X-Files και 11η Σεπτεμβρίου: Η μεγαλύτερη σύμπτωση στην ιστορία της τηλεόρασης

Το «The X-Files» άρχισε να προβάλλεται στις Ηνωμένες Πολιτείες από το κανάλι Fox στις 10 Σεπτεμβρίου 1993, με άλλα λόγια 33 χρόνια πριν σαν σήμερα. Δημιουργός του ήταν ο Chris Carter, τηλεοπτικός παραγωγός και σεναριογράφος που μέχρι τότε είχε εργαστεί σε εντελώς διαφορετικές παραγωγές.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 πρότεινε στο Fox μια σειρά που θα συνδύαζε αστυνομική έρευνα, επιστημονική φαντασία, τρόμο, παραφυσικά φαινόμενα και θεωρίες συνωμοσίας. Βασικές επιρροές ήταν το «Kolchak: The Night Stalker» της δεκαετίας του 1970, η θρυλική «Ζώνη του Λυκόφωτος», η μετα-Γουότεργκεϊτ δυσπιστία του κοινού απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση, και η αναζωπύρωση, την εποχή εκείνη, του γενικότερου ενδιαφέροντος για τα UFO. Η πρώτη πρόταση του Κάρτερ απορρίφθηκε, αλλά μια πιο ολοκληρωμένη εκδοχή της κέρδισε τελικά την έγκριση για τον πιλότο. And the rest is history.

Με πολύ απλά λόγια —και καθώς δεν είναι αυτό το θέμα μας σήμερα: θα κάνουμε ένα μεγάλο αφιέρωμα στη σειρά μόλις ανακοινωθεί το reboot από τον Ryan Coogler—, δύο πράκτορες του FBI ερευνούν τους λεγόμενους X-Files, φακέλους με ανεξήγητες υποθέσεις. Ο Φοξ Μόλντερ, που σαν αγόρι έχει δει την αδελφή του να απάγεται με έναν πολύ μυστηριώδη τρόπο, πιστεύει ότι πίσω τους κρύβονται εξωγήινοι, μυστικές κυβερνητικές επιχειρήσεις, και φαινόμενα που η επίσημη επιστήμη αδυνατεί να εξηγήσει, ενώ η Ντέινα Σκάλι, γιατρός, επιστημονικό μυαλό και ορθολογίστρια, αντιμετωπίζει τις ίδιες υποθέσεις με σκεπτικισμό.

Κάπου μέσα στην πρώτη σεζόν τής ήδη επιτυχημένης σειράς εμφανίστηκαν τρεις παράξενοι τύποι που προορίζονταν αρχικά για μία μόνο εμφάνιση. Ήταν οι Lone Gunmen. Παρουσιάστηκαν στο «E.B.E.», το 17ο επεισόδιο της πρώτης σεζόν, που μεταδόθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1994, ένα επεισόδιο που είχαν γράψει οι Glen Morgan και James Wong, βασικοί σεναριογράφοι των «X-Files». Οι τρεις χαρακτήρες ήταν ο Τζον Φιτζέραλντ Μπάιερς, ο Μέλβιν Φρόχικι, και ο Ρίτσαρντ «Ρίνγκο» Λάνγκλι. Τους υποδύονταν οι Bruce Harwood, Tom Braidwood, και Dean Haglund, αντίστοιχα.

Κάπου μέσα στην πρώτη σεζόν τής ήδη επιτυχημένης σειράς εμφανίστηκαν τρεις παράξενοι τύποι που προορίζονταν αρχικά για μία μόνο εμφάνιση. Ήταν οι Lone Gunmen

Οι τρεις αυτοί τύποι ήταν χάκερ, ερευνητές και επαγγελματίες συνωμοσιολόγοι. Από την άλλη, αντιμετώπιζαν τις συνωμοσίες σαν καθαρά πολιτικό ζήτημα, έχοντας αυτοαναγορευτεί σε ανεξάρτητους, αν όχι αναρχικούς, ελεγκτές της εξουσίας. Παρακολουθούσαν μία σειρά από κρίσιμες κρατικές υπηρεσίες, έμπαιναν σε υπολογιστικά συστήματα, και συγκέντρωναν απόρρητες πληροφορίες. Επίσης, εξέδιδαν και μια μικρή εφημερίδα με τίτλο «The Lone Gunman». Αυτή ήταν η έκφραση που συνδέθηκε με την επίσημη εκδοχή της δολοφονίας του Τζον Φ. Κένεντι, σύμφωνα με την οποία ο Lee Harvey Oswald είχε ενεργήσει μόνος του…

Και επέζησαν. Για την ακρίβεια, οι τρεις τους έγιναν πολύ πιο δημοφιλείς απ’ όσο θα μπορούσαν ποτέ να περιμένουν οι δημιουργοί τους. Έτσι, επέστρεφαν συχνά στο «X-Files» και σταδιακά εξελίχθηκαν στους ανεπίσημους τεχνικούς και πληροφοριοδότες του Μόλντερ. Ο Λάνγκλι ήταν ο ιδιοφυής χάκερ, ο μεγαλύτερος σε ηλικία Φρόχικι ήταν ηλεκτρονικός και ένα είδος «μαστροχαλαστή» εφευρέτη —με μόνιμη αδυναμία στη Σκάλι—, ενώ ο κουστουμαρισμένος Μπάιερς ήταν ο πιο ιδεαλιστής της παρέας.

Για την ακρίβεια, οι τρεις τους έγιναν πολύ πιο δημοφιλείς απ’ όσο θα μπορούσαν ποτέ να περιμένουν οι δημιουργοί τους. Έτσι, επέστρεφαν συχνά στο «X-Files» και σταδιακά εξελίχθηκαν στους ανεπίσημους τεχνικούς και πληροφοριοδότες του Μόλντερ

Όταν το «X-Files» έφτασε στην όγδοη σεζόν του, το Fox έδωσε επιτέλους το πράσινο φως για να πάρουν τη δική τους σειρά — όπως λένε όλοι, έπρεπε να το είχε κάνει το λιγότερο μία πενταετία πριν. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, το spin-off «The Lone Gunmen» έκανε πρεμιέρα στις 4 Μαρτίου 2001.

Η λογική του διέφερε από εκείνη του «X-Files»: λιγότεροι εξωγήινοι και παραφυσικά φαινόμενα, περισσότερη τεχνολογία, κατασκοπεία, κυβερνητικές επιχειρήσεις, εταιρικά εγκλήματα — και χιούμορ. Στην ομάδα προστέθηκαν δύο χαρακτήρες, ένας άντρας και μία γυναίκα, και όλα έδειχναν πως θα τα πήγαιναν περίφημα, αν το κανάλι δεν μετέφερε τη σειρά από την Κυριακή στην αντιεμπορική Παρασκευή. Από την άλλη, ήδη το «X-Files» είχε χάσει πολλή από την (τεράστια) πολιτισμική επιρροή του. Το Fox έσπευσε να κατεβάσει άτσαλα τον διακόπτη μόλις μετά από 13 επεισόδια. Η ιστορία των τριών συνωμοσιολόγων έμελλε να κλείσει μέσα στο ίδιο το «X-Files». Στο «Jump the Shark» της ένατης σεζόν, που προβλήθηκε τον Απρίλιο του 2002, ο Μπάιερς, ο Φρόχικι και ο Λάνγκλι θυσιάζονται για να εμποδίσουν τη διασπορά ενός θανατηφόρου ιού και κηδεύονται με τιμές στο Εθνικό Κοιμητήριο του Άρλινγκτον…

Όλα αυτά —βασικά: πολύ περισσότερα, καθώς τα trivia γύρω από τη σειρά είναι ανεξάντλητα, όπως και η συζήτηση των πιστών φαν στο διαδίκτυο, σε cons, στο X-Files Wiki κ.α.—, όλα αυτά δεν θα μας απασχολούσαν (ειδικά) σήμερα, αν δεν υπήρχε το πρώτο επεισόδιο του «The Lone Gunmen», ο πιλότος.

Το επεισόδιο αρχίζει σαν μία τυπική περιπέτεια των τριών ηρώων. Προσπαθούν να κλέψουν ένα προηγμένο ηλεκτρονικό τσιπ, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση ανθρώπων. Όταν η επιχείρηση αποτυγχάνει, ο Μπάιερς μαθαίνει ότι ο πατέρας του, Μπέρτραμ Μπάιερς, υψηλόβαθμος κυβερνητικός υπάλληλος, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Σύντομα ανακαλύπτει ότι είναι ζωντανός και ότι έχει σκηνοθετήσει τον θάνατό του επειδή εντόπισε μια μυστική κυβερνητική επιχείρηση. Στο κέντρο της συνωμοσίας βρίσκεται ένα σχέδιο με την ονομασία «Scenario 12-D».

Αρχικά οι ήρωες πιστεύουν ότι αφορά μία βομβιστική επίθεση. Σταδιακά όμως καταλαβαίνουν ότι μια ομάδα στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης σκοπεύει να καταλάβει εξ αποστάσεως τον έλεγχο ενός επιβατικού αεροσκάφους. Το αεροπλάνο πετά προς τη Βοστώνη, αλλά οι συνωμότες μπορούν να ελέγξουν ηλεκτρονικά το σύστημα πτήσης και να το κατευθύνουν χωρίς τη συναίνεση των πιλότων. Ο στόχος είναι η Νέα Υόρκη — και συγκεκριμένα το World Trade Center.

Ο Μπάιερς και ο πατέρας του βρίσκονται μέσα στο αεροσκάφος. Ο Λάνγκλι, από τη βάση των Lone Gunmen, προσπαθεί να παρακάμψει το σύστημα. Το αεροσκάφος κατεβαίνει προς το Μανχάταν και το βλέπουμε να πλησιάζει τους Δίδυμους Πύργους. Η τρομερή σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Ευτυχώς, την τελευταία στιγμή οι Lone Gunmen ανακτούν τον έλεγχο και το αεροπλάνο περνά ξυστά πάνω από τους Πύργους.

Το αεροσκάφος κατεβαίνει προς το Μανχάταν και το βλέπουμε να πλησιάζει τους Δίδυμους Πύργους. Η τρομερή σύγκρουση είναι αναπόφευκτη

Το κίνητρο των συνωμοτών είναι ξεκάθαρο: ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει, και η αμερικανική αμυντική βιομηχανία χρειάζεται έναν νέο εχθρό. Μια θεαματική τρομοκρατική επίθεση εναντίον αμερικανικού στόχου, για την οποία θα κατηγορούνταν ξένοι τρομοκράτες, θα δημιουργούσε δημόσια (και πολιτική) υποστήριξη για έναν νέο πόλεμο, και βέβαια νέες τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες. Η συντριβή ενός επιβατικού αεροσκάφους στο World Trade Center θα παρουσιαζόταν σαν διεθνής τρομοκρατική επίθεση μεγάλου βεληνεκούς, και θα χρησιμοποιούνταν σαν αφορμή για πόλεμο. Χάρη στους τρεις ήρωες, η συνωμοσία δεν είχε ευτυχή κατάληξη.

Μόνο που, έξι μήνες και μία εβδομάδα μετά την πρεμιέρα της 4ης Μαρτίου, στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001, δύο αεροσκάφη, ένα της American Airlines και ένα της United Airlines, που είχαν καταληφθεί από τρομοκράτες τής Αλ Κάιντα, θα έπεφταν πραγματικά στους δύο πύργους του World Trade Center.

Και θα ξεκινούσε όντως ένας νέος, τρομερός πόλεμος.

* * *

Οι πάντες πίστεψαν αρχικά ότι οι τρομοκράτες εμπνεύστηκαν την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους από τη σειρά. Φυσικά, δεν υπάρχει κανένα τέτοιο στοιχείο. Ίσα-ίσα που έχει αποδειχτεί ότι τα σχέδια της Αλ Κάιντα είχαν εξυφανθεί πολύ νωρίτερα από το γράψιμο του αρχικού σεναρίου. Αλλά το μέγεθος της σύμπτωσης είναι πελώριο. Όλα τα στοιχεία υπάρχουν εδώ: το επιβατικό αεροσκάφος, η αεροπειρατεία, η Νέα Υόρκη, το World Trade Center, μια επίθεση που θα εκλαμβανόταν σαν τρομοκρατική, και ένας νέος, μεγάλος πόλεμος που θα ακολουθούσε. Και όλα αυτά στον πιλότο μιας σειράς γύρω από συνωμοσίες, έξι μήνες και κάτι πριν από την 11η Σεπτεμβρίου…

Όλα τα στοιχεία υπάρχουν εδώ: το επιβατικό αεροσκάφος, η αεροπειρατεία, η Νέα Υόρκη, το World Trade Center, μια επίθεση που θα εκλαμβανόταν σαν τρομοκρατική, και ένας νέος, μεγάλος πόλεμος που θα ακολουθούσε

Το «The Lone Gunmen» γεννήθηκε σε μια εποχή κατά την οποία οι θεωρίες συνωμοσίας στην αμερικανική ποπ κουλτούρα μπορούσαν ακόμη να λειτουργούν σαν ένα σχετικά αθώο παιχνίδι με την καχυποψία απέναντι στην εξουσία. Οι τρεις ήρωες της σειράς ήταν εκκεντρικοί, αστείοι, μορφωμένοι και σε καμία περίπτωση ψεκασμένοι, και κατά βάθος βαθιά δημοκρατικοί: πίστευαν ότι η εκάστοτε κυβέρνηση πρέπει να ελέγχεται, και ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι κάνει και γιατί το κάνει.

Έξι μήνες μετά την πρεμιέρα της σειράς, η πραγματικότητα άλλαξε άρδην τη σημασία αυτής της μυθολογίας. Και όλα πήραν την κάτω βόλτα…

* * *

Δείτε εδώ όλο το επεισόδιο: