Η «Χρυσή Εποχή» πίσω από τη χρυσή κουρτίνα

Στον πέμπτο όροφο της Λυρικής, λίγο πριν αρχίσει η απογευματινή παράσταση της «Χρυσής Εποχής» του Κωνσταντίνου Ρήγου, όλα μοιάζουν σχεδόν υπερβολικά ήσυχα. Περνώντας την πόρτα της αίθουσας μπαλέτου, οι ακτίνες του απομεσήμερου ήλιου μπαίνουν από τα μεγάλα παράθυρα και φωτίζουν τη λευκή, ψηλοτάβανη αίθουσα, με ζωντανό πιάνο να κρατά σταθερά τον ρυθμό και τους χορευτές να κάνουν το καθιερωμένο τους ζέσταμα πριν την απογευματινή παράσταση. Στην μπάρα πρώτα, ύστερα στο κέντρο· αργές κινήσεις, adagio, μικρά πηδήματα, στροφές που πληθαίνουν όσο το ασκησιολόγιο προχωρά. Το σώμα εδώ λειτουργεί σαν μηχανισμός ακριβείας, αλλά χωρίς επιτήδευση.

Στέκομαι στην άκρη της αίθουσας και πιάνω τον εαυτό μου να ακολουθεί ρυθμικά το πιάνο, σχεδόν μηχανικά. Οι χορευτές αστειεύονται μεταξύ τους, κάνουν μικρά λάθη, γελούν χωρίς να χάνουν στιγμή τη φόρμα τους. Υπάρχει αυτή η παράξενη ελαφρότητα που έχουν οι άνθρωποι όταν κάτι δύσκολο τούς είναι πλέον απολύτως φυσικό. Μακριές γραμμές, τεντωμένα κουντεπιέ, κορμιά που δείχνουν να έχουν εκπαιδευτεί όχι μόνο στην τεχνική αλλά και στην ιδέα της σκηνικής παρουσίας. Ακόμη κι όταν ξεκουράζονται, συνεχίζεις να τους παρατηρείς.

Κάποια στιγμή εμφανίζεται διακριτικά ο Κωνσταντίνος Ρήγος. Τον βλέπω να μπαίνει αθόρυβος, σχεδόν απαρατήρητος, με τα χαρακτηριστικά μαύρα, κοκάλινα γυαλιά του. Υποδέχεται μια ομάδα μαθητών σχολής χορού που έχει έρθει να παρακολουθήσει την προετοιμασία. Ρωτά αν τους άρεσε το μάθημα. Χαμογελάει εύκολα. Δεν υπάρχει τίποτα το επιτηδευμένο στον τρόπο που κινείται εκτός σκηνής. Ως χορογράφος, μοιάζει να κρατά όλη την οικονομία της κίνησης για το έργο του, διατηρώντας ο ίδιος μια γαλήνια, σχεδόν αμέτοχη φυσικότητα.

Η Ευαγγελία, υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων της Λυρικής, μου κάνει νόημα να την ακολουθήσω στα καμαρίνια. Τρεις ορόφους πιο κάτω, η ατμόσφαιρα θυμίζει περισσότερο μεγάλη παρέα παρά χώρο υψηλής πίεσης λίγο πριν την παράσταση μιας ακόμη sold out βραδιάς. Οι χορευτές ντύνονται, βάφονται, πειράζονται μεταξύ τους. Κάποια χορεύτρια έχει ψύξη αλλά συνεχίζει κανονικά την προετοιμασία της. Κανείς δεν δραματοποιεί τίποτα. «Κάθε φορά βγαίνουμε με ενθουσιασμό στη σκηνή», μου λέει ένας χορευτής, και το λέει σχεδόν casual, ως απλή διαπίστωση.

Λίγο πριν τις επτά, μια ανακοίνωση ενημερώνει ότι ένας χορευτής δεν θα εμφανιστεί λόγω αδιαθεσίας. Βackstage εξακολουθεί να επικρατεί μια σταθερή συγκέντρωση και επαγγελματισμός. Γύρω στις επτά και τέταρτο οι χορευτές συγκεντρώνονται στην κεντρική σκηνή για τις τελευταίες συνεννοήσεις και τις απαραίτητες μικροπροσαρμογές στη χορογραφία ώστε να καλυφθεί το κενό. Μικρά περάσματα και αλλαγές σχεδόν αόρατες για όποιον δεν ξέρει πού να κοιτάξει. Κανένας πανικός. Η αίσθηση είναι πως όλοι γνωρίζουν ακριβώς τι πρέπει να κάνουν. Ρωτάω χαμηλόφωνα τι άλλαξε, «σχεδόν τίποτα το φοβερό», μου λένε, και ήδη έχουν προχωρήσει.

Πίσω από τη σκηνή, η «Χρυσή Εποχή» αρχίζει ήδη να αποκαλύπτεται πριν ακόμη ανοίξει η αυλαία. Μαύρες κουρτίνες, παραταγμένα σε καρέκλες κοστούμια, χρυσαφένια υφάσματα που γυαλίζουν κάτω από τα φώτα. Στο βάθος, η χρυσή κουρτίνα της σκηνής, με τα αέρινα κρόσσια της, μένει ακόμη κατεβασμένη, σαν να συγκρατεί προσωρινά ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει. Η stage manager συντονίζει τα πάντα μπροστά από οθόνες και cuesheets, έχοντας δίπλα της, σαν προσωπικό φυλαχτό, μια μεγάλη σκελίδα σκόρδου. Οι τεχνικοί κινούνται με εκείνη τη χαρακτηριστική ψυχραιμία ανθρώπων που αγαπούν τη διαδικασία όσο και το αποτέλεσμα. «Σε αυτή την παράσταση χορεύουμε κι εμείς από πίσω», μου λέει ένας τεχνικός γελώντας.

Η Δήμητρα Λαούδη, βοηθός χορογράφου, εμφανίζεται λίγο αργότερα με μια αυστηρότητα που διαρκεί ελάχιστα. Δίνει τις τελευταίες σημειώσεις στους χορευτές, διορθώνει περάσματα, επισημαίνει μικρά λάθη από την προηγούμενη παράσταση. Οι χορευτές ακούνε προσεκτικά, και μαρκάρουν, μέχρι που μία από αυτούς γλιστράει ξαφνικά στο πάτωμα και πέφτει με φόρα. Για ένα δευτερόλεπτο παγώνουν όλοι, ένα σύντομο μάγκωμα μέχρι να την ακούσουν να γελάει και να επανέλθουν οι σφυγμοί στο φυσιολογικό. Η προετοιμασία συνεχίζεται σαν να μην έγινε τίποτα.

Λίγο πιο κει, ο Ρήγος παρακολουθεί τα πάντα με μια σχεδόν απόκοσμη ηρεμία. Δείχνει να εμπιστεύεται ολοκληρωτικά την ομάδα του. Το μόνο που φαίνεται να τον απασχολεί εκείνο το βράδυ είναι πως, όπως λέει χαριτολογώντας, τον έχουν «ματιάσει». Λίγο αργότερα φοράει το δικό του κοστούμι για τη σύντομη εμφάνισή του στη σκηνή: φωσφοριζέ πράσινες κάλτσες, φαρδιά μαύρη βερμούδα, ογκώδη παπούτσια, γυαλιά φουτουριστικά, γιλέκο με νέον λεπτομέρειες. Σαν χαρακτήρας που βγήκε από κάποιο δυστοπικό club του μέλλοντος.

Και ύστερα αρχίζει η παράσταση, ώρα επτά και μισή. Από τα παρασκήνια, η «Χρυσή Εποχή» μοιάζει λιγότερο με παράσταση και περισσότερο με καλοκουρδισμένο οργανισμό. Χορευτές μπαινοβγαίνουν ασταμάτητα, μοδίστρες ράβουν παντελόνια που σκίστηκαν επί σκηνής μέσα σε λίγα λεπτά, κοστούμια αλλάζουν χέρια σχεδόν πριν ζητηθούν. Κάποιος ανακαλύπτει ότι το παντελόνι για το επόμενο act, του είναι τεράστιο· μέσα σε δευτερόλεπτα εμφανίζεται άλλο, έτοιμο, σωστά προσαρμοσμένο. Επτά ενδύτριες βρίσκονται σε μόνιμη επιφυλακή. Κάθε λεπτομέρεια έχει προβλεφθεί. Δίπλα μου, μια ενδυματολόγος δίνει βιαστικά χαρτομάντιλα σε έναν χορευτή για να σκουπίσει τον ιδρώτα του πριν ξαναβγεί.

Πίσω από τη χρυσή κουρτίνα, ο Ρήγος κάθεται σε μια καρέκλα και παρακολουθεί τη δουλειά του να εξελίσσεται. Τραγουδάει χαμηλόφωνα το “Hotel California”, παίζει αφηρημένα με ένα χρυσό prop, τη χρυσή μπάλα, που σε λίγο θα περάσει στη σκηνή, ενώ γύρω του τεχνικοί και χορευτές συνεχίζουν να κάνουν τη δουλειά τους με ηρεμία. Δεν υπάρχει υστερία, ούτε η αγωνία που συνήθως φαντάζεται κανείς για τα παρασκήνια μιας μεγάλης παραγωγής. Υπάρχει μόνο μία αίσθηση σιγουριάς και ασφάλειας. Σαν όλοι να γνωρίζουν ότι το πράγμα θα λειτουργήσει ακριβώς επειδή λειτουργούν ήδη οι ίδιοι μεταξύ τους.

Η «Χρυσή Εποχή» τελικά δεν βρίσκεται μόνο πάνω στη σκηνή. Βρίσκεται και πίσω από αυτήν, σε εκείνη τη σχεδόν αόρατη συνθήκη όπου ο επαγγελματισμός, η οικειότητα και η απόλαυση της δουλειάς συνυπάρχουν χωρίς θόρυβο.