The Testaments: Τα κορίτσια του Gilead αντεπιτίθενται

Το Gilead (ονομασία βγαλμένη από τη βιβλική Γαλαάδ, την ιστορική ορεινή περιοχή του Ισραήλ μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της ερήμου) επιστρέφει, αλλά αυτή τη φορά φοράει παστέλ. Μετά από έξι σεζόν κόκκινων μανδύων, λευκών καλυμμάτων κεφαλής, τελετουργικής βίας και γκρο πλαν στο πρόσωπο της Elisabeth Moss, το σύμπαν του «The Handmaid’s Tale» περνά στην επόμενη φάση του, παραδίδοντας τη βαριά κληρονομιά του στη νέα του γενιά.

Βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Margaret Atwood του 2019, το «The Testaments», που έρχεται στις οθόνες του Disney+ έναν μόλις χρόνο μετά το τελευταίο επεισόδιο του «The Handmaid’s Tale», δεν επιχειρεί απλώς να συνεχίσει την ιστορία από το σημείο όπου την άφησε η μητρική σειρά. Αλλάζει ηλικία, οπτική γωνία, ρυθμό και χρώματα, μετατρέποντας τη γνώριμη πολιτική δυστοπία σε ένα σκοτεινό coming-of-age για κορίτσια που ενηλικιώνονται σε έναν κόσμο όπου η ενηλικίωση δεν αποτελεί ακριβώς προνόμιο, αλλά την έναρξη της επίσημης κρατικής διαχείρισης του σώματός τους.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Agnes MacKenzie, η κλεμμένη κόρη της June, Hannah, η οποία έχει μεγαλώσει στο Gilead ως μέλος μιας εύπορης και ισχυρής οικογένειας. Δεν θυμάται ουσιαστικά τον κόσμο πριν από το καθεστώς και δεν διαθέτει, επομένως, το βασικό πλεονέκτημα της μητέρας της: τη γνώση ότι μια άλλη ζωή υπήρξε κάποτε δυνατή.

Η Agnes φοιτά στην περιώνυμη σχολή της Aunt Lydia, μια αριστοκρατική ακαδημία προετοιμασίας μελλοντικών συζύγων, στην οποία τα κορίτσια μαθαίνουν όλα όσα θεωρεί χρήσιμα για εκείνες το κράτος του Gilead: κέντημα και προετοιμασία τσαγιού, ευπρέπεια, θρησκευτική πειθαρχία και όσο το δυνατόν λιγότερα πράγματα για τον κόσμο και την ιστορία – πόσο μάλλον για το ίδιο τους το σώμα. Στη σχολή καταφθάνει η Daisy, ένα «Pearl Girl», μια νεαρή επίδοξη «νεοφώτιστη», απόκτημα των προσηλυτιστικών εκστρατειών του Gilead στις χώρες του ελεύθερου κόσμου και κυρίως στον Καναδά. Η παρουσία της Daisy αναστατώνει τις αυστηρές ισορροπίες και φέρνει κοντά δύο κορίτσια που έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν ακόμη και τη φιλία με καχυποψία – μια ιδιόμορφη φιλία που θα πλέξει τους ιστούς μιας δραματικής ιστορίας ενηλικίωσης στη γη της Γαλαάδ.

Τα κορίτσια του Gilead αντεπιτίθενται

Το «The Handmaid’s Tale» συναντά το teen drama

Χρειαζόμασταν άραγε μια ακόμη επίσκεψη στη γη του Gilead; Αυτό είναι το αιώνιο υπαρξιακό ερώτημα και η πρόκληση που καλείται να απαντήσει και να αντιμετωπίσει κάθε sequel επιτυχημένου franchise. Το «The Handmaid’s Tale» υπήρξε μία από τις εμβληματικότερες σειρές της πρώτης μεγάλης εποχής του streaming, μια εντυπωσιακή και συχνά αριστουργηματική μεταφορά του εξίσου εμβληματικού βιβλίου της Margaret Atwood στην οθόνη, αλλά αναλώθηκε αρκετά στις έξι σεζόν της, σε βάθος οκτώ χρόνων, ώστε η επαναλαμβανόμενη φρίκη να χάνει ενίοτε τη δύναμή της και να μετατρέπεται σε αφηγηματική συνήθεια.

Το «The Testaments», ωστόσο, αποδεικνύεται ότι διαθέτει εκείνες τις ανανεωτικές δυνάμεις και ποιότητες ώστε να διαφοροποιηθεί και να δικαιώσει απόλυτα τον λόγο της ύπαρξής του. Ίσως γιατί εξαρχής είχε φροντίσει γι' αυτό η Margaret Atwood με το αντίστοιχο sequel βιβλίο, αλλά και πάλι τίποτα δεν ήταν αυτονόητο και δεδομένο σε αυτό το εγχείρημα. Η στροφή προς τη φόρμα του teen drama στέφεται με σχεδόν απόλυτη επιτυχία στην πρώτη σεζόν, ξεκλειδώνοντας μια νέα αφηγηματική οπτική στη Γαλαάδ, αυτή των νέων κοριτσιών που δεν είδαν και δεν έζησαν τη σκοτεινή κατασκευή της.

Η June γνώριζε ότι το καθεστώς της έκλεψε τη ζωή. Η Agnes πρέπει να ανακαλύψει μόνη της, με τον σκληρό τρόπο, ότι η ζωή που της παραδόθηκε ως φυσική, ευλογημένη και θεόσταλτη είναι στην πραγματικότητα μια σχολαστικά οργανωμένη φυλακή. Η πολιτική αφύπνιση γίνεται έτσι ταυτόχρονα προσωπική, σωματική και βαθιά εφηβική: μια σειρά από μικρές αμφιβολίες, απαγορευμένες συζητήσεις, βλέμματα και φιλίες που αρχίζουν να ανοίγουν ρωγμές σε έναν κόσμο φαινομενικά ακλόνητο.

Ένα κουκλόσπιτο – φυλακή

Παράλληλα, η σειρά είναι εντυπωσιακά όμορφη – ένας χαρακτηρισμός που ακούγεται σχεδόν ακατάλληλος για οτιδήποτε συμβαίνει στη Γαλαάδ, αλλά εδώ αποτελεί μέρος της ιδέας, μέρος της καλοεκτελεσμένης τεχνικής των συμβολικών αντιθέσεων. Η αυστηρή χρωματική κωδικοποίηση του «The Handmaid’s Tale» εξελίσσεται σε μια επόμενη παστέλ πίστα, σε ροζ, μοβ, γαλάζια και τιρκουάζ, ανάλογα με την ηλικία και την προβλεπόμενη κοινωνική λειτουργία των κοριτσιών. Οι χώροι της σχολής, οι κήποι, τα φορέματα και οι τελετές μοιάζουν να ανήκουν σε ένα κομψό παραμύθι, κάτι ανάμεσα σε διεστραμμένο «Bridgerton» και ένα πανάκριβο κουκλόσπιτο – φυλακή.

Το εύρημα δουλεύει με τον παραδοσιακό αλλά άχαστο, όταν γίνεται σωστά, τρόπο της συμβολικής αντίθεσης, δείχνοντας ότι η σκοτεινή, φρικιαστική εξουσία δεν χρειάζεται πάντοτε να παρουσιάζεται με βρόμικα κελιά και αιματοβαμμένους τοίχους – μερικές φορές είναι πιο εύγλωττη μέσα από το αντεστραμμένο κάτοπτρο ενός παστέλ «παραδείσου». Η γη της επαγγελίας του Gilead υπόσχεται στα κορίτσια του όμορφα δωμάτια, εκλεκτά υφάσματα, γλυκά και κοινωνικές τελετές – αρκεί να αποδεχτούν ότι στο τέλος της διαδρομής θα παραδοθούν σε έναν άνδρα που επέλεξε κάποιος άλλος και θα περάσουν την υπόλοιπη ζωή τους στο δικό τους κουκλόσπιτο-φυλακή.

Η στιγμή κατά την οποία η έμμηνος ρύση μετατρέπει τα κορίτσια του Gilead από παιδιά σε «επιλέξιμες» γυναίκες συμπυκνώνει τον παραλυτικό τρόμο της σειράς, που «κρύβεται» κάτω από τα επιμελημένα χρώματα και τα λουλούδια. Αυτό που σε μια συμβατική ιστορία ενηλικίωσης θα αποτελούσε ένα προσωπικό, αμήχανο ορόσημο, εδώ ενεργοποιεί έναν κρατικό μηχανισμό αξιολόγησης, επίδειξης και γάμου. Το σώμα προηγείται της ίδιας της κοπέλας και ειδοποιεί το καθεστώς ότι είναι πλέον διαθέσιμο για τις ανάγκες και την ατζέντα του Gilead.

Τα νέα πρόσωπα του Gilead

Μια ακόμη επιτυχία που πιστώνεται στο «The Testaments» έρχεται από το casting του ισχυρού πρωταγωνιστικού διδύμου του. Η Chase Infiniti, στον ρόλο της Agnes, έρχεται με όλη τη φόρα από το «One Battle After Another» για να αποδείξει το εύρος της και να παραδώσει μια πρωταγωνίστρια πολύ διαφορετική από τη June της Elisabeth Moss, χωρίς, ωστόσο, να υπολείπεται στις απαραίτητες εντάσεις.

Η Agnes της δεν είναι μια έτοιμη επαναστάτρια – για την ακρίβεια, δεν γίνεται να απέχει περισσότερο από αυτήν. Είναι ευγενική, πιστή, παιδί της προνομιούχας αφρόκρεμας του Gilead και αρχικά ειλικρινά αφοσιωμένη στις αξίες με τις οποίες μεγάλωσε. Η Infiniti αποδίδει την αφύπνιση της ηρωίδας της όχι μέσα από θεαματικές μεταμορφώσεις, αλλά με μικρές μετατοπίσεις, που εκκινούν από την πολλαπλή σωματική και συναισθηματική αφύπνιση – προπομπό της ενηλικίωσης. Αντίστοιχα καλή στον ρόλο της είναι η Lucy Halliday ως Daisy, ο έτερος πόλος ενός διπόλου εσωτερικού και εξωτερικού παρατηρητή, που σμιλεύει όλα τα αφηγηματικά εργαλεία που χρειάζεται η σειρά για να εκθέσει τις απολυταρχικά εγκληματικές αντιφάσεις του Gilead.

Ενώ και η Mattea Conforti, στον ρόλο της Becka, της καλύτερης φίλης της Agnes, καλύπτει έναν κρίσιμο χώρο, ανοίγοντας την queer διάσταση που δεν θα μπορούσε να λείπει από το δωμάτιο μιας απολυταρχικής δυστοπίας και συνδιαμορφώνοντας το συναισθηματικό κέντρο της σειράς. Όλη η παρέα των κοριτσιών του σχολείου της Aunt Lydia αποτελείται από πρόσωπα φρέσκα, πολύ καλές επιλογές ενός casting που φέρνει στο sequel του «Handmaid’s Tale» κάτι που σκόπιμα έλειπε από εκείνο: κίνηση, χρώμα, νεανική αφέλεια, χιούμορ και τη νεανική πίστη στο όραμα ότι τα πράγματα μπορούν ακόμη να αλλάξουν.

Η Aunt Lydia απέναντι στον ίδιο της τον μύθο

Φυσικά, από τα νέα επεισόδια στη Γαλαάδ δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η Aunt Lydia. Η Ann Dowd επιστρέφει στον ρόλο που μοιάζει να έχει γραφτεί πάνω της και παραμένει απολαυστικά τρομακτική, ακόμη και όταν η σειρά επιχειρεί να φωτίσει περισσότερο τις αντιφάσεις και το παρελθόν της – η πιο ενδιαφέρουσα ίσως εμβάθυνση σε χαρακτήρα μέχρι στιγμής στο σύμπαν της Θεραπαινίδος, που αναμένεται να οδηγήσει σε μια εξίσου ενδιαφέρουσα στροφή.

Αποστολή δύσκολη, καθώς η Aunt Lydia δεν χωρά εύκολα στον διαχωρισμό θύματος και θύτη. Γνωρίζει τη βία του συστήματος, έχει υποστεί τη δική του πειθαρχία, αλλά έχει ταυτόχρονα οικοδομήσει την εξουσία της πάνω στα σώματα και στον φόβο άλλων γυναικών. Το «The Testaments» την τοποθετεί σε μια πιο σύνθετη θέση και ανοίγει την πόρτα του παρελθόντος της, διατηρώντας ωστόσο την απροσπέλαστη ατμόσφαιρα που την περιβάλλει, παρά τις ρωγμές που σκόπιμα ανοίγονται. Ακόμη και όταν «βοηθά», δεν γνωρίζεις αν παρακολουθείς μια πράξη προστασίας, μια άσκηση ελέγχου ή έναν περίπλοκο συνδυασμό των δύο. Στο «The Testaments» η Aunt Lydia βρίσκεται αντιμέτωπη με τον ίδιο της τον μύθο, με την έκβαση αυτής της αναμέτρησης να είναι από τα μεγαλύτερα ερωτηματικά που θα κληθεί να απαντήσει η δεύτερη σεζόν, η οποία έχει ήδη εξασφαλίσει το πράσινο φως. Όσοι έχουν διαβάσει το βιβλίο μπορούν να φανταστούν την απάντηση, αλλά ας μη δώσουμε χώρο στα spoilers.

Το μέλλον απ’ το παρελθόν

Το «The Testaments» βρίσκει τελικά τη δύναμή του ακριβώς εκεί όπου γεννήθηκε και η διαχρονική ισχύς της αλληγορίας της Atwood: στο γεγονός ότι η Γαλαάδ δεν μοιάζει ποτέ με ένα εντελώς φανταστικό μέλλον. Ο έλεγχος της αναπαραγωγής, η θεσμοποίηση της θρησκευτικής ηθικής, η κανονικοποίηση της ανισότητας και η νοσταλγία για μια δήθεν πιο αγνή εποχή, στην οποία οι γυναίκες γνώριζαν τη θέση τους και τα κορίτσια μάθαιναν εγκαίρως να μη ζητούν περισσότερα, χτυπούν καμπανάκια για καταστάσεις που δυστυχώς δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ανήκουν μόνο στη σφαίρα της δυστοπικής φαντασίας.

Από τη συρρίκνωση των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων και τους επικίνδυνους διαλόγους γύρω από την αυτοδιάθεση του σώματος και τη λογοκρισία της εκπαίδευσης μέχρι την επαναφορά της «παραδοσιακής θηλυκότητας» ως διαδικτυακού lifestyle, το Gilead επιβιώνει ως ένα παραμορφωτικό κάτοπτρο τάσεων που υπάρχουν ήδη γύρω μας. Το παστέλ κουκλόσπιτο της σειράς δεν είναι, τελικά, λιγότερο τρομακτικό από τα αιματοβαμμένα δωμάτια του «The Handmaid’s Tale». Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συμμαχία των κοριτσιών του «The Testaments» λειτουργεί ως η πιο αισιόδοξη και ταυτόχρονα επικίνδυνη για το καθεστώς υπόσχεση: ότι ακόμη και οι γενιές που δεν γνώρισαν ποτέ την ελευθερία μπορούν κάποτε να αρχίσουν να τη φαντάζονται, να τη θέλουν και τελικά να αγωνιστούν γι' αυτήν.

Το «The Testaments» είναι διαθέσιμο στο Disney+.