Η σπηλιά με το χρυσάφι

Ένα γνωστό ελληνικό όνομα στην κοσμηματοποιία, ο οίκος Μαραθιανάκη, και μια παραδοσιακή γειτονιά χρυσοχόων και ωρολογοποιών στο κέντρο της Αθήνας, η Στοά Καλλιγά. Μέσα σ’ αυτήν, εδώ και λίγες μέρες φιλοξενείται ένας εκθεσιακός χώρος που παρουσιάζει τις δημιουργίες του ιστορικού οίκου. Βασικές παράμετροι για το σχεδιασμό που μελέτησε και επέβλεψε ο αρχιτέκτονας Ελευθέριος Αμπατζής είναι η ιδιαιτερότητα του χώρου, 45 τ.μ. από τα οποία μόνο τα 15 τ.μ. του ισογείου είναι προσβάσιμα στο κοινό, αλλά και η συλλογή κοσμημάτων που παρουσιάζεται – γνωστή η έμφαση του οίκου στο αρχαίο ελληνικό και βυζαντινό κόσμημα.

Με βάση αυτά τα δεδομένα σχεδιάστηκε ένα δωμάτιο-μηχανή όπου μέσω καταπακτών ο κοσμηματοπώλης μεταφέρεται σε πατάρι και υπόγειο –τα υπόλοιπα τετραγωνικά–, τα οποία όταν δεν χρησιμοποιούνται ενσωματώνονται σε πάτωμα και οροφή παραμένοντας αφανή στο κοινό.

Ο Ελευθέριος Αμπατζής λέει για το εντυπωσιακά ενδιαφέρον έργο: «Εννοιολογικά ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός κλήθηκε να δώσει έμφαση στην ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου εργαστηρίου και στην παράδοση που αυτό διατηρεί στη μεταφορά του αρχαίου ελληνικού κοσμήματος στο σήμερα. Έτσι, η εικόνα του ισογείου απέκτησε τη μορφή σπηλιάς (εσοχή στο λαγούμι-στοά), η οποία έχει ανασκαφεί και ταξιδεύει τον επισκέπτη πίσω στο χρόνο, στις ρίζες της αρχαίας ελληνικής τέχνης. Όλα τα τοιχώματα, έπιπλα κι αντικείμενα είναι κατασκευασμένα από το ίδιο υλικό (σίδερο το οποίο έχει υποστεί επεξεργασία με σκοπό να παραπέμπει σε χώμα-βράχο που έχει σκαφτεί) και αποτελούν εξέλιξη το ένα του άλλου.

Το μοναδικό στοιχείο που ακολουθεί τη δική του μορφολογική γραμμή, κι ενώ συνάδει υλικά και χρωματικά αντιτίθεται στη γεωμετρία του χώρου, είναι η ρίζα μιας γέρικης ελιάς που κρέμεται στο κέντρο της σπηλιάς. Η ρίζα αποτελεί την κατακλείδα της αρχιτεκτονικής πρότασης, η οποία αντλεί έμπνευση από τη λογική του χειροποίητου, μία έννοια συνυφασμένη με τις δημιουργίες του οίκου. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μίας χειροποίητης σπηλιάς-σκεύους η οποία «αγκαλιάζει» το κόσμημα, δίνοντας την εντύπωση στον επισκέπτη ότι παίρνει μέρος σ’ ένα ιστορικό παιχνίδι αντιθέσεων, μορφών και υλικών.

 Φωτογραφίες: George Fakaros