Ισραήλ: Η σύγκρουση Νετανιάχου - αντιπολίτευσης για τον πόλεμο, τις σχέσεις με το Ιράν και τη λύση του Παλαιστινιακού ενόψει των εκλογών.
Έπειτα από τρία χρόνια στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, στον Λίβανο, στη Συρία και στο Ιράν, καθώς και παράνομων εποικισμών στη Δυτική Όχθη, το Ισραήλ ολισθαίνει προς τη διεθνή απομόνωση. Στο εσωτερικό, εν όψει των βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, συγκρούονται δύο αντιλήψεις για την εθνική ασφάλεια: από τη μία πλευρά εκείνη του έφεδρου αντισυνταγματάρχη Ιταμάρ Εϊτάμ, μέλους του ψηφοδελτίου του Θρησκευτικού Σιωνισμού (επικεφαλής του οποίου είναι ο νυν υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς)· από την άλλη πλευρά, εκείνη του Εράν Ετζιόν, πρώην αναπληρωτή διευθυντή του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, πρώην διευθυντή του τμήματος πολιτικού σχεδιασμού στο Υπουργείο Εξωτερικών και υποψήφιου για την Κνεσέτ με το κεντροαριστερό κόμμα Δημοκράτες, του οποίου ηγείται ο Γιαΐρ Γκολάν.
Για τον Ιταμάρ Εϊτάμ η μείζων απειλή ήταν και παραμένει το Ιράν, «το κεφάλι του χταποδιού του ριζοσπαστικού Ισλάμ», όπως λέει, το οποίο έχει τα κίνητρα, τις κρατικές δυνατότητες και τις πυρηνικές φιλοδοξίες που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο το Ισραήλ. Για τον Εράν Ετζιόν, την ασφάλεια της χώρας απειλεί η ίδια η κυβέρνηση Νετανιάχου. Ο Μπίμπι πρέπει να παραιτηθεί και να οδηγηθεί στη δικαιοσύνη για ένα ευρύ φάσμα εγκλημάτων, από τα οποία, προς το παρόν, μόνο λίγα είναι γνωστά. Παραλλήλως, πρέπει ν’ αλλάξει ριζικά η πολιτική σε όλους τους βασικούς τομείς: στο κράτος δικαίου, στη διπλωματία και στην ασφάλεια, καθώς και στην ενσωμάτωση των υπερορθόδοξων και των Αράβων Ισραηλινών στον στρατό, στην οικονομία και στην κοινωνία. Το Ισραήλ πρέπει να επανιδρυθεί.
Σύμφωνα με τον Εϊτάμ, η Χαμάς έχει υποστεί βαρύ πλήγμα και έχει αποδυναμωθεί. Αλλά, η αποστολή στη Λωρίδα της Γάζας δεν ολοκληρώθηκε, κυρίως λόγω της «ευαισθησίας σχετικά με την κατάσταση των ομήρων και του σεβασμού των αμάχων». Ο Εϊτάμ ισχυρίζεται ότι ο ισραηλινός στρατός έδειξε αυτοσυγκράτηση κατά τη διάρκεια των μαχών στη Γάζα και τώρα το κόμμα του, η Εβραϊκή Ισχύς, ελπίζει ότι οι ειρηνευτικές πρωτοβουλίες των αραβικών χωρών θα καταλήξουν στην αποστρατιωτικοποίηση του παλαιστινιακού θύλακα και στη διάλυση του καθεστώτος της Χαμάς. Αν αυτό δεν συμβεί (και μάλλον δεν θα συμβεί), το Ισραήλ θα επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις με στοχευμένες δολοφονίες χαμασιτών μέχρι την πλήρη παράδοση και τον αφοπλισμό της Χαμάς. Ο Εϊτάμ δηλώνει πως, αν η Χαμάς επιμείνει μέχρις εσχάτων, ο ισραηλινός στρατός θα εισβάλει στη Γάζα και θα «αναλάβει την ευθύνη για τον πληθυσμό». Η απάντηση του Εράν Ετζιόν είναι σκληρή: πιστεύει ότι οι κύκλοι του Νετανιάχου οδήγησαν στην 7η Οκτωβρίου, έχοντας ενισχύσει τη Χαμάς επειδή προσπαθούσαν να αποδυναμώσουν την Παλαιστινιακή Αρχή και να αποτρέψουν οποιαδήποτε πολιτική διευθέτηση της σύγκρουσης.
