Από την πρώτη μέρα που ξέσπασε η κρίση χρέους στην Ελλάδα, η κυρίαρχη αφήγηση προωθούσε την άποψη της συλλογικής ευθύνης της ελληνικής κοινωνίας. Ο ευρωπαϊκός τύπος έκανε εκτενείς αναφορές στους Έλληνες που ζουν με δανεικά πάνω από τις δυνατότητες τους, ενώ στην Ελλάδα ακουγόταν το “μαζί τα φάγαμε”. Έτσι έπρεπε όλοι μαζί να πληρώσουμε, αφού όλοι μαζί δημιουργήσαμε το δημόσιο χρέος. Οι δραματικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, η λιτότητα και η υπερφορολόγηση δεν ήταν αρκετά για να εξοφλήσουμε. Το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της Γερμανικής Bild «Πουλήστε τα νησιά και την Ακρόπολη μαζί» έκανε σαφές ότι εκείνο που κυρίως ενδιέφερε τους δανειστές μας ήταν η υφαρπαγή της δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας.
Έτσι είδαμε το Ελληνικό να πουλιέται προς 75 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο έναντι 1.100 ευρώ που είναι η πραγματική αξία της περιοχής, είδαμε 31.000 εκτάρια του δάσους της Χαλκιδικής να καταστρέφονται από μια Καναδική εταιρία, είδαμε την προώθηση της εκμετάλλευσης του αιγιαλού από ιδιώτες, είδαμε την αδειοδότηση μεγάλων επενδύσεων με διαδικασίες fast-track όπου παραβιάζεται κατάφορα η περιβαλλοντική νομοθεσία και το δικαίωμα των πολιτών να ζουν σ’ ένα υγιές και ασφαλές περιβάλλον. Τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε και την εκποίηση της ιδιωτικής περιουσίας μέσω των κατασχέσεων για χρέη προς το δημόσιο και τις τράπεζες. Και μπορεί όλα αυτά να είναι πρωτόγνωρα για την Ελλάδα δεν είναι για άλλες φτωχιές χώρες όπου έχουν βιώσει ένα νεοαποικιακό καθεστώς με τις πλούσιες βιομηχανικές χώρες να ενοικιάζουν δημόσιες εκτάσεις για 99 χρόνια η να εξαγοράζουν ιδιωτική γη αντί πινακίου φακής. Όλες αυτές οι εξελίξεις όμως θα έχουν συνέπειες τόσο στην κοινωνική συνοχή όσο και στη διατροφική ασφάλεια αφού οι δρόμοι της διατροφής οδηγούνται σε έλεγχο από τις πολυεθνικές εταιρείες και οι λαοί γίνονται όμηροι αυτών των εταιρειών.
Για τις συνέπειες που θα υπάρξουν στη κοινωνία, από την αφαίρεση γης από την αγροτική παραγωγή με την επισιτιστική κρίση προ των πυλών, το Πάντειο Πανεπιστήμιο σε συνεργασία με το Αγρονομικό Ινστιτούτο του Μονπελιέ και το Εθνικό Ίδρυμα Αγρονομικών Ερευνών της Γαλλίας διοργάνωσε στην Αθήνα ένα επιστημονικό συνέδριο για τα ζητήματα που αφορούν τις χρήσεις γης στη Μεσόγειο.
Οι νέες μορφές ιδιοκτησίας και ελέγχου της γης, οι αναδυόμενες κοινωνικές συγκρούσεις που σχετίζονται με τη χρήση γης και την προστασία του περιβάλλοντος, η διατήρηση και η προστασία της γεωργικής γης αλλά και πως η παραγωγική γεωργία μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί σ’ ένα χώρο που βρίσκεται σε διαδικασία αστικοποίησης και κάτω από πολλές δυσκολίες λόγω των πολιτικών λιτότητας και της δημοσιονομικής προσαρμογής ήταν μερικά από τα ζητήματα που απασχόλησαν το συνέδριο. «Η ανταλλαγή των απόψεων για το θέμα των χρήσεων γης έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο για το μεσογειακό νότο αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα, ιδιαίτερα σήμερα που ανθεί η κερδοσκοπία, και η ερήμωση των αγροτικών γαιών οδηγεί σε αλλαγές που στρέφονται ενάντια στην κοινωνία» αναφέρει ο κύριος Χατζημιχάλης Κωστής από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.
Εντυπωσιακό ήταν το παράδειγμα της Όασης Gabe στην Τυνησία όπου η μείωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων της όασης λόγω της αστικοποίησης της, αλλά και από τη μόλυνση που προκάλεσε η εγκατάσταση χημικής βιομηχανίας στην περιοχή άλλαξε τη φυσιογνωμία της, αναγκάζοντας τους νέους να την εγκαταλείψουν και να κατευθυνθούν «ένα μεγάλο ποσοστό προς την τρομοκρατία, ένα άλλο προς τη μετανάστευση, κάποιοι ακόμη και προς το εμπόριο ναρκωτικών, ενώ οι πιο προνομιούχοι κατευθύνθηκαν προς τον τουρισμό» ανέφερε χαρακτηριστικά ο BEN SAAD Abdallah από την Τυνησία. Αντίστοιχα στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου η κρίση χρέους έχει οδηγήσει σε πολιτικές επιλογές εντατικής εκμετάλλευσης των φυσικών και εδαφικών πόρων προκειμένου να ενισχυθούν δημοσιονομικοί στόχοι και να ενισχυθούν τα δημόσια ταμεία, αλλά και στο όνομα της περιβόητης ανάπτυξης. Στην Ελλάδα βρίθουν τα παραδείγματα όπως αυτό της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών εις βάρος της περιορισμένης ελληνικής καλλιεργήσιμης γης, δημιουργώντας μελλοντικά προβλήματα επισιτιστικής ασφάλειας.
Την ίδια στιγμή οι πολιτικοί και οι τεχνοκράτες της ανάπτυξης αγνοούν εντελώς τη στροφή των καταναλωτών προς τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα υψηλής ποιότητας. Στροφή που ανοίγει νέους δρόμους στην ανάπτυξη της οικογενειακής γεωργίας και των μικροαγροτικών δομών. Η στροφή αυτή των καταναλωτών προς την ποιότητα όχι μόνο στη διατροφή αλλά και στον τουρισμό κάνει σαφές ότι η γεωργική γη, τα δάση και ο αιγιαλός δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως εμπόρευμα στην παγκόσμια χρηματαγορά. Οι Μεσογειακές χώρες είναι χώρες απείρου κάλους αλλά και πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Αν αφήσουμε τις αγορές να αποφασίσουν και να σχεδιάσουν το μέλλον των χρήσεων της γης το τίμημα που θα πληρώσουμε αργότερα θα είναι πολύ μεγάλο και η καταστροφή μη αναστρέψιμη. Ήδη η εμπειρία από αντίστοιχες πολιτικές του παρελθόντος, όπως για παράδειγμα η αποξήρανση της λίμνης Κάρλας για τη δημιουργία καλλιεργήσιμης γης, μας το έχει διδάξει.
20°
