Παγκόσμια Ημέρα Αυγού: Από την ιστορία και τη μυθολογία στην καθημερινότητά μας

Αν και δεν μου είναι εντελώς ξεκάθαρο ποια είναι η ακριβής ημέρα του έτους που έχει οριστεί διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα Αυγού, μεταξύ αυτής της Παρασκευής — δηλαδή της δεύτερης Παρασκευής του Οκτωβρίου — και της Κυριακής, 12 Οκτωβρίου, ολόκληρη η υφήλιος «γιορτάζει» την βασική αυτή τροφή, που εισάγεται στο διαιτολόγιό μας από τη βρεφική μας ακόμα ηλικία. Με λίγες σχετικά θερμίδες, υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη και μια ευρεία γκάμα βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων, το αυγό (κότας) έχει υψηλή διατροφική αξία και αποτελεί βασικό συστατικό για αμέτρητες συνταγές, τις οποίες, σχεδόν χωρίς να το αναλογιζόμαστε, μαγειρεύουμε και καταναλώνουμε καθημερινά. Εκτός από την πρακτική αυτή διαδικασία της αγοράς και κατανάλωσης αυγών, η παρουσία των αυγών στο σπίτι έχει μερικές φορές και συμβολική σημασία, όπως για παράδειγμα το Πάσχα, όταν τα βάφουμε κόκκινα για να συμβολίζουμε το αίμα του Χριστού που χύθηκε κατά τη Σταύρωση, ενώ παράλληλα το αυγό συμβολίζει την αναγέννηση και τη νίκη επί του θανάτου.

© personalgraphic.com / Unsplash

Το αυγό ή αβγό — μια ορθογραφία της λέξης που μέσα στα χρόνια έχει προκαλέσει θύελλες αντιδράσεων, όμως υποστηρίζεται από γλωσσολόγους και λεξικογράφους, όπως για παράδειγμα τον Γιώργο Μπαμπινιώτη, που ισχυρίζεται ότι η λέξη προέρχεται από την αρχαία «ωόν» και έτσι η εναλλακτική απόδοση αβγό (με βήτα) δικαιολογείται και αυτή επαρκώς — υπήρξε από τα βάθη της αρχαιότητας και συνεχίζει να είναι μέχρι σήμερα ένα πολύ ισχυρό σύμβολο. Ένα ζυγωτό με κέλυφος, που παράγεται από τα θηλυκά ορισμένων πτηνών, ερπετών, ψαριών και εντόμων και έχει πάντα το χαρακτηριστικό «ωοειδές» σχήμα, το αυγό έχει χρησιμοποιηθεί στους κοσμογονικούς μύθους πολλών πρωτοϊνδοευρωπαϊκών λαών, ως η πηγή ολόκληρου του Σύμπαντος. Στην πανάρχαια παράδοση του Ορφισμού, φέρ’ ειπείν, λέγεται πως ο θρυλικός εκπρόσωπός της, ο Ορφέας, παρομοίαζε το