Life Cycles: Εκεί όπου η τέχνη μοιάζει να υπήρχε πάντα

Στην ανατολική Αργολίδα, εκεί όπου η ιστορία συνυπάρχει αβίαστα με το φυσικό τοπίο, η διαδρομή περνά ανάμεσα σε ελαιώνες, χαμηλή μεσογειακή βλάστηση και λόφους που καταλήγουν στη θάλασσα. Σε μικρή απόσταση βρίσκονται ο αρχαιολογικός χώρος και το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, υπενθυμίζοντας ότι αυτή η γωνιά της Πελοποννήσου υπήρξε για αιώνες τόπος πολιτισμού και δημιουργίας.

Στην κορυφή ενός λόφου, κοντά στο Κρανίδι, με θέα τον Αργολικό κόλπο, ξεπροβάλλει το Amanzoe. Το όνομά του προέρχεται από τη σανσκριτική λέξη «Aman», που σημαίνει «γαλήνη», και την ελληνική λέξη «ζωή». Δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί καταλληλότερη ονομασία. Η ηρεμία δεν είναι απλώς μια αίσθηση που αποκομίζει ο επισκέπτης· είναι το στοιχείο που διαπερνά την αρχιτεκτονική, τους κήπους, το φως και την ίδια την εμπειρία του χώρου.

Σχεδιασμένο από τον διακεκριμένο Αμερικανό αρχιτέκτονα Ed Tuttle, με εμφανείς αναφορές στην αρχιτεκτονική της αρχαίας αθηναϊκής Ακρόπολης, το Amanzoe αποτελεί ένα υπόδειγμα διακριτικής πολυτέλειας, όπου η αρχιτεκτονική δεν ανταγωνίζεται το τοπίο αλλά το πλαισιώνει. Οι δωρικές κιονοστοιχίες, τα μάρμαρα, οι στοές και οι κήποι δημιουργούν ένα ιδανικό σκηνικό για την αρμονική συνύπαρξη της τέχνης, της φύσης και του design.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον παρουσιάζεται, σε συνεργασία με την Γκαλερί Ζουμπουλάκη, η έκθεση «Life Cycles». Για πρώτη φορά, τέσσερις καταξιωμένες Ελληνίδες δημιουργοί διαφορετικών γενεών, η Μαρίνα Καρέλλα, η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, η Νικομάχη Καρακοστάνογλου και η Δέσποινα Φλέσσα, εκθέτουν μαζί δημιουργώντας έναν γόνιμο διάλογο γύρω από τις έννοιες της συνέχειας, της μεταμόρφωσης και της εξέλιξης.

Τα έργα δεν επιδιώκουν να κυριαρχήσουν στον χώρο, αλλά να συνομιλήσουν μαζί του. Στις στοές, στη βιβλιοθήκη, στους κήπους, δίπλα στο μάρμαρο και ανάμεσα στη μεσογειακή βλάστηση, αποκτούν μια φυσικότητα που κάνει τον επισκέπτη να πιστεύει ότι υπήρχαν ανέκαθεν εκεί.

Η αίσθηση αυτή γίνεται ιδιαίτερα έντονη μπροστά στα έργα της Αλεξάνδρας Αθανασιάδη, τις κεφαλές αλόγων και τους θώρακες που είναι τοποθετημένοι ανάμεσα στις λεβάντες και τη μεσογειακή βλάστηση. Από απόσταση, οι κεφαλές ξεπροβάλλουν διακριτικά μέσα από τους θάμνους και το βλέμμα συμπληρώνει ασυναίσθητα ό,τι δεν βλέπει, δημιουργώντας την εντύπωση ότι δύο πραγματικά άλογα στέκονται ακίνητα πίσω από τις λεβάντες. Καθώς το φως αλλάζει στη διάρκεια της ημέρας, μεταβάλλονται και τα ίδια τα έργα: οι αποχρώσεις τους ζεσταίνουν ή ψυχραίνουν, σαν να ακολουθούν τον ρυθμό της φύσης που τα περιβάλλει. Οι κεφαλές είναι άλλοτε σκαλισμένες σε ξύλο και άλλοτε χυτές σε μπρούντζο. Ωστόσο, χάρη σε μια ιδιαίτερα απαιτητική τεχνική πατίνας, την οποία η ίδια η καλλιτέχνιδα ανέπτυξε έπειτα από μακρά πειραματική διαδικασία, ο μπρούντζος αποκτά την όψη του παλαιωμένου ξύλου, δυσκολεύοντας ακόμη και το έμπειρο μάτι να διακρίνει το πραγματικό υλικό του έργου.

