Γιατί τα δύο τρίτα των ασθενών με Αλτσχάιμερ είναι γυναίκες
Οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην άνοια μόλις τώρα αρχίζουν να αναγνωρίζονται – όμως οι συνέπειες αυτής της αναγνώρισης θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την ασθένεια.
Η 75χρονη Brenda Whittle διαγνώστηκε με Αλτσχάιμερτο 2015 και εξακολουθεί να απολαμβάνει παζλ, ράψιμο και χορό. Οι νέες δραστηριότητες δεν την ελκύουν ιδιαίτερα, αλλά υπάρχει μία εξαίρεση: η συμμετοχή της σε έρευνες και δοκιμές φαρμάκων για το Αλτσχάιμερ. Είναι τόσο εξοικειωμένη με τις δυνατές μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου που πολλές φορές αποκοιμιέται κατά τη διάρκειά τους.
Η Brenda είναι μία από τα περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως που ζουν με άνοια – έναν γενικό όρο για μια ομάδα ασθενειών που επηρεάζουν τη μνήμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένου του Αλτσχάιμερ. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται γρήγορα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι μέχρι το 2030 περίπου 75 εκατομμύρια άνθρωποι θα ζουν με άνοια και μέχρι το 2050 ο αριθμός θα φτάσει τα 131,5 εκατομμύρια.
«Αυτό δεν μπορεί να αντέξει κανένα σύστημα υγείας – οι αριθμοί είναι υπερβολικά μεγάλοι», λέει η Antonella Santuccione-Chadha, γιατρός και ειδικός στο Αλτσχάιμερ με έδρα την Ελβετία. «Και καθώς οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από τη νόσο, πρέπει να διερευνήσουμε τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών».
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε εκστρατείες δημόσιας υγείας που στοχεύουν στις καρδιακές παθήσεις και το κάπνισμα, δύο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για το Αλτσχάιμερ. Επειδή όμως οι άνδρες εμφανίζουν καρδιοπάθειες νωρίτερα και καπνίζουν συχνότερα, οι καμπάνιες αυτές πιθανόν να μείωσαν περισσότερο τον κίνδυνο για τους άνδρες παρά για τις γυναίκες.
Την ίδια στιγμή, άλλοι παράγοντες κινδύνου επηρεάζουν περισσότερο τις γυναίκες. Για παράδειγμα, περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν κατάθλιψη, η οποία έχει συνδεθεί με την εμφάνιση του Αλτσχάιμερ.
Υπάρχουν επίσης παράγοντες κινδύνου που αφορούν μόνο τις γυναίκες, όπως η χειρουργική εμμηνόπαυση ή επιπλοκές εγκυμοσύνης όπως η προεκλαμψία, που έχουν συνδεθεί με γνωστική έκπτωση αργότερα στη ζωή.
«Ο ίδιος ο ρόλος του φροντιστή μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για το Αλτσχάιμερ», λέει η Annemarie Schumacher, ψυχολόγος υγείας.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, περίπου το 60% έως 70% των άτυπων φροντιστών που φροντίζουν άτομα με άνοια είναι γυναίκες.
«Η πρόληψη που λαμβάνει υπόψη το φύλο μπορεί να ξεκινήσει από τη συλλογή περισσότερων πληροφοριών για τους παράγοντες κινδύνου που αφορούν ειδικά τις γυναίκες», λέει η Maria Teresa Ferretti από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης.
Διαφορές στα συμπτώματα και στη διάγνωση
Η ιδέα ότι πρέπει να εξετάζονται οι διαφορές μεταξύ των φύλων κερδίζει έδαφος. Η ομάδα υπεράσπισης και έρευνας Women’s Brain Project δημοσίευσε πρόσφατα μια μεγάλη ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας για το Αλτσχάιμερ, αναλύοντας δεδομένα μιας δεκαετίας.
Οι σημαντικότερες διαφορές που εμφανίζονται αφορούν τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται και εξελίσσονται τα γνωστικά και ψυχιατρικά συμπτώματα μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Σήμερα η νόσος ανιχνεύεται κυρίως μέσω δύο τοξικών πρωτεϊνών που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο. Οι μελέτες δείχνουν ότι τα επίπεδα αυτών των βιοδεικτών είναι παρόμοια σε άνδρες και γυναίκες με Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη γνωστική έκπτωση.
Αυτό σημαίνει ότι οι βιοδείκτες ίσως έχουν διαφορετική προγνωστική αξία στα δύο φύλα. Ενδέχεται να χρειαστεί να προσαρμοστούν οι απεικονιστικοί, βιοχημικοί και νευροψυχολογικοί δείκτες ή ακόμη και να βρεθούν νέοι ειδικοί βιοδείκτες για κάθε φύλο.
Ένα άλλο ερώτημα είναι γιατί η ασθένεια εξελίσσεται ταχύτερα στις γυναίκες μετά τη διάγνωση. Μία θεωρία υποστηρίζει ότι τα οιστρογόνα προστατεύουν τον εγκέφαλο των γυναικών όταν είναι νεότερες, αλλά η προστασία αυτή μειώνεται καθώς πέφτουν τα επίπεδα των ορμονών με την ηλικία.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες αποδίδουν καλύτερα στα αρχικά τεστ μνήμης, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση και υποεκτίμηση της σοβαρότητας της νόσου.
Προβλήματα στις κλινικές δοκιμές
Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά τον σχεδιασμό των κλινικών δοκιμών για φάρμακα κατά του Αλτσχάιμερ. Οι δοκιμές αυτές είναι ακριβές και διαρκούν χρόνια, και συνήθως περιλαμβάνουν σχεδόν ίσο αριθμό ανδρών και γυναικών, παρότι η νόσος πλήττει περισσότερες γυναίκες.
Σε άλλες ασθένειες, όπως η Multiple sclerosis και η κατάθλιψη, η συμμετοχή στις δοκιμές αντανακλά τη συχνότητα της νόσου στον πληθυσμό.
«Όταν περισσότερες γυναίκες επηρεάζονται από μια ασθένεια, συνήθως συμμετέχουν περισσότερες γυναίκες στις δοκιμές», λέει η Santuccione-Chadha. «Σε αυτούς τους τομείς έχουμε δει επιτυχημένα φάρμακα». Αντίθετα, οι περισσότερες δοκιμές για φάρμακα κατά του Αλτσχάιμερ την τελευταία δεκαετία απέτυχαν.
17°