Τα προγνωστικά για τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου δεν δείχνουν αποφασιστική στροφή της κοινής γνώμης
Αυτή τη στιγμή, ολόκληρος ο κόσμος —με εξαίρεση την κυβέρνηση Νετανιάχου, τη Χαμάς και το Ιράν— φαίνεται ότι υποστηρίζει το σχέδιο του Τζο Μπάιντεν (που έχει οικειοποιηθεί ο Ντόναλντ και το διαφημίζει ως δικό του), το οποίο περιλαμβάνει αφοπλισμό της Χαμάς, εγκαθίδρυση εναλλακτικής διακυβέρνησης στη Λωρίδα της Γάζας, σταδιακή αποχώρηση των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και ανοικοδόμηση του θύλακα. Το σχέδιο Μπάιντεν θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο πολύ νωρίτερα, αλλά ο Νετανιάχου το ματαίωσε· φέρθηκε δηλαδή περίπου όπως η Χαμάς, η οποία απορρίπτει οποιαδήποτε πολιτική λύση, απαιτώντας την καταστροφή του Ισραήλ: οι χαμασίτες απαιτούν από τους Ισραηλινούς να μετακομίσουν αλλού· το ίδιο απαιτεί η ισραηλινή δεξιά από τους Παλαιστινίους, προσφέροντάς τους την εναλλακτική να παραμείνουν σε αποκεντρωμένους, μη συνεχόμενους θύλακες (καντόνια), χωρίς δικό τους στρατό, με το Ισραήλ να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο των συνόρων, του εναέριου χώρου και της ασφάλειας.
Η κατάσταση περιπλέκεται διότι αυτή τη στιγμή ο ισραηλινός στρατός ελέγχει μέρος της Λωρίδας της Γάζας, τον νότιο Λίβανο και μέρος της Συρίας. Ο Ιταμάρ Εϊτάμ πιστεύει ότι δεν υπάρχει στρατιωτική επιλογή εκτός από τη διατήρηση αυτών των ασφαλών ζωνών, δεδομένου ότι ούτε η Χαμάς, ούτε η Χεζμπολάχ θα καταθέσουν τα όπλα. Ακούγεται λογικό, αλλά δεν είναι και τόσο: το Ισραήλ πρέπει να επικεντρωθεί σε αναγνωρισμένα σύνορα και να σεβαστεί τα σύνορα των κυρίαρχων κρατών της περιοχής. Όμως ο Νετανιάχου σαμποτάρει συστηματικά όλες τις διαπραγματεύσεις και παραβιάζει τις συμφωνίες, με τη φιλοδοξία να ανατρέψει ακόμα και το ιρανικό καθεστώς: μα, δεν είναι εύκολο· εάν είναι καν εφικτό… Αν και πράγματι το Ιράν είναι εξαγωγέας τρομοκρατίας και έχει περικυκλώσει το Ισραήλ από την Υεμένη, τη Γάζα και τον Λίβανο, δεν παύει να συνιστά μια μεγάλη και ισχυρή χώρα στο εσωτερικό της οποίας επικρατεί έξαλλος αντισιωνισμός και ευρεία συναίνεση. Ο Νετανιάχου προσπαθούσε ματαίως επί δεκαετίες να παρασύρει κάθε Αμερικανό πρόεδρο σε πόλεμο εναντίον του Ιράν: αυτή τη φορά, με τον χαζο-Τραμπ, τα κατάφερε, βλάπτοντας τα ισραηλινά και αμερικανικά συμφέροντα, δημιουργώντας ρήξη στις σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των κρατών του Κόλπου και ανακατώνοντας ολόκληρο τον κόσμο. Οι Αμερικανοί έμπλεξαν σε μία ακόμα αδιέξοδη σύγκρουση.
Ο Ιταμάρ Εϊτάμ τη βλέπει ως πόλεμο σε εθνικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό επίπεδο, που θα τελειώσει στο πεδίο, όχι σε συμφωνίες επί χάρτου. Το κόμμα του, όπως σχεδόν ολόκληρη η ισραηλινή πολιτική τάξη, δεν πιστεύει στη λύση δύο κρατικών οντοτήτων εντός της επικράτειας του Ισραήλ: αν ιδρυθεί αραβική κρατική οντότητα στη Δυτική Όχθη, θα εξελιχθεί γρήγορα σε κράτος της Χαμάς, όπως η Γάζα, και θα αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ. Αλλά η πρόταση για «παλαιστινιακό κράτος» δεν είναι απαραιτήτως αυτή: η πρόταση της διεθνούς κεντροαριστεράς είναι η ίδρυση παλαιστινιακού κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, το οποίο να ενώνει τη Λωρίδα της Γάζας με τη Δυτική Όχθη μέσω διαδρόμου, με την ελπίδα ότι θα υπάρξει κάποιου είδους κατευνασμός ώστε το Ισραήλ να μην έχει τον εξτρεμιστικό ισλαμισμό στα σύνορά του, αλλά μία ακόμα αραβική χώρα που να προσπαθεί να αναπτυχθεί ειρηνικά. Όσο για την πρόταση της αριστεράς και της άκρας αριστεράς είναι «Παλαιστίνη από τον Ιορδάνη μέχρι τη θάλασσα» — ου γαρ οίδασι τι ποιούσι.
