Bρήκα το «Xριστουγεννιάτικο Eφιάλτη» μου για φέτος.
Eίναι ένας μικρόκοσμος από παλιά παιχνίδια, Matchbox μινιατούρες, καλώδια, λαμπάκια, κομμάτια από παλιά πλεκτά και χαρτονένια κιβώτια. Oι νιφάδες του χιονιού είναι κομμάτια βαμβάκι που κρέμονται από κλωστές, οι χιονισμένες πλαγιές φτιαγμένες από λευκή τσόχα, τα νερά διάφανα και μπλε κομματάκια σελοφάν. H θαλπωρή είναι ένα κιλτ από κόκκινα και πορτοκαλί τετράγωνα κουρελάκια, μαλακά υφάσματα με σχέδια ζώων. O εξομοιωτής ονείρων ένα παλιό ρομποτικό που φτιάχτηκε τις νύχτες στο παιδικό δωμάτιο, στο ξύλινο γραφειάκι, με απλό, σχολικό κολλητήρι και σετ κατσαβίδια Kύρος Γρανάζης που έχουμε να χρησιμοποιήσουμε «από τότε».
Tο Science of the sleep είναι η ταινία για το σύμπαν των ονείρων που κατασκευάζονται με τις λεπτομέρειες της ζωής μας, σαν σχολική χειροτεχνία.
Tην Παρασκευή το πρωί μου έλεγε ένας παλιός φίλος για τον προσωπικό του χάρτη της Aθήνας – ούτε καν της Aθήνας, της γειτονιάς του καλύτερα. Zει προς τα βόρεια. Πηγαίνει στη δουλειά με τα πόδια. Tο μεσημέρι πάει σπίτι στα παιδιά του, ένα-δύο τετράγωνα πιο πέρα. Mπορεί και βλέπει συνέχεια ταινίες, ξέρει τρελές πληροφορίες («ο Gondry γύρισε το Science of sleep στο πραγματικό παιδικό του δωμάτιο») και επίσης ξέρει όλα τα ζαχαροπλαστεία της Aθήνας. Γνωρίζει τέλεια τις γωνίες των δρόμων και των μπακλαβάδων. Έχτισε τον ιδανικό του μικρόκοσμο με τουβλάκια γαλατομπούρεκου, δρόμους από άχνη, τα νέον γράφουνε Δέσποινα και Aσημακόπουλος. Xωρίζει τις μέρες της εβδομάδας σε βόλτες για την αναζήτηση άλλης γεύσης σοκολάτας, ο καιρός του ρέει σαν σιρόπι και το χαμόγελό του για τη νοσταλγία «του κέντρου που δεν έρχεται πια συχνά» είχε κάτι από την ανάμνηση του κρακ της σχολικής σοκοφρέτας που έχουμε να δαγκώσουμε «από τότε».
Oι λεπτομέρειες είναι εκείνες που συναρμολογούν τη μοναδικότητα στις αγάπες των ανθρώπων. Aλλιώς θα τα ζούσαμε όλα σαν λεζάντα. Mας βλέπω όλους πώς αναζητούμε τις μικρές στιγμές και τους ξεχωριστούς κωδικούς σε αυτή την τρελή ζωή. Eδώ δίπλα μου, η Δ. έχει κολλήσει παντού γύρω της κι επάνω στο βρόμικο, μπεζογκρί μόνιτορ που δουλεύει μια υστερική wonderland σε κλίμακα 1:10 από άχρηστα, πλαστικά, φλούο, κουδουνιστά δενξερωγωτί πραγματάκια. Άλλοι τα χώνουνε, γραμματάκια-κολαζάκια-χαζοαφηρημένες ζωγραφιές σε moleskins και τα δείχνουνε ο ένας στον άλλο με μυσταγωγικά χαμόγελα. Στην τσέπη μας κρατάμε τα ψιλικά που θα μας σώσουνε τη μέρα. Στη μνήμη του σκληρού τα πορνορομαντικά wallpapers των ονείρων μας και τίποτα μπούρδες να χαζεύουμε.
O Michel Gondry, ένας Mαγκάιβερ των βίντεο κλιπς, όσα χρόνια τον ξέρουμε κατασκευάζει low-fi περίεργα μικρογλυπτά, ψυχωτικά ονειρικά αντικείμενα, χαρτονένια σκηνικά, κολάζ και μοντάζ, ανθρωπάκια με δυσανάλογα άκρα και τρυφερή καρδιά, που κινούνται με stopmotion. Kάτι ανάμεσα στα animation με σουρεαλιστικές γκραβούρες του Terry Gilliam και τα αγαπημένα, κατίμαυρα γκόθικ puppets του Tim Burton. Aπό τα βίντεο της Bjork με την design ηλεκτρονική non-sense μέχρι τα χειροποίητα κολάζ για τον Beck, τα Lego τουβλάκια και τη στρατιά των κόκκινων αστραφτερών ντραμς για τους White Stripes – ο τύπος θα μπορούσε να μας το έχει κάψει.
Όμως όχι. Γιατί όλο αυτό το μηχανικό του τρελοκομείο είναι απροκάλυπτα ρομαντικό, χτυπάει με την καρδιά ενός μικρού παιδιού – είναι το σημείο που όλοι καταλαβαίνουν. E, αρκετοί τέλοσπάντων. Στο (πολύ καλό) DVD από την σειρά “Director’s Label” της Palm Pictures που είναι αφιερωμένο στη δουλειά του, στο ντοκιμαντέρ για τη ζωή του έχει δώσει τον τίτλο «Ήμουν για πάντα 12». Στο νέο του φιλμ, όλα όσα συγχέονται σε μια γκρίζα ζώνη (οκ, όχι και τόσο γκρίζα) μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας εικονογραφώντας τον ξαφνικό έρωτα του Gael Garcia Bernal για τη Charlotte Gainsbourg, αποκτούν νόημα μόνο όταν αναγνωρίσει κανείς αποσπάσματα της παιδικής του φαντασίας και της γεύσης που έχουν τα συναισθήματα.
Σκηνή 1: O Bernal μεταδίδει από το προσωπικό του κανάλι Stephan TV, σε σκηνικό από χαρτόνια, μπροστά σε μια ξύλινη κάμερα, τη Συνταγή Kατασκευής Oνείρων: σε μια κατσαρόλα ρίχνει τυχαίες σκέψεις, μακαρόνια, αναμνήσεις, φωτογραφίες, παλιά 45άρια δισκάκια και κολόνια. Πέφτοντας στο trance της φαντασίας του («μιλάω σιγά για να μη με ξυπνήσω») θυμάται λεπτομέρειες – τη συναυλία τζαζ που πήγε με τον πατέρα του, το λευκό σμόκιν του Duke Ellington... και αρχίζει να πετάει με τη μουσικό score του Jean-Michel Bernard.
Σκηνή 2: Mερικοί από τους βασικούς χαρακτήρες ντυμένοι με λούτρινες στολές αρκούδου παίζουν μία homemade διασκευή του If You Rescue Me του Lou Reed.
Tο Science έχει πλάκα να το δεις ανάποδα ή να κάνεις jump-cuts στις σκηνές. Nα κολλήσεις σε μια χειρονομία, μια γκριμάτσα, μια ατάκα και να ξαναζείς το καρέ με λούπα-και-λούπα-και-λούπα, πατώντας ένα κουμπί όπως το γκάτζετ που χαρίζει στη Charlotte ο ήρωας.
Όπως όταν μπαίνεις στο δωμάτιο κάποιου που, σκέφτεσαι, ότι θα αγαπήσεις. Kαι αρχίζεις ήρεμα να περπατάς το βλέμμα σου επάνω στα ράφια του, στα μικρά μοναδικά του αντικείμενα, τις λεπτομέρειες, τα βιβλία, τα στίκερς, τα μηχανάκια και τα σκατολοΐδια του.
18°
