Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2025: Ξεχωρίσαμε 5 γνήσια κινηματογραφικά διαμαντάκια

Ιστορίες ανθρώπινες συναντούν την πολιτική διάστασή τους μέσα από τον αλάνθαστο κινηματογραφικό φακό τεκμηρίωσης στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που φέτος πραγματοποιείται από τις 6 ως τις 16 Μαρτίου. Στο ταξίδι που μας οδηγεί από το Τέξας μέχρι την Κένυα κι από τους Beatles του 1965 έως το σύγχρονο Μπέλφαστ, αποτυπώνονται μερικά από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια της ζωής.

Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2025: Ταινίες που δεν πρέπει να χάσετε  

The Flats της Αλεσάντρα Τσελεσία

Στο «The Flats» της Αλεσάντρα Τσελεσία, που συμμετέχει στο πρόγραμμα Top Docs, μια παραμελημένη πολυκατοικία στο κέντρο του Μπέλφαστ, το NewLodge, δηλαδή μια γειτονιά που εξακολουθεί να στοιχειώνεται από τη σχεδόν τριακονταετή σύγκρουση μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών, μετατρέπεται σε στοιχειωμένο εσωτερικό τοπίο. Εκεί, ο ηλικιωμένος Τζο, στην τελευταία του υπαρξιακή αποστολή, έρχεται αντιμέτωπος με τα φαντάσματα από το παρελθόν. Τον 17χρονο θείο του, που σκοτώθηκε από εκτελεστική ομάδα. Τις μάχες στους δρόμους. Τις απεργίες πείνας και την κηδεία του εμβληματικού αγωνιστή Μπόμπι Σαντς.

Η επώδυνη σύγχρονη ιστορία του Μπέλφαστ είναι στενά συνυφασμένη με τις ζωές του Τζο και των υπόλοιπων κατοίκων του New Lodge στη δημιουργία της Τσελεσία, η οποία ξεδιπλώνεται συνειδητά σε ένα άχρονο κενό, που θυμίζει τη δεκαετία του ’70 αλλά είναι αδιαμφισβήτητα σύγχρονη. Με αναπαραστάσεις και εξαιρετική χρήση αρχειακού υλικού, η σκηνοθέτρια δημιουργεί μια υποκειμενική κατάσταση, όπου το παρελθόν δεν έχει ουσιαστικά τελειώσει.

Paul του Ντενί Κοτέ

Από την άλλη πλευρά, το «Paul» του Καναδού Ντενί Κοτέ, που παρουσιάζεται στις ειδικές προβολές, μας συστήνει έναν άντρα που έρχεται αντιμέτωπος με την κατάθλιψη και το κοινωνικό άγχος. Ο Πολ βρίσκει καταφύγιο και απρόσμενη θαλπωρή στο να υπηρετεί γυναίκες που τον καλούν να καθαρίσει τα σπίτια τους. Ο ίδιος μοιράζεται την εκκεντρική ρουτίνα του στα social media, προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να αντιμετωπίσει τη μοναξιά του ένα βήμα τη φορά. Το φιλμ, μέσω της μελέτης της συμπεριφοράς του μοναχικού άντρα, παρουσιάζει τις ρωγμές των παρωχημένων στερεοτύπων –κληροδοτήματα της ξεπερασμένης πατριαρχίας– και ανοίγει την κουβέντα γύρω από την επόμενη (σαφώς περισσότερο προοδευτική και γόνιμη) μέρα στις σχέσεις αντρών και γυναικών.

Searching for Amani των Νικόλ Γκόρμλι και Ντέμπρα Αρόκο

Το «Searching for Amani» των Νικόλ Γκόρμλι και Ντέμπρα Αρόκο, αποτελεί μια συμπαραγωγή ΗΠΑ-Κένυας, που προβάλλεται στην ενότητα NextGen. Εδώ, ο 13χρονος Σάιμον Άλι, μαζί με τον καλύτερό του φίλο Χάρον, ερευνούν τη μυστηριώδη δολοφονία του ξεναγού πατέρα του πρώτου, στα όρια μιας από τις μεγαλύτερες προστατευόμενες περιοχές άγριας ζωής στην Κένυα. Καθώς μια καταστροφική ξηρασία πλήττει την περιοχή, η αναζήτησή τους για τον δολοφόνο αποκτά νέα διάσταση. Ντοκιμαντέρ συνεχούς έντασης, που φέρνει τον θεατή πρόσωπο με πρόσωπο με σκληρές αλήθειες, χωρίς να αποφεύγει τις δύσκολες πραγματικότητες του κόσμου μας. Μια γνήσια κινηματογραφική εμπειρία, η οποία αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένα νεαρό αγόρι σε τούτη την ιδιότυπη ιστορία ενηλικίωσης.