Η ίδια εξηγεί ότι η σχέση της με τα άλογα ξεκίνησε από την παιδική της ηλικία, όταν κατασκεύαζε μικρά άλογα από χαρτόνι και κάθε λογής υλικά. Αργότερα ασχολήθηκε με την ιππασία, ενώ, όπως αφηγήθηκε χαμογελώντας κατά την ξενάγηση, γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της όταν εκείνος εμφανίστηκε καβάλα σ' ένα άλογο. Ίσως γι' αυτό το άλογο δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί κεντρικό μοτίβο της δουλειάς της. Δεν είναι απλώς μια μορφή που επαναλαμβάνει, αλλά σύμβολο δύναμης, ηρωισμού και υπέρβασης.

Στη συζήτησή της αναδεικνύεται μια ακόμη πιο ουσιαστική ιδέα: η μεταμόρφωση των υλικών. Από χαρτόκουτα που μετατρέπονται σε ζωφόρους μέχρι δραχμές που γίνονται πανοπλίες και πλαστικά που συλλέγει από τη θάλασσα για νέα έργα, η καλλιτέχνιδα βλέπει κάθε υλικό ως κάτι που μπορεί να αποκτήσει μια δεύτερη ζωή.

Η ίδια περιγράφει αυτή τη διαδικασία σχεδόν ως μια σαμανιστική αντίληψη του κύκλου της ζωής, όπου τίποτα δεν χάνεται αλλά μετασχηματίζεται. Αυτή η ιδέα συνδέεται άμεσα με τον τίτλο της έκθεσης "Life Cycles", καθώς μιλά για τη συνέχεια, την αναγέννηση και τη δυνατότητα του ανθρώπου να μετατρέπει τις δυσκολίες σε δημιουργία. Παράλληλα, αναφέρεται στην έννοια του «ήρωα της καθημερινότητας»: κάθε άνθρωπος, όπως λέει, πραγματοποιεί μικρές υπερβάσεις στη ζωή του και αυτή η εσωτερική δύναμη αποτυπώνεται στα έργα της.

Η Δέσποινα Φλέσσα προσέγγισε το Amanzoe όχι ως έναν εκθεσιακό χώρο όπου θα τοποθετούσε ήδη υπάρχοντα έργα, αλλά ως έναν τόπο που θα καθόριζε την ίδια τη δημιουργική διαδικασία. Αφού περιηγήθηκε στις στοές και στη βιβλιοθήκη του ξενοδοχείου, σχεδίασε μια σειρά έργων αποκλειστικά για τα ανοίγματα της αρχιτεκτονικής του, ώστε να ενσωματώνονται οργανικά στο περιβάλλον.

Έτσι γεννήθηκαν τα ανάγλυφα φύλλα από χυτό αλουμίνιο που κοσμούν εσοχές της βιβλιοθήκης, αποτυπώνοντας οργανικά στοιχεία της φύσης σε ένα υλικό που συνομιλεί αρμονικά με το μάρμαρο του κτιρίου. Η καλλιτέχνιδα επέλεξε το αλουμίνιο αντί του κεραμικού, όχι μόνο για μεγαλύτερη αντοχή, αλλά και γιατί η μεταλλική του επιφάνεια εναρμονίζεται με την αυστηρή, λιτή αισθητική του Amanzoe.