Οι ακραίοι σιωνιστές επιμένουν στην επανάκτηση της κοιτίδας των προγόνων τους: αρνούνται να καταλάβουν ότι στο πέρασμα των αιώνων, όπως παντού στον κόσμο, έγιναν πολλές πληθυσμιακές μετατοπίσεις. Αν όλες οι εθνικές οντότητες, αληθινές και φαντασιακές, διεκδικούσαν τα χώματα των προγόνων τους, θα είχαμε αλληλοσφαγιαστεί. Αλλά για τον Εϊτάμ, η Ιουδαία και η Σαμάρεια (δηλαδή η Δυτική Όχθη του Ιορδάνη) είναι η κοιτίδα της Βίβλου και η κοιτίδα της επιστροφής των Εβραίων στη γη τους, στην οποία δηλώνουν ότι μπορούν να ανεχθούν Άραβες κατοίκους «αν είναι αρκετά σοφοί ώστε να αναγνωρίσουν το εβραϊκό κράτος του Ισραήλ». Το σχέδιό του είναι ένα εβραϊκό κράτος ανάμεσα στον Ιορδάνη και τη θάλασσα, εντός του οποίου θα ζει μια αραβική μειονότητα, υπό τον όρο να διαλυθεί η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία υποκινεί την τρομοκρατία, και να αντικατασταθεί με δημοτικές, περιφερειακές ή κοινοτικές διοικήσεις, με ποικίλα μοντέλα αυτονομίας που θα τους επιτρέψουν να ζήσουν «με αξιοπρέπεια».
Ήδη, το 20% των Ισραηλινών πολιτών είναι Άραβες. Αλλά δεν είναι όλοι οι Άραβες ίδιοι και προπάντων δεν έχουν όλοι την ίδια καθοδήγηση. Αν συμφωνούν σε κάτι οι Ισραηλινοί πολιτικοί, είναι ότι, χωρίς νέα παλαιστινιακή ηγεσία, νόμιμη και ειρηνική, δεν θα υπάρξει καμιά συνεννόηση. Εξάλλου, δεν θα υπάρξει συνεννόηση αν δεν σταματήσει ο ισραηλινός εποικισμός στα παλαιστινιακά εδάφη της Δυτικής Όχθης, όπου έχουν εγκατασταθεί πάνω από 540.000 Ισραηλινοί, συν ακόμα 220.000 που ζουν στην προσαρτημένη Ανατολική Ιερουσαλήμ. Πρόκειται για διάχυση σιωνιστών και Χαρεντί αλλά και κοσμικών ή μετριοπαθών θρησκευομένων που μετακομίζουν εκεί επειδή το κόστος αγοράς γης και κατοικιών είναι χαμηλότερο συγκριτικά με το Τελ Αβίβ ή τη Δυτική Ιερουσαλήμ. Πάντως, για τη διεθνή κοινότητα και τον ΟΗΕ, αυτοί οι οικισμοί είναι παράνομοι βάσει της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης.
Η ισραηλινή κεντροαριστερά φρονεί πως, εκτός του ότι πρέπει να γίνουν σεβαστές οι αποφάσεις του Όσλο (που δεν ολοκληρώθηκαν λόγω της δολοφονίας του Γιτζάκ Ράμπιν το 1995 και της παλαιστινιακής Ιντιφάντα), το Ισραήλ δεν πρέπει επιβαρυνθεί με τη διαχείριση του ιρανικού ζητήματος. Η αντιμετώπιση της ιρανικής απειλής αποτελεί, κατά τη γνώμη των κεντροαριστερών, μέρος ενός παγκόσμιου και περιφερειακού πλαισίου, όχι ευθύνη του Ισραήλ. Το Ισραήλ οφείλει τώρα να ασχοληθεί με την ποιότητα της δημοκρατίας του και με την αποτροπή μιας νέας σφαγής τύπου 7ης Οκτωβρίου 2023, δεδομένου ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις κατέχουν ακόμα μεγάλο οπλοστάσιο και μεγάλη προπαγανδιστική δύναμη.
Τα προγνωστικά για τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου δεν δείχνουν αποφασιστική στροφή της κοινής γνώμης. Το Λικούντ με τον Νετανιάχου και το κεντρώο Γιασάρ με τον Γκάντι Άιζενκοτ προηγούνται με σχεδόν ίσο αριθμό εδρών στην Κνεσέτ. Οι κατηγορίες κατά του Νετανιάχου για δωροληψία από τον χολιγουντιανό παραγωγό Άρνον Μίλτσαν και τον Αυστραλό δισεκατομμυριούχο Τζέιμς Πάκερ, καθώς και για συμφωνία με τον εκδότη της εφημερίδας Yedioth Ahronoth, Άρνον Μόζες, για ευνοϊκή κάλυψη της πολιτικής Νετανιάχου, δεν ενδιαφέρουν καθόλου τους οπαδούς του Μπίμπι. Αντιθέτως, το ένταλμα σύλληψής του (μαζί με τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ) από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που σχετίζονται με τον πόλεμο στη Γάζα (περίοδος Οκτωβρίου 2023-Μαΐου 2024) τους έχει εξοργίσει ως κατάφωρη εκδήλωση «αντισημιτισμού» και μετράει υπέρ του στις εκλογές.
21°