Trans memoria της Βικτόρια Βερσό 

Το γαλλοσουηδικό «Trans memoria» της Βικτόρια Βερσό κάνει την πανελλαδική του πρεμιέρα στους Ανοιχτούς Ορίζοντες και έχει για πρωταγωνίστρια μια γυναίκα που κοιτάζει πίσω στον χρόνο, προσπαθώντας να κατανοήσει τη δική της μετάβαση και το τι σημαίνει να ορίζεσαι ως γυναίκα. Έχοντας βιώσει την απώλεια μιας στενής της φίλης, μοιράζεται τον πόνο και τις εμπειρίες της με την Αθηνά και την Ααμίνα, οι οποίες ακολουθούν και εκείνες τις δικές τους πορείες μετάβασης. Μαζί εξερευνούν το ποιοι ήταν στο παρελθόν και ποιες σήμερα, ακούγοντας τα «φαντάσματα» της μνήμης, τα γέλια του παρόντος και τους ψιθύρους του μέλλοντος.

Η ταινία είναι μια βαθιά προσωπική εξιστόρηση, που ξεδιπλώνεται ανάμεσα στο τότε και το σήμερα, συνθέτοντας ανασυγκροτημένες αναμνήσεις, ντοκιμαντερίστικα πλάνα από την προσπάθεια των τριών πρωταγωνιστριών να γυρίσουν την ταινία και μυστικά βίντεο-ημερολόγια, που η Βικτόρια είχε γυρίσει το 2012 για προσωπική της χρήση. Μια ταινία φτιαγμένη από και για τους τρανς ανθρώπους, με στόχο μια ειλικρινή απεικόνιση της ζωής τους.

TWST: Things we said today του Ρουμάνου Andrei Ujică

Τέλος, το «TWST: Things we said today» του Ρουμάνου Andrei Ujică, που συμμετέχει στους Ανοιχτούς Ορίζοντες, ξεκινά με την άφιξη των Beatles στη Νέα Υόρκη, για τη θρυλική συναυλία τους στο Shea Stadium τον Αύγουστο του 1965, και αντλεί τον τίτλο του από ένα τραγούδι των Σκαθαριών, το οποίο μιλά για τη στιγμή που το παρόν θα έχει γίνει ένα στοιχειωμένο παρελθόν – μη ανακτήσιμο αλλά ούτε και ξεχασμένο. Η αφήγηση σταδιακά διευρύνεται, φέρνοντας σε αντιπαράθεση τις παράλληλες πραγματικότητες του 1965: τη λαμπρότητα της Διεθνούς Έκθεσης της Νέας Υόρκης και τις ταραχές στο Watts, που έφταναν μέσω της τηλεόρασης στις Ανατολικές Ακτές. Μέσα σε αυτούς τους χώρους περιπλανώνται φαντάσματα μιας χαμένης νιότης, φωνές που συνεχίζουν να αντηχούν, ενώ οι τραχιές φωτογραφικές υφές αποτυπώνουν την ακατέργαστη αλήθεια τους.

Η τελευταία ταινία ενός από τους σημαντικότερους Ρουμάνους σκηνοθέτες –που συνυπέγραψε το «Videograms of a Revolution», με τον Χαρούν Φαρόκι, το 1992– είναι το αποτέλεσμα μιας δημιουργικής διαδρομής, που διήρκεσε πάνω από δέκα χρόνια. Ο μάστορας του found-footage δημιουργεί μια νέα «συμφωνία πόλης»: μια ταινία αρχείου, ένα ονειρικό ταξίδι και ένα πολιτικό πορτρέτο. Πάνω απ’ όλα όμως, πρόκειται για μια βαθιά κατάδυση στον κρυφό πυρήνα ενός κόσμου που έχει χαθεί αλλά παραμένει ορατός.