Αγγελική Κοσμοπούλου: «Οι καλές ιστορίες δεν είναι αυτές στις οποίες όλα πηγαίνουν καλά»

Σε μια καθημερινότητα όπου οι αρνητικές ειδήσεις συχνά μονοπωλούν την προσοχή μας, υπάρχουν ιστορίες που αξίζει να ακούγονται λίγο πιο δυνατά. Ιστορίες ανθρώπων που είδαν ένα πρόβλημα, αποφάσισαν να αναλάβουν δράση και κατάφεραν να κάνουν τη διαφορά. Με αφορμή το 4ο Good Stories Summit, που θα πραγματοποιηθεί στις 6 Νοεμβρίου στο Ωδείο Αθηνών, συζητάμε με την Αγγελική Κοσμοπούλου για τη δύναμη της αφήγησης, την αισιοδοξία χωρίς ωραιοποιήσεις και τους ανθρώπους που μας θυμίζουν ότι η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από ένα μόνο βήμα.

Η Αγγελική Κοσμοπούλου μιλά για το Good Stories Summit

Το Good Stories Summit επιστρέφει φέτος για τέταρτη χρονιά. Κοιτάζοντας πίσω στις προηγούμενες διοργανώσεις, ποια στιγμή ή ποια ιστορία σάς έχει μείνει περισσότερο;
Αυτό που μένει στη σκέψη μου και στην καρδιά μου δεν είναι μία συγκεκριμένη ιστορία, παρότι υπάρχουν ιστορίες που ακούστηκαν στη σκηνή του Good Stories Summit και δεν θα ξεχάσω ποτέ. Μου μένει η συγκίνηση. Η διάχυτη συγκίνηση που γεμίζει την αίθουσα και μετά μας ακολουθεί. Τη βλέπεις στα πρόσωπα των ανθρώπων, στις συζητήσεις που γίνονται στα διαλείμματα, στον τρόπο με τον οποίο κάποιος πλησιάζει έναν αφηγητή για να του πει ότι η ιστορία του τον άγγιξε, αλλά και στις σιωπές. Οι σιωπές μιλούν πολύ. Κάθε χρόνο, στο τέλος της ημέρας, αισθάνομαι ότι έχει συμβεί κάτι σημαντικό. Ότι άνθρωποι που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους μοιράστηκαν κάτι αληθινό, από κοντά. Και για λίγο σκέφτηκαν τη ζωή διαφορετικά.

Ζούμε σε μια περίοδο όπου η αρνητική επικαιρότητα καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της καθημερινής μας ενημέρωσης. Πότε καταλάβατε ότι χρειαζόμαστε έναν χώρο αφιερωμένο σε ιστορίες που μας δίνουν λόγους να αισιοδοξούμε;
Τα αρνητικά νέα πάντοτε κυριαρχούσαν στην επικαιρότητα, δυστυχώς. Υπάρχει μάλιστα και μια εξήγηση γι' αυτό. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στα αρνητικά γεγονότα και να τα θυμάται περισσότερο. Είναι αυτό που ονομάζουμε negativity bias. Μέσα σε αυτό το κλίμα, από το 2019 που άρχισα να συνεργάζομαι συστηματικά με κοινωφελή ιδρύματα ως εκπαιδεύτρια στο storytelling, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω πολλούς ανθρώπους που έκαναν σπουδαία πράγματα, συχνά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ανθρώπους που έβλεπαν ένα πρόβλημα και αποφάσιζαν να κάνουν κάτι γι' αυτό. Που δεν περίμεναν από τους άλλους. Συνειδητοποίησα ότι οι ιστορίες τους σπάνια έφταναν στο ευρύ κοινό, παρότι είχαν μεγάλη αξία. Έτσι γεννήθηκε κάπως παρορμητικά η ιδέα του Good Stories Summit. Ήθελα να δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου αυτές οι ιστορίες θα ακούγονται και θα βρίσκουν το κοινό τους.

Πώς ξεχωρίζουμε την αισιοδοξία από την ωραιοποίηση της πραγματικότητας; Πώς μιλάμε για όσα πάνε καλά χωρίς να αγνοούμε τα προβλήματα που παραμένουν άλυτα;
Οι καλές ιστορίες δεν είναι ιστορίες στις οποίες όλα πηγαίνουν καλά. Αντιθέτως, συνήθως ξεκινούν από κάτι που δεν πηγαίνει καλά. Από μια δυσκολία, μια αδικία, μια έλλειψη, ένα πρόβλημα που κάποιος αποφάσισε να αντιμετωπίσει. Αυτό είναι και το στοιχείο που τις κάνει τόσο ενδιαφέρουσες. Δεν αρνούνται την πραγματικότητα. Μας δείχνουν μια διαφορετική στάση απέναντί της. Δεν πιστεύω στην άκριτη αισιοδοξία, στην ιδέα ότι «όλα θα πάνε καλά» μαγικά. Πιστεύω στην αισιοδοξία που γεννιέται όταν βλέπεις ανθρώπους να επιδιώκουν να αλλάξουν κάτι, ακόμη κι όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες. Το Good Stories Summit δεν παρουσιάζει έναν κόσμο χωρίς προβλήματα. Παρουσιάζει ανθρώπους που δεν μένουν αδρανείς απέναντι στα προβλήματα. Για μένα, αυτή είναι μια ουσιαστική διάκριση.

Πώς ανακαλύπτετε τις ιστορίες που παρουσιάζονται στο Good Stories Summit;
Αναζητάμε ιστορίες διαρκώς. Και τις βρίσκουμε με διάφορους τρόπους. Μέσα από τα εργαστήρια που κάνουμε για λογαριασμό ιδρυμάτων και οργανισμών, μέσα από αυτά που διαβάζουμε, από τις εκδηλώσεις που παρακολουθούμε. Υπάρχουν άνθρωποι που μας προτείνουν ιστορίες κι άλλοι που αυτοπροτείνονται. Από φέτος, μια σημαντική πηγή είναι και τα Good Stories Labs, τα εργαστήρια αφήγησης που διοργανώνουμε στην περιφέρεια. Εκεί είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στις τοπικές τους κοινότητες και να ακούσουμε ιστορίες που διαφορετικά δεν θα έφταναν σε εμάς. Να πάμε εμείς σε αυτούς. Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι να βρούμε απαραίτητα ανθρώπους γνωστούς ή με εντυπωσιακά επιτεύγματα. Αναζητάμε ιστορίες που δείχνουν τι μπορεί να αλλάξει όταν κάποιος πάρει πρωτοβουλία και κάνει ένα βήμα.

Σχετικό Άρθρο

Βιβλιο Aγγελική Κοσμοπούλου: Οι ιστορίες που λέμε στον εαυτό μας

Δήμητρα Γκρους 05.02.2023, 09:31

Υπάρχει η αντίληψη ότι για να αλλάξεις κάτι πρέπει να διαθέτεις χρήματα, επιρροή ή μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων πίσω σου. Πόσο συχνά οι ιστορίες που συναντάτε αποδεικνύουν το αντίθετο;
Παρότι έχω καθίσει για χρόνια στην καρέκλα του χρηματοδότη, παλιότερα ως διευθύντρια ιδρύματος και σήμερα ως σύμβουλος, ξέρω καλά πως δεν χρειάζονται απαραίτητα χρήματα για να ξεκινήσεις να αλλάζεις κάτι. Χρειάζεται καταρχάς να αναγνωρίσεις ότι κάτι πρέπει να αλλάξει και να αποφασίσεις να κάνεις το πρώτο βήμα. Πολλοί από τους ανθρώπους που γνωρίζουμε ξεκίνησαν μόνοι τους, χωρίς πόρους, χωρίς γνωριμίες, χωρίς κάποια οργανωμένη δομή πίσω τους. Είχαν μια ιδέα και την επιμονή να την προχωρήσουν. Στην πορεία βρήκαν συνεργάτες, υποστήριξη, τρόπους να μεγαλώσουν αυτό που άρχισαν και, κάποιες φορές, χρήματα. Δεν υποτιμώ τη σημασία των χρημάτων. Οι πόροι είναι απαραίτητοι για να αποκτήσει μια πρωτοβουλία διάρκεια και μεγαλύτερη εμβέλεια. Όμως συχνά δεν είναι οι πόροι αυτό που κάνει τη διαφορά. Είναι το όραμα και η απόφαση ενός ανθρώπου να μην αποδεχθεί ότι τίποτα δεν μπορεί να γίνει.

Σήμερα όλοι μπορούμε να δημοσιεύσουμε μια ιστορία στα social media, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θα ακουστεί πραγματικά. Τι χρειάζεται για να ξεχωρίσει μια ουσιαστική ιστορία μέσα στον καθημερινό καταιγισμό περιεχομένου;
Νομίζω ότι πρέπει να ξεχωρίσουμε τη δημοσίευση μιας ιστορίας από το περιεχόμενό της. Το γεγονός ότι έχουμε στη διάθεσή μας τόσα μέσα για να μιλήσουμε δεν σημαίνει ότι έχουμε πάντοτε κάτι ουσιαστικό να πούμε ή ότι ξέρουμε πώς να το πούμε. Μια ιστορία χρειάζεται να έχει στο κέντρο της μια πρόκληση. Κάτι που διακυβεύεται. Μια δυσκολία ή μια επιλογή. Να μας επιτρέπει να καταλάβουμε όχι μόνο τι έγινε, αλλά γιατί έχει σημασία. Να δείχνει τι άλλαξε. Και χρειάζεται αλήθεια. Οι ιστορίες δεν χρειάζονται απαραίτητα κάτι θεαματικό ή τέλεια διατυπωμένο. Συχνά μια μικρή, συγκεκριμένη ανθρώπινη στιγμή έχει μεγαλύτερη δύναμη από ένα εντυπωσιακό μήνυμα. Ζητούμενο δεν είναι μόνο να τραβήξουμε την προσοχή κάποιου για λίγα δευτερόλεπτα. Είναι να του δώσουμε κάτι που θα θυμάται και θα τον κάνει να νιώσει κάτι.

Μια καλή ιστορία μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη συμπεριφορά μας ή συνήθως μένουμε στο συναίσθημα της στιγμής; Πώς μπορεί η έμπνευση να μετατραπεί σε συμμετοχή, προσφορά ή δράση;
Μια καλή ιστορία μπορεί να μας αλλάξει. Να μας κάνει να δούμε κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν βλέπαμε. Να καταλάβουμε καλύτερα την εμπειρία ενός άλλου ανθρώπου, να αναθεωρήσουμε μια πεποίθηση, να αναγνωρίσουμε μια δυνατότητα που δεν είχαμε σκεφτεί, να δούμε τον κόσμο με άλλα μάτια. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ιστορία οδηγεί αυτομάτως σε δράση. Το συναίσθημα από μόνο του δεν αρκεί. Χρειάζεται να υπάρχει και μια σύνδεση με τη δική μας ζωή. Να μπορούμε να αναγνωρίσουμε κάτι που μας αφορά και, ενδεχομένως, κάτι που μπορούμε να κάνουμε. Οι ιστορίες μπορούν να διευρύνουν την αίσθηση του εφικτού. Όταν ακούς πώς κάποιος αντιμετώπισε ένα πρόβλημα, πώς ξεκίνησε κάτι χωρίς να ξέρει αν θα πετύχει, αρχίζεις να σκέφτεσαι διαφορετικά και τις δικές σου δυνατότητες.

Μετά από τέσσερα χρόνια διοργανώσεων, έχει αλλάξει και η δική σας ματιά στον κόσμο; Σας έχει κάνει η ενασχόληση με αυτές τις ιστορίες να αναγνωρίζετε πιο εύκολα τις μικρές ή μεγάλες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω σας;
Ναι, και μάλιστα πολύ. Έχω μάθει να προσέχω περισσότερο. Να μην προσπερνώ ανθρώπους και πράγματα που εκ πρώτης όψεως μπορεί να μη φαίνονται σημαντικά. Πέρα από αυτό, μέσα από αυτή τη δουλειά έχω γνωρίσει ανθρώπους που θαυμάζω. Όχι επειδή είναι απαραίτητα επιτυχημένοι με τη συμβατική έννοια, αλλά επειδή έχουν το θάρρος και την επιμονή να κάνουν κάτι για όσα πιστεύουν. Δεν βλέπω τον κόσμο πιο ρόδινο. Γνωρίζω πολύ καλά πόσες δυσκολίες υπάρχουν και πόσο δύσκολο είναι να αλλάξει κάτι. Έχω όμως στις αποσκευές μου περισσότερα παραδείγματα ανθρώπων που αποδεικνύουν ότι η αλλαγή είναι δυνατή. Κι αυτό το θεωρώ πολύτιμο.