Οι παλιές κατσαρόλες μιλάνε

Περαστική από τον Βόλο, στάση στο πατρικό μου. Που τώρα πια είναι ένα σπίτι σιωπηρό και κλειδωμένο, με τους αρμούς του να τρίζουν ολομόναχοι κάθε που ζεσταίνει ή κρυώνει ο καιρός. Οι μισοί της οικογένειας κάνουν παρέα στους αγγέλους, οι ζωντανοί ενίοτε περνάμε όταν έχουμε να πληρώσουμε τους λογαριασμούς, κάτι να διεκπεραιώσουμε στην Εφορία, να επισκευάσουμε την τέντα ή να κοιμηθούμε σε έναν ενδιάμεσο σταθμό, όταν δεν έχουμε το κουράγιο να φάμε μονοκοπανιά το στροφιλίκι για Πήλιο.

Πάω στην κουζίνα για να βράσω ένα αυγό και κατεβάζω από το ράφι το παλιό κατσαρόλι της γιαγιάς, που η ίδια είχε χρίσει ως σούπερ κατάλληλο για τη συγκεκριμένη δουλειά. Ανοίγω το καπάκι του και… γίνεται το θαύμα. Η μυρωδιά του οικογενειακού μας τραπεζιού αναδύθηκε φρέσκια και ολοζώντανη, σαν το τζίνι που βγαίνει μαγικά μέσα από το μπουκάλι. Αίφνης, τους είδα όλους καθισμένους στο τραπέζι, να διαφωνούν για τη φέτα –ποια είναι η καλή, η σκληρή ή ο τελεμές–, να κατσαδιάζουν τον αδελφό μου που ξεχάστηκε στο σχόλασμα και καθυστέρησε, να στέλνουν εμένα να πλύνω τα χέρια μου πριν με περάσουν γενεές δεκατέσσερις που πάλι κουλούρα πήρα στην Αριθμητική. Άκουσα τον ήχο των πιρουνιών στο πιάτο, τον τσιγαρόβηχα του πατέρα μου και τη μάνα μου να σερβίρει γιουβαρλάκια σιγοτραγουδώντας κάτι σε Αττίκ, είδα κι άκουσα όλα όσα μας ένωναν και μας χώριζαν σ’ αυτή την αρένα που ήταν κάποτε το οικογενειακό τραπέζι.

Η κουζίνα ήταν το βασίλειο της γιαγιάς, η οποία ήταν ο στυλοβάτης της διατροφής μας. Τα ράφια γεμάτα με τον οπλισμό της, κατσαρόλες, τηγάνια και κατσαρολίδια, στραβωμένα σουρωτήρια και χύτρες ταχύτητας τεχνολογίας του ’70. Το αυγό που ήταν να βράσω ξεχάστηκε, χορταίνω ανοίγοντας λαίμαργα όλα τα καπάκια και τα κατσαρολικά, που φλύαρα και πρόθυμα μου μιλάνε σε μια μεταλλική γλώσσα, φτιαγμένη από μυρωδιές. Να το ταψί που έκανε τον μπακλαβά, το άλλο για το ιμάμ, να και η κατσαρόλα για τις μπάμιες, τα φασολάκια και τις «εντράδες». Όσο ανοίγω καπάκια, στον ουρανίσκο μου έρχονται οι γεύσεις, όλο το ρεπερτόριο μιας δεινής μαγείρισσας σερβιρισμένο βασιλικά μπροστά μου.

Οι παλιές νοικοκυρές δεν φεύγουν ποτέ. Ζουν πάνω στα ράφια, μέσα στις κατσαρόλες, κληρονομιά ζωντανή, να μαρτυρά για πάντα τα έργα και τις ημέρες τους και πόσο σκόρδο έβαζαν στο κοκκινιστό. Όλα τα σπανακόρυζα και όλοι οι μουσακάδες επιβιώνουν αιώνια στους μεταλλικούς πόρους των κουζινικών, ξεπερνούν τη φθορά της καθημερινότητας, την εφήμερη χώνεψη, αντιστέκονται στο πλύσιμο όσο και να τα τρίψεις με το σύρμα. Όλες οι μαγεριές, στο βάθος του χρόνου συντονίζονται. Για να γίνουν Ιστορία, που σε τραβά από τη μύτη, όσα χρόνια κι αν περάσουν.