Παγωμένα μπάνια: Κάνουν πράγματι καλό ή απλώς υποφέρουμε με στιλ;

Τα παγωμένα μπάνια έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα πιο φωτογενή τελετουργικά του σύγχρονου wellness. Διάσημοι, αθλητές και influencers βυθίζονται σε νερό με πάγο, σφίγγουν τα δόντια για την κάμερα και υπόσχονται καλύτερη διάθεση, ισχυρότερο ανοσοποιητικό, λιγότερες φλεγμονές, απώλεια λίπους και, σχεδόν παρεμπιπτόντως, μακροζωία.

Η επιστήμη, ωστόσο, δεν δείχνει τον ίδιο ενθουσιασμό.

Ο καθηγητής ανθρώπινης φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, Μάικ Τίπτον, επισημαίνει ότι ελάχιστες υψηλής ποιότητας μελέτες έχουν εξετάσει συστηματικά τα οφέλη της βύθισης σε κρύο νερό. Οι περισσότερες έρευνες, όπως λέει, καταλήγουν στην κλασική φράση ότι «χρειάζονται περισσότερες μελέτες».

Αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι τι συμβαίνει στα πρώτα δευτερόλεπτα. Η ξαφνική επαφή με το κρύο ενεργοποιεί την αντίδραση «μάχης ή φυγής»: η αναπνοή επιταχύνεται, οι παλμοί και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται, ενώ προκαλείται το χαρακτηριστικό απότομο λαχάνιασμα.

Μετά το αρχικό σοκ, η απελευθέρωση ορμονών του στρες, όπως η νοραδρεναλίνη, μπορεί πράγματι να δημιουργήσει αίσθημα εγρήγορσης και ενέργειας. Αυτό το στιγμιαίο «ανέβασμα» είναι υπαρκτό. Δεν αποτελεί, όμως, απόδειξη ότι το σώμα αποκομίζει μακροπρόθεσμα οφέλη.

Βοηθά στο αδυνάτισμα;

Μάλλον όχι σε βαθμό που να έχει πρακτική σημασία. Το κρύο ενεργοποιεί το καφέ λίπος, το οποίο καταναλώνει ενέργεια για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σώματος. Μια σύντομη βουτιά, ωστόσο, δεν καίει αρκετές θερμίδες ώστε να κάνει ουσιαστική διαφορά στο βάρος.

Έμμεσα, βέβαια, μια συνήθεια όπως η χειμερινή κολύμβηση μπορεί να συνοδεύεται από περισσότερη άσκηση και γενικότερα πιο δραστήριο τρόπο ζωής. Σε αυτή την περίπτωση το όφελος πιθανότατα δεν προέρχεται αποκλειστικά από το κρύο νερό.

Τι γίνεται μετά τη γυμναστική;

Εδώ τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Τα παγωμένα μπάνια μπορούν να μειώσουν την αίσθηση μυϊκού πόνου μετά από έντονη άσκηση, κάτι που ενδέχεται να είναι χρήσιμο για έναν αθλητή που πρέπει να αγωνιστεί ξανά την επόμενη ημέρα.

Η μικρότερη ενόχληση, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ταχύτερη αποκατάσταση. Η φλεγμονώδης αντίδραση αποτελεί μέρος της διαδικασίας με την οποία ο μυς επιδιορθώνεται και προσαρμόζεται.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η άμεση χρήση πολύ κρύου νερού μετά από προπόνηση με αντιστάσεις μπορεί να περιορίσει την αιματική ροή στους μυς και να μειώσει τη μεταφορά αμινοξέων που είναι απαραίτητα για την αποκατάστασή τους. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η συστηματική χρήση του μπορεί να περιορίσει την αύξηση της μυϊκής μάζας.

Με απλά λόγια: ίσως νιώθεις καλύτερα, αλλά οι μύες σου μπορεί να μην είναι τόσο ενθουσιασμένοι όσο εσύ.

Βελτιώνει τη διάθεση;

Πολλοί άνθρωποι δηλώνουν ότι αισθάνονται καλύτερα μετά από μια παγωμένη βουτιά. Είναι πιθανό να παίζουν ρόλο η αίσθηση επιτεύγματος, η άσκηση, το φυσικό φως, η επαφή με τη φύση και η κοινωνικότητα που συχνά συνοδεύουν την κολύμβηση σε ανοιχτό χώρο.

Οι ερευνητές δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν ποιο ακριβώς από αυτά τα στοιχεία ευθύνεται για τη βελτίωση της διάθεσης. Σε ορισμένες μελέτες, μάλιστα, βελτίωση παρουσίασαν τόσο όσοι εκτέθηκαν σε κρύο νερό όσο και όσοι κάθισαν σε χλιαρό.

Ανοσία, ύπνος και φλεγμονές

Οι υποσχέσεις εδώ ξεπερνούν προς το παρόν τα δεδομένα. Η έκθεση στο κρύο μπορεί να προκαλέσει προσωρινές μεταβολές σε κύτταρα του ανοσοποιητικού, αυτό όμως δεν αποδεικνύει καλύτερη υγεία ή λιγότερες λοιμώξεις μακροπρόθεσμα.

Αντίστοιχα, το κρύο μπορεί να περιορίσει τοπικά το πρήξιμο και την αιματική ροή, αλλά αυτό δεν το μετατρέπει σε θεραπεία για παθήσεις που σχετίζονται με χρόνια φλεγμονή.

Δεν υπάρχουν επίσης ισχυρές αποδείξεις ότι οι παγωμένες βουτιές αυξάνουν τη λίμπιντο, παρατείνουν τη ζωή ή προλαμβάνουν σοβαρές ασθένειες.

Οι κίνδυνοι είναι πιο ξεκάθαροι από τα οφέλη

Το σοκ του κρύου νερού μπορεί να προκαλέσει ακούσια εισπνοή νερού, απότομη αύξηση της πίεσης, αρρυθμίες, πόνο στο στήθος και, σπανιότερα, καρδιακή ανακοπή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται όσοι έχουν καρδιολογικά προβλήματα, προβλήματα στην κυκλοφορία ή άλλα σχετικά νοσήματα. Η είσοδος σε πολύ κρύο νερό χωρίς επίβλεψη και χωρίς σταδιακή εξοικείωση δεν είναι μια αθώα δοκιμασία αντοχής.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι τα παγωμένα μπάνια δεν έχουν καμία αξία. Μπορούν να προσφέρουν στιγμιαία εγρήγορση, αίσθηση ευφορίας και προσωπική ικανοποίηση. Για κάποιους είναι ευχάριστα, κοινωνικά και αναζωογονητικά.

Απλώς, προς το παρόν, το κρύο νερό φαίνεται να είναι περισσότερο μια δραστηριότητα που μπορεί να σε κάνει να αισθανθείς καλά παρά μια θαυματουργή συνταγή υγείας. Και, όπως συμβαίνει συχνά με τα wellness trends, το γεγονός ότι κάτι είναι δύσκολο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι και θεραπευτικό.

Πηγή: USA Today