προσπαθεί να βρει την έμπνευση για το νέο της μυθιστόρημα στην παρακολούθηση μέσω τηλεσκοπίου των ενοίκων της απέναντι πολυκατοικίας. Το πρόσωπο που την ενδιαφέρει περισσότερο είναι μια νεαρή γυναίκα η οποία μοιάζει να είναι το αντικείμενο του πόθου δύο αντρών.

©Carole Bethuel

Η ταινία ξεκινά σαν μια απλή καταγραφή της καθημερινής ζωής στο Παρίσι. Στην εισαγωγική σεκάνς –ένα τέλεια ενορχηστρωμένο στιγμιότυπο από το μετρό, με έναν άντρα να βοηθά μια γυναίκα να πάρει πίσω το πορτοφόλι που της έκλεψαν– μέσα σε ελάχιστα λεπτά ο Ασγκάρ Φαραντί μάς θυμίζει τους λόγους που θεωρείται σήμερα ο κορυφαίος ίσως Ιρανός σκηνοθέτης. Μινιμαλιστική γραφή, διφορούμενη δραματουργία, λεπτομέρειες που υπονοούν πολύ περισσότερα απ’ όσα καταγράφει η κάμερα. Οι μουσικοί ήχοι που ακολουθούν την Ιζαμπέλ Ιπέρ, όταν μπαίνουμε για πρώτη φορά στο ακατάστατο διαμέρισμά της, παραπέμπουν σε γνώριμο μουσικό θέμα του Ζμπίγκνιεφ Πράισνερ από φιλμ του Κισλόφσκι. Το ανθρωποκεντρικό σινεμά του σπουδαίου Πολωνού διεισδύει για τα καλά στη θεματική των «Παράλληλων ιστοριών» όταν συστήνεται ο χαρακτήρας της αγοραφοβικής συγγραφέως που ζει σαν κλοσάρ στο ίδιο της το σπίτι.

Το σενάριο του Φαραντί μοιάζει να διασκευάζει χωρίς σημαντικές αλλαγές τη «Μικρή ερωτική ιστορία» από τον τηλεοπτικό «Δεκάλογο». Ο ακριβής φόρος τιμής προς τον Κισλόφσκι ολοκληρώνεται με την επισήμανση της κατάρρευσης των αξιών της Ενωμένης Ευρώπης. Αδελφοσύνη, ισότητα, ελευθερία είναι πλέον έννοιες που μόνο κατ’ όνομα υπάρχουν πλέον, σύμφωνα με τον Φαραντί, στους πυλώνες της Γαλλικής Δημοκρατίας (και της ΕΕ). Μια διαπίστωση που πρώτη φορά είδαμε με τρικολόρ χρώματα στο σινεμά του Κισλόφκσι πριν από 30 περίπου χρόνια. Η επικαιροποίηση μιας τόσο δυνατής ιδέας που βρίσκεται ακόμη σε ισχύ προφανώς και έχει νόημα στους πονηρούς καιρούς που ζούμε. Γίνεται, όμως, χωρίς ιδιαίτερη πρωτοτυπία, καθώς είναι σχηματικό το σενάριο και τετριμμένη η αφηγηματική συνταγή που χρησιμοποιεί ο Φαραντί. Τελικά ο συνδυασμός της κρίσης των ηθικών αξιών της Ευρώπης με τον πρωταρχικό ρόλο των καλλιτεχνών ή τη δυαδικότητα ως κομβικό στοιχείο της ψυχανάλυσης (και κατ’ επέκταση της ίδιας της ζωής) είναι θέματα που δύσκολα τα κουμαντάρει ο Ιρανός. Ειδικά από τη στιγμή που αποφασίζει να το κάνει όχι στη μητρική του γλώσσα, αλλά στα γαλλικά, το παιχνίδι μοιάζει εκ προοιμίου χαμένο, όπως είχε ξανασυμβεί και στο παρελθόν. Κάτι που «Το ξέρουν όλοι» άλλωστε.