Καρδιά και σπορ

Του Άρη Αναστασάκη

Η άσκηση και η αθλητική δραστηριότητα έχουν συνδυαστεί με τον αιφνίδιο θάνατο των νέων και των αθλητών με κίνδυνο να δημιουργηθούν παρερμηνείες. Για το λόγο αυτόν οι θέσεις στα ζητήματα άσκησης και υγείας πρέπει να είναι σαφείς.

* Η άσκηση βελτιώνει όλες τις παραμέτρους υγείας.
* Προγραμματισμένη και προσαρμοσμένη άσκηση, ακόμα και στις περιπτώσεις καρδιολογικών ή άλλων παθήσεων, μπορεί να επιφέρει σημαντική βελτίωση της πρόγνωσης και της ποιότητας ζωής.
Πρόβλημα προκύπτει από τη στιγμή που κάποιος ασκείται ενώ έχει κάποιο καρδιολογικό πρόβλημα το οποίο δεν γνωρίζει.

Η καταγραφή των αιτιών του αιφνιδίου θανάτου των νέων (κάτω των 35 ετών) έχει γίνει σε πολλές περιοχές του κόσμου, κυρίως στην Ευρώπη και στην Αμερική. Πρόσφατα έγινε και στην Ελλάδα από την Α‘ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας.

Συγκεκριμένα, μέσα σε ένα διάστημα 8,5 χρόνων (1997-2006), κατεγράφησαν 349 αιφνίδιοι θάνατοι στην περιοχή της Αττικής και των Κυκλάδων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι έχουμε τουλάχιστον 3-4 αιφνίδιους θανάτους νέων το μήνα στην περιοχή αυτή. Η πρώτη αιτία αιφνιδίου θανάτου των νέων και στην Ελλάδα, σε ποσοστό που ξεπερνάει το 50%, είναι οι αρρυθμιογόνες κληρονομικές μυοκαρδιοπάθειες.

Επίσης εντυπωσιακό είναι ότι σε ένα σημαντικό αριθμό νέων που πέθαναν αιφνίδια, ο θάνατος χαρακτηρίζεται άγνωστης αιτιολογίας με φυσιολογική καρδιά. Το εύρημα αυτό έχει εντοπισθεί και σε άλλες μελέτες καταγραφής του αιφνιδίου θανάτου, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανισθεί μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία που δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό των αιφνιδίων θανάτων που παρουσιάζονται με φυσιολογική καρδιά, οφείλεται κυρίως στα νέα γενετικά σύνδρομα του μακρού QT και του συνδρόμου Brugada, όσο και σε υποκλινικές μορφές κληρονομικών μυοκαρδιοπαθειών.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

Οι άξονες γενικά πάνω στους οποίους στηρίζεται μια στρατηγική αντιμετώπισης του αιφνιδίου θανάτου στους νέους και ιδιαίτερα στους αθλητές είναι οι εξής:

* Εντόπιση των ομάδων υψηλού κινδύνου ανάμεσα στους νέους και στους αθλητές.
* Προαγωνιστικός έλεγχος των αθλητών και αθλουμένων.
* Χρήση φιλικών απινιδωτών στους χώρους άθλησης.

Σήμερα σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία προωθείται ένα ειδικό μετεκπαιδευτικό σεμινάριο σε όλη την Ευρώπη, όπου θα μετεκπαιδεύονται γιατροί που θέλουν να περιλάβουν στη δραστηριότητά τους την πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου αθλητών και αθλουμένων.

Ο ΒΑΣΙΚΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

Tα βασικά μέτρα ελέγχου που προτείνει η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία με βάση τις δημοσιεύσεις του 2005 από την ανάλογη ομάδα εργασίας (Καρδιολογία των Σπορ) είναι τα εξής:

1. Κλινική εξέταση
2. Ατομικό και οικογενειακό ιστορικό
3. Ηλεκτροκαρδιογράφημα

Με βάση τον απλό και φτηνό αυτό τρόπο ελέγχου ένας καρδιολόγος που γνωρίζει τι ακριβώς ψάχνει, μπορεί να προσανατολιστεί και να παραπέμψει τους νέους που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

Η δεκαετία του ’90 μάς τροφοδότησε με έναν τεράστιο αριθμό πληροφοριών πάνω στα γενετικά - κληρονομικά νοσήματα. Η παραγωγή των πληροφοριών αυτών συνεχίζεται σε έντονους ρυθμούς, με αποτέλεσμα οι γνώσεις αυτές να μην αφομοιώνονται με τον απαιτούμενο τρόπο από το σύνολο των υπηρεσιών υγείας μιας χώρας.

Το γεγονός αυτό γεννά την ανάγκη δημιουργίας ειδικών Κέντρων τα οποία να μελετούν τα κληρονομικά νοσήματα της καρδιάς και να αποτελούν Κέντρα περαιτέρω ελέγχου νέων με ειδικά καρδιαγγειακά προβλήματα.

* MD PhD Kαρδιολόγος - επιστημονικός υπεύθυνος Μονάδας Κληρονομικών Παθήσεων - ΕΚΚΑΝ Α‘ Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών