Τελικά τι γνωρίζουμε για τα μικροπλαστικά; Πώς εισχωρούν στο σώμα μας και τι κινδύνους κρύβουν
Η ανησυχία για την παρουσία μικροπλαστικών στο ανθρώπινο σώμα αυξάνεται, καθώς έρευνες δείχνουν πως αυτά τα σωματίδια βρίσκονται παντού — από τις κορυφές των βουνών μέχρι τα βάθη των ωκεανών. Αν και οι μακροχρόνιες επιπτώσεις τους στην υγεία παραμένουν ασαφείς, είναι γνωστό ότι συσσωρεύονται στον οργανισμό μας μέσω του αέρα, του νερού και της τροφής. Ο Ρίτσαρντ Τόμπσον, θαλάσσιος βιολόγος και ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο "μικροπλαστικά", επισημαίνει ότι η έκθεσή μας είναι συνεχής και αναπόφευκτη.
Από πού προέρχονται τα μικροπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά (κάτω των 5 χιλιοστών) και τα νανοπλαστικά (κάτω του 1 μικρομέτρου) προέρχονται κυρίως από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών που χρησιμοποιούνται σε καθημερινές εφαρμογές — από οικοδομικά υλικά μέχρι αγροτικά συστήματα άρδευσης. Η φθορά ελαστικών, τα φίλτρα τσιγάρων, ακόμη και τα πλαστικά απορρίμματα που εκτίθενται στον ήλιο, συμβάλλουν στην παραγωγή τους. Αυτά τα σωματίδια διαπερνούν το περιβάλλον και εισχωρούν στην τροφική αλυσίδα.
Πώς εισχωρούν στον οργανισμό μας;
Ο άνθρωπος τα εισπνέει ή τα καταναλώνει μέσω μολυσμένου νερού, τροφίμων, ακόμη και από τα ρούχα ή τα καλλυντικά που χρησιμοποιεί. Ερευνητές έχουν εντοπίσει μικροπλαστικά σε κόπρανα και ούρα, γεγονός που δείχνει ότι το σώμα μπορεί να αποβάλλει μέρος τους. Ωστόσο, ορισμένα περνούν στο αίμα και καταλήγουν σε όργανα όπως το ήπαρ και ο εγκέφαλος. Τα επεξεργασμένα τρόφιμα και η κατανάλωση κρέατος ή ψαριών φαίνεται επίσης να αυξάνουν την έκθεση.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία;
Μελέτες σε ζώα δείχνουν πως τα μικροπλαστικά μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη γονιμότητα, την ποιότητα του σπέρματος, τη λειτουργία των πνευμόνων και του εντέρου, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος για καρκίνο. Αν και η άμεση συσχέτιση με τον άνθρωπο δεν έχει αποδειχθεί πλήρως, υπάρχουν ενδείξεις που τα συνδέουν με πρόωρους τοκετούς, φλεγμονές και καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, χημικές ενώσεις όπως τα PFAS και η δισφαινόλη Α, που υπάρχουν στα πλαστικά, είναι γνωστές για την τοξικότητά τους.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε την έκθεση;
Για τη μείωση της έκθεσης, οι ειδικοί προτείνουν να αποφεύγουμε τα πλαστικά μπουκάλια, ειδικά όταν έχουν μείνει στον ήλιο, και να μην θερμαίνουμε τρόφιμα σε πλαστικά δοχεία. Επίσης, προτείνουν κατανάλωση φρέσκων τροφίμων, χρήση φυσικών υφασμάτων και καλό καθαρισμό του σπιτιού. Παρ’ όλα αυτά, τονίζουν πως η ατομική ευθύνη δεν αρκεί, καθώς τα πλαστικά είναι πανταχού παρόντα και οικονομικά πιο προσιτά.
Η ουσιαστική λύση, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι η κρατική ρύθμιση και μείωση των μη απαραίτητων πλαστικών. Ήδη, ΗΠΑ και Ευρώπη έχουν απαγορεύσει τις μικροπλαστικές χάντρες σε καλλυντικά και αρκετές πολιτείες των ΗΠΑ προχωρούν στην κατάργηση του φελιζόλ στις συσκευασίες τροφίμων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, 175 χώρες έχουν συμφωνήσει να δημιουργήσουν μια συνθήκη του ΟΗΕ για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης. Όπως δήλωσε ο δρ Τόμπσον, πλέον υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον της κοινωνίας για αλλαγή.
Το κρίσιμο ερώτημα από εδώ και πέρα είναι αν η πολεμική επιχείρηση μετατρέπεται σε ένα καθεστώς όπου η ταχύτητα υπολογισμού λειτουργεί αντιστρόφως ανάλογα με την ανθρώπινη ευθύνη και φρόνηση.
17°
