Γιατί κάποιες φορές νιώθουμε ότι πέφτουμε, ενώ κοιμόμαστε;

Δεν είναι ακριβώς εφιάλτης, αλλά συμβαίνει στον ύπνο μας και το έχουμε βιώσει οι περισσότεροι: το να νιώθουμε –όχι απλώς να βλέπουμε ένα όνειρο, αλλά να συμβαίνει στο σώμα μας- ότι κάπου σκοντάψαμε και πέφτουμε στο κενό.

Και τότε κάτι μας επαναφέρει ξαφνικά, συνήθως ο ύπνος τελειώνει και έχουμε ξυπνήσει μέσα στον πανικό, ακριβώς το αίσθημα που μας κατακλύζει, όταν κάτι μας τρομάζει, όπως μια ξαφνική πτώση, ας πούμε. Ναι, αλλά γιατί μας συμβαίνει αυτό; Έχουν κάποια εξήγηση οι επιστήμονες;

Σύμφωνα με σχετικό άρθρο στο περιοδικό New Scientist το αίσθημα προκαλείται από μια ακούσια μυϊκή κίνηση που ονομάζεται υπνικό τράνταγμα και συμβαίνει όταν το σώμα βρίσκεται στο μεταβατικό στάδιο μεταξύ εγρήγορσης και ελαφρού ύπνου, γνωστό ως REM.

Όταν το σώμα εισέρχεται σε κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης για την προετοιμασία του ύπνου, η αίσθηση αυτή μπορεί να παρερμηνευτεί από τον εγκέφαλο ως πτώση του σώματος και επομένως ως κίνδυνος. Έτσι, το υπνικό τράνταγμα σας επαναφέρει στην πλήρη συνείδηση. Μια προτεινόμενη εξήγηση για τη σχέση μεταξύ της «πτώσης» και του υπνικού τράνταγματος είναι ότι πρόκειται για ένα ανακλαστικό που βελτίωνε τις πιθανότητες επιβίωσης των προγόνων μας.

Η εμπειρία των υπνικών τραντάγματος δεν θεωρείται αφύσικη ή ανησυχητική, αλλά μπορεί να επιδεινωθεί από την κατανάλωση διεγερτικών ουσιών καθώς και από το στρες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι μπορεί να βιώσουν αυτή την παράξενη, αλλά αβλαβή αίσθηση σε ιδιαίτερα στρεσογόνες φάσεις της ζωής τους.

Ο ύπνος και η αποκωδικοποίηση αυτού που συμβαίνει κατά τη διάρκειά του

Σχετικό Άρθρο

Health & Fitness O ύπνος το Σαββατοκύριακο δεν αναπληρώνει αυτόν που χάσατε μέσα στην εβδομάδα

Healthy Living 04.03.2019, 13:04

«Μου το ρωτάνε συχνά αυτό όταν διδάσκω νευροεπιστήμες σε φοιτητές ιατρικής. Η υπόθεσή μου είναι ότι σχετίζεται με το κλείσιμο του αισθητηριακού συστήματος καθώς περνάμε από τα στάδια του ύπνου. Ενώ είμαστε ξύπνιοι, έχουμε κανονικά επίγνωση της επίδρασης της βαρύτητας. Για παράδειγμα, όταν κάθομαι και γράφω αυτή την απάντηση, έχω επίγνωση της πίεσης της καρέκλας στα οπίσθιά μου, καθώς και του γεγονότος ότι μπορώ να δω ότι τα αντικείμενα είναι σωστά προσανατολισμένα κατά μήκος ενός άξονα πάνω-κάτω. Επιπλέον, ο λαβύρινθος στο αυτί μου χρησιμοποιεί τη βαρύτητα για να μου παρέχει συνεχή πληροφόρηση σχετικά με τη θέση του κεφαλιού μου», εξηγεί ο Steve Jacques, επικεφαλής ανατομίας στην Ιατρική Σχολή Leicester του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο ίδιος συνεχίζει ακόμα πιο επεξηγηματικά: «Κατά τον ύπνο, ένας κρίσιμος σταθμός αισθητηριακής αναμετάδοσης βαθιά στον εγκέφαλο, γνωστός ως θάλαμος, αναστέλλεται. Ο θάλαμος είναι η οδός μέσω της οποίας οι αισθήσεις γίνονται συνειδητές. Εάν ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την κατεύθυνση που δρα η βαρύτητα, μπορεί να συμπεράνει ότι δεν πρέπει να υπάρχει καμία δύναμη που να ωθεί το σώμα προς τα πίσω από το πάτωμα (ή το κρεβάτι μας). Αυτό συνάδει με την έλλειψη βαρύτητας και το αίσθημα ξαφνικής πτώσης».

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, αυτή η βασανιστική αίσθηση την ώρα του ύπνου μας είναι τόσο παλιά, όσο και η ίδια μας η ύπαρξη πάνω στη γη. Στην αρχαία Ελλάδα, για παράδειγμα, πίστευαν ότι ο στρατός των ονειροδαιμόνων του Άδη ήταν υπεύθυνος για την εμφάνιση τόσο των οραμάτων όσο και των εφιαλτών. Τους άρεσε να παίζουν παιχνίδια με τους θνητούς, κάνοντάς τους να πιστεύουν ότι πέφτουν κατά τη διάρκεια των ονείρων τους. Λογική εξήγηση για μια εποχή που η επιστήμη δεν διένυε ακριβώς τις καλύτερες μέρες της. Πάντως, στις καταβολές μας αποδίδεται, κατά κάποιους, ένα κομμάτι αυτής κατάστασης που μας βρίσκει κατά τη διάρκεια του ύπνου μας.

Οι πρόγονοι μας ζούσαν πάνω στα δέντρα, αναφέρει μεταξύ άλλων, το δημοσίευμα του επιστημονικού περιοδικού. Εκείνη την περίοδο, η πτώση από ένα δέντρο αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή των πρώτων ανθρώπων που έπρεπε κάπως να προστατευθούν από τα προϊστορικά θηρία. Ένας αμυντικός μηχανισμός που ξυπνάει τον κοιμώμενο όταν αρχίζει να συμβαίνει αυτό θα ήταν ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό επιβίωσης που θα μπορούσε να μεταδοθεί στις μελλοντικές γενιές. «Παρόλο που δεν κοιμόμαστε πλέον σε δέντρα, ο μηχανισμός αυτός μπορεί να εξακολουθεί να λειτουργεί με τη μορφή ονείρων σχετικά με την πτώση», αναφέρει μεταξύ άλλων το δημοσίευμα.

Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί καταρρίπτουν ανεύθυνες θεωρίες που θέλουν το αίσθημα πτώσης να προμηνύει καρδιακή ανακοπή και να σηματοδοτεί σοβαρά προβλήματα υγείας. Το μόνο σοβαρό εδώ, το οποίο συνήθως παρηγοριέται με μια αγκαλιά ή με έναν ζεστό καφέ, είναι το αίσθημα τρόμου που συνοδεύει αυτή την ψευδή αίσθηση πτώσης στον ύπνο μας. Οπότε, ψυχραιμία. Συμβαίνει σε όλους μας και δεν είναι κάτι που θα πρέπει να μας ανησυχεί.