Τον ίδιο διάλογο ανάμεσα στη φύση και την αρχιτεκτονική εκφράζουν και τα σχέδια της σειράς "Folding Landscapes". Δημιουργημένα αποκλειστικά με αλλεπάλληλες στρώσεις γραφίτη, αποκτούν μια σχεδόν μεταλλική υφή που μεταβάλλεται ανάλογα με το φως. Παράλληλα, γλυπτικές συνθέσεις που θυμίζουν απολιθώματα ή οργανικές μορφές σχεδιάστηκαν ειδικά για συγκεκριμένο άνοιγμα ενός σημείου του κήπου, σαν να αποτελούσαν εξαρχής μέρος της αρχιτεκτονικής του.

Στη βεράντα δίπλα στην πισίνα, τα λευκά μαρμάρινα έργα της Νικομάχης Καρακοστάνογλου, με τον γενικό τίτλο "Sacred Vessels", αντλούν την έμπνευσή τους από τα αρχαία αναθήματα. Η λιτότητα της μορφής τους αφήνει πρωταγωνιστή το φυσικό φως, το οποίο μεταμορφώνει διαρκώς τις επιφάνειες του μαρμάρου, δημιουργώντας διαφορετικές σκιές και αποχρώσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Σε διαφορετικά σημεία του Amanzoe, από τη Βιβλιοθήκη έως μία βεράντα, τα έργα της διακεκριμένης ζωγράφου και γλύπτριας Μαρίνας Καρέλλα εντάσσονται με απόλυτη φυσικότητα στην κλασική αρχιτεκτονική του χώρου. Η καλλιτέχνιδα διερευνά μέσα από αυτά το φως, τη σκιά και τις πτυχώσεις του υφάσματος, δημιουργώντας έργα που διακρίνονται για την εκλεπτυσμένη αισθητική τους. Το βλέμμα πέφτει σχεδόν αμέσως πάνω στο "The Gold Cloth". Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί το έργο αυτό υπήρξε το αγαπημένο του Αλέξανδρου Ιόλα. Οι χρυσαφένιες πτυχώσεις του μοιάζουν να ζωντανεύουν καθώς το φυσικό φως μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική ενασχόληση της Καρέλλα με το φως, τη σκιά και την υλικότητα.

Στην ήρεμη ατμόσφαιρα της Βιβλιοθήκης, το "Fountain" αιχμαλωτίζει τις αντανακλάσεις του φωτός, μεταβάλλοντας διαρκώς την εικόνα του ακόμη και για τον επισκέπτη που το παρατηρεί από τον εξωτερικό χώρο. Δίπλα του, το γλυπτικό τραπέζι "Hibiscus" μετατρέπει ένα χρηστικό αντικείμενο σε μια σύνθεση υψηλής αισθητικής. Εμπνευσμένο από την οργανική μορφή του ομώνυμου άνθους, συνδυάζει τη διαφάνεια του γυαλιού, τη λευκή ρητίνη και μια επιχρυσωμένη καρδιά, ισορροπώντας ανάμεσα στην ευαισθησία και τη διαχρονικότητα.

Φεύγοντας από την έκθεση και τραβώντας τις τελευταίες φωτογραφίες, καθώς ο ήλιος βυθιζόταν πίσω από τους λόφους της Αργολίδας, σκεφτόμουν πως ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό νόημα των «Κύκλων της Ζωής». Όχι μόνο η μεταμόρφωση των υλικών ή η διαδοχή των γενεών των δημιουργών, αλλά ο αδιάκοπος διάλογος ανάμεσα στον άνθρωπο, τη φύση, την αρχιτεκτονική και την τέχνη. Ένας διάλογος που μοιάζει να υπήρχε πάντα⋅ η έκθεση απλώς τον έκανε ορατό.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Oκτωβρίου.