Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του Βέρνερ Πάντον, θυμόμαστε τον Δανό σχεδιαστή που άλλαξε το interior design με χρώμα, φουτουριστικές φόρμες και αστείρευτη φαντασία
Αν ζούσε σήμερα ο πρωτοποριακός Σκανδιναβός σχεδιαστής Βέρνερ Πάντον, θα έσβηνε 100 πολύχρωμα κεράκια στην τούρτα του, καθισμένος στην καρέκλα με το χαρακτηριστικό σχέδιο S που σχεδίασε ο ίδιος και φέρει το όνομά του.
Τα φετινά γενέθλια μπορεί κάποιος να πει ότι ήρθαν την κατάλληλη στιγμή για το χώρο του design. Σαν να συγχρονίστηκαν με την εποχή όπου από διάφορες εκθέσεις και παρουσιάσεις διαφαίνεται μια ελαφριά κούραση και απώθηση ενάντια σε αυτήν την αλγοριθμική ομοιότητα και τα pixel-perfect μπεζ interiors. Φαντάζει λοιπόν σχεδόν σίγουρο, ότι ο άνθρωπος που έγινε γνωστός για την γενναιόδωρη χρήση χρώματος και τις ατρόμητες φόρμες που σχεδίαζε, θα δήλωνε ικανοποιημένος από την πρόοδο, το θάρρος και την επιθυμία μας να ξαναγγίξουμε επιτέλους και την κεφάτη πλευρά του design. Την λίγο παιχνιδιάρικη, σατιρική, ίσως και ανατρεπτική.
Βέρνερ Πάντον: Το πολύχρωμο σύμπαν ενός οραματιστή του 20ού αιώνα
Ο Βέρνερ Πάντον γεννήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου του 1926 στο συννεφιασμένο Γκάμτοφτε της Δανίας ενώ στη συνέχεια σπούδασε αρχιτεκτονική στην Κοπενχάγη, στην Royal Danish Academy of Fine Arts. Από τους πιο καινοτόμους σχεδιαστές του 20ου αιώνα, επηρέασε βαθιά με τη δουλειά του το βιομηχανικό design, την διακόσμηση εσωτερικών χώρων και γενικότερα την αισθητική της δεκαετίας του 1960-70. Υπήρξε και εκείνος ένας από τους ταλαντούχους και ανήσυχους σχεδιαστές της τότε εποχής με τις διεπιστημονικές ικανότητες και την αστείρευτη δημιουργικότητα η οποία αποτυπώθηκε κατά τη διάρκεια της καριέρας του σε interiors, έπιπλα, φωτιστικά και άλλα αντικείμενα.
Αρχές του 1950, στα πρώτα του επαγγελματικά βήματα συνεργάστηκε με τον γνωστό αρχιτέκτονα και σχεδιαστή Άρνε Γιάκομπσεν, δουλεύοντας μαζί στο στούντιο του, μια συνεργασία που θα επηρέαζε σημαντικά την μετέπειτα πορεία του. Ο Άρνε Γιάκομπσεν εξελίχθηκε σε πολύτιμο φίλο και μέντορα, βλέποντάς τον να σχεδιάζει από κτίρια μέχρι καρέκλες και μαχαιροπίρουνα, το ένστικτο όμως του Πάντον τον καλούσε σε ένα εντελώς διαφορετικό μονοπάτι, γεμάτο εξερεύνηση και χρώμα.
Ήταν από τους πρώτους σχεδιαστές που αμφισβήτησαν το «παραδοσιακό» σκανδιναβικό design της εποχής με τη λιτή αισθητική, εισάγοντας στις δημιουργίες του περισσότερο ψυχεδελικές και φουτουριστικές αισθητικές.
Πειραματιζόμενος με γεωμετρικές και οργανικές φόρμες αλλά και νέα υλικά όπως το πλαστικό και τα αφρώδες υλικά δημιουργούσε στο παρόν, έχοντας τη ματιά του στο μέλλον. Είχε το θάρρος να σκέφτεται διαφορετικά αφήνοντας τη φαντασία του ελεύθερη στις μεταπολεμικές εκείνες δεκαετίες όπου κυριαρχούσε μια βαθύτερη ανάγκη για πειραματισμό και ζωή. Δεν ήταν από εκείνους που τον απασχολούσε απλά το design.
Ήθελε να σχεδιάζει interiors στα οποία ο χώρος, τα έπιπλα και το φως δημιουργούν ένα ενιαίο σύνολο. Πριν ακόμα οι «καθηλωτικές εμπειρίες» γίνουν τάση του μάρκετινγκ, εκείνος από τότε, έφτιαχνε ολοκληρωμένα και καθηλωτικά περιβάλλοντα, δωμάτια όπου το χρώμα, ο φωτισμός, τα έπιπλα και τα υφάσματα ενώνονταν σε μια μοναδική εμπειρία αισθήσεων σχεδιασμένη να τη ζεις και όχι απλά να τη θαυμάζεις. Ο στόχος του ήταν ξεκάθαρος και το όραμά του ριζοσπαστικό και αμετανόητα διασκεδαστικό. Πίστευε ότι το design πρέπει να αλλάζει τις ζωές μας και όχι απλά να τις ομορφαίνει.
Αν μπορείς να το φανταστείς, μπορείς και να το κάνεις πραγματικότητα
Σε αντίθεση με το εκκεντρικό και εξωστρεφές του έργο η προσωπική του ζωή υπήρξε σχετικά διακριτική. Παντρεύτηκε την Μαριάνε Πάντον με την οποία απέκτησαν μια κόρη την Καρίν Πάντον φον Χάλεμ. Πέθανε από έμφραγμα το 1998 σε ηλικία 72 ετών στην Κοπενχάγη, λίγο πριν τα εγκαίνια της πρώτης μεγάλης αναδρομικής έκθεσης του έργου του «Βέρνερ Πάντον: Φως και Χρώμα», στο Traphoit Museum, στην πόλη Κόλντινγκ στη Δανία. Άφησε πίσω το έργο του. Μια πολύτιμη κιβωτό έμπνευσης χρώματος, συναισθημάτων και πειραματισμού, εννοείται σε σχήμα φουτουριστικό, γενναία και αβύθιστη στο πέρασμα των χρόνων.
Eχει πει: Βασικός στόχος της δουλειάς μου είναι να προκαλώ τους ανθρώπους να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν τις ζωές τους συμμορφωμένοι μέσα στο βαρετό γκρι-μπεζ, φοβούμενοι θανάσιμα τη χρήση χρώματος. Πειραματιζόμενος με τον φωτισμό, τα χρώματα, τα υφάσματα και τα έπιπλα και αξιοποιώντας τις καινούργιες τεχνολογίες προσπαθώ να δείξω καινούργιους τρόπους, να ενθαρρύνω τους ανθρώπους να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους κάνοντας το περιβάλλον τους περισσότερο συναρπαστικό.
Τα εμβληματικά σχέδια του Βέρνερ Πάντον που άντεξαν στον χρόνο
H καρέκλα σε σχήμα S η οποία αργότερα ονομάστηκε καρέκλα Πάντον βγήκε στην παραγωγή από την εταιρεία Vitra το 1967. Υπήρξε η πρώτη καρέκλα κατασκευασμένη από ένα ενιαίο κομμάτι πλαστικού χωρίς πόδια. Αποτελεί το διασημότερο έργο του, σύμβολο του μοντέρνου design και ένα από τα πιο εμβληματικά, αγαπημένα και αναγνωρίσιμα αντικείμενα του 20ου αιώνα.
To 1957 ανέλαβε να επανασχεδιάσει τον βασικό χώρο αλλά και την επέκταση του εστιατορίου Kom Igen στη Δανία. Ιδιοκτήτης του εστιατορίου ήταν ο πατέρας του και για καλή του τύχη, τού έδωσε απόλυτη δημιουργική ελευθερία να σχεδιάσει ολόκληρο το εσωτερικό του χώρου. Aπό υφάσματα, χαλιά, φωτιστικά και έπιπλα μέχρι στολές προσωπικού και μενού. Ανάμεσα στα έπιπλα που σχεδίασε ήταν και η Cone Chair, μια ανεστραμμένη καρέκλα σε κωνικό σχήμα με κάθισμα και πλάτη, ουσιαστικά ένα χωνί ντυμένο με ύφασμα, τοποθετημένο πάνω σε μια λεπτή βάση. Λίγο αργότερα σχεδίασε και την Heart Cone Chair, αναγνωρίσιμη λόγω της πλάτης σε σχήμα καρδιάς. Και οι δυο καρέκλες με τις εμβληματικές σιλουέτες πολύ σύντομα έγιναν σύμβολα του μοντέρνου design, φανερώνοντας την αγάπη του Βέρνερ Πάντον για τη γεωμετρία και την επιθυμία του να ενώσει τη λειτουργικότητα με το συναίσθημα.
Εμπνευσμένος από τους χίπις και το κίνημα των λουλουδιών που προωθούσε την ειρήνη, την αγάπη και την ελεύθερη σκέψη, σχεδίασε μια συλλογή η οποία περιελάμβανε ένα ζευγάρι επιτραπέζια φωτιστικά και μια τριάδα κρεμαστά. Ήταν κατασκευασμένα από δυο μεταλλικά λουστραρισμένα ημισφαίρια τοποθετημένα αντικριστά σε λαμπερό πορτοκαλί χρώμα.
Από τα πιο ασυνήθιστα σχέδιά του, πρόκειται για ένα κάθισμα που μοιάζει με γλυπτό, το οποίο αποτελείται από δυο κομμάτια και μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι τρία άτομα. Ξεπερνώντας σε ύψος τα 2 μέτρα, αποτελείται από ξύλινο σκελετό ντυμένο με υφασμάτινο κάλυμμα και αφρώδες υλικό στο εσωτερικό του.
Θεωρούνται από τα πιο ριζοσπαστικά πρότζεκτ στην ιστορία του interior design του 20ου αιώνα. Κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης Επίπλου της Κολωνίας σχεδίασε για λογαριασμό της γερμανικής εταιρείας Bayer το Visiona το 1968 και το Visiona II το 1970. Πρόκειται για πειραματικούς εσωτερικούς χώρους, περιβάλλοντα γεμάτα χρώμα και φαντασία που παρουσιάστηκαν πάνω σε ένα ποταμόπλοιο στο Ρήνο. Το installation μάλιστα Visiona II θεωρείται μέχρι σήμερα θρυλικό.
Σε αυτό μετέτρεψε το εσωτερικό του πλοίου σε ένα ψυχεδελικό «landscape» επηρεασμένος από την ποπ αρτ, την ψυχεδέλεια των late 60s και το Space Age. Χρησιμοποίησε καμπύλες, κυματιστές φόρμες, μαλακές επιφάνειες και έντονα χρώματα, δημιουργώντας ένα μαλακό τοπίο με σπηλαιώδεις χώρους κάνοντας χρήση καινούργιων βιομηχανικών υλικών (συνθετικά υφάσματα, αφρολέξ, πλαστικό) με ταυτόχρονη χρήση νέον και ατμοσφαιρικού φωτισμού. Μέσω του πρότζεκτ πρότεινε έναν ολόκληρο τρόπο εμπειρίας του χώρου μέσα από τη χαλάρωση, το παιχνίδι και την ελευθερία του σώματος. Πολύ απλά, δημιούργησε ένα οργανικό περιβάλλον χωρίς συμβατικούς τοίχους και κλασσικά δωμάτια όπου το έπιπλο έγινε κομμάτι του χώρου.
Όταν του έγινε η ανάθεση να ξανασχεδιάσει την έδρα του γνωστού εβδομαδιαίου περιοδικού στο Αμβούργο παρά το briefing που του είχε γίνει στο οποίο του ζητούσαν να σχεδιάσει σοβαρά γραφεία συμβατά με το προφίλ του περιοδικού, ο Πάντον, παρέδωσε ένα αποτέλεσμα έκπληξη, ετερόκλητο και εντελώς ασυνήθιστο. Χρησιμοποίησε το χρώμα με μαεστρία, όχι απλά για διακοσμητικούς λόγους αλλά σαν εργαλείο, θέλοντας να δείξει ότι μπορεί να τραβήξει την προσοχή και ταυτόχρονα να επηρεάσει την ψυχολογία και τη διάθεση των εργαζομένων. Έπαιξε με τους φωτισμούς σχεδιάζοντας αβάν γκαρντ φωτιστικά, χρησιμοποίησε χρωματιστά πάνελ και αντανακλαστικές επιφάνειες, με αποκορύφωμα μια πισίνα στο υπόγειο του κτιρίου που έμοιαζε περισσότερο με art installation. Tην σχεδίασε βουτώντας την σε έντονα χρώματα γεμίζοντας ταυτόχρονα το ταβάνι με κόκκινους, μπλε και πορτοκαλί γλόμπους που αντανακλούσαν στην επιφάνεια του νερού . Στο τέλος είχε καταφέρει να συνθέσει ένα φανταστικό τοπίο, ένα υπερθέαμα κόντρα στη σοβαρή δημοσιογραφία και τα οικονομικά νέα.
Τη δεκαετία του 1960 ξεκίνησε τη συνεργασία του με την εταιρεία Vitra η οποία εκτός από την καρέκλα Πάντον έβγαλε στην παραγωγή τα επόμενα χρόνια μια ολόκληρη συλλογή η οποία περιλαμβάνει από την Cone Chair και την Heart Cone Chair, μέχρι την καρέκλα Amoebe, και την έκδοση Amoebe Highback με την μεγάλη καμπύλη πλάτη, το σκαμπό Visiona Stool και το κάθισμα Living Tower.
Θέλοντας φέτος να τιμήσει τα 100 χρόνια από τη γέννησή του Βέρνερ Πάντον, η εταιρία Vitra και το Vitra Design Museum σε συνεργασία με το Verner Panton Design AG, έχουν σχεδιάσει ένα ετήσιο πλούσιο πρόγραμμα που περιλαμβάνει εκθέσεις, διάφορα events και πρωτοβουλίες, μέχρι καινούργιες επανεκδόσεις των θρυλικών προϊόντων του με καινούρια υλικά. Ανάμεσα σε αυτές τις επανεκδόσεις, περιλαμβάνεται η καρέκλα Heart Cone Chair η οποία κυκλοφόρησε σε μια επετειακή έκδοση βαμμένη σε δυο αποχρώσεις του μπλε. Επιπλέον, και η καρέκλα Πάντον αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 17 Ιουνίου σε μια limited συλλογή που θα περιλαμβάνει αποχρώσεις σε λαμπερό κόκκινο, έντονο πορτοκαλί, μπλε και φωτεινό τιρκουάζ. Η μεγάλη αναδρομική έκθεση της δουλειάς του που φιλοξενεί το Vitra Design Museum με τίτλο «Βέρνερ Πάντον: Φόρμα, Χρώμα, Χώρος», ξεκίνησε στις 23 Μαΐου 2026 και θα διαρκέσει μέχρι τις 9 Μαΐου 2027.
H Μαργαρίτα Αθανασίου, η Βαλίνια Σβορώνου, η Σοφία Κουλουκούρη, ο Κοσμάς Νικολάου, η Βέρα Χοτζόγλου και ο Κωνσταντίνος Δουμπενίδης μιλούν στην ATHENS VOICE
Από τον Γιώργο Ζαμπέτα στο Happening, τους Magic De Spell και τη Rockarolla. Θυμάται το καλοκαίρι που ξεκίνησαν όλα και μιλά για μια ζωή που κύλησε ολόκληρη μέσα στη μουσική
Για περισσότερα από σαράντα χρόνια, σε ένα κτίριο στην κορυφή της Αγίας Παρασκευής, λειτουργούσε ο μοναδικός πυρηνικός αντιδραστήρας της Ελλάδας. Η ATHENS VOICE μπήκε στον χώρο.
17°
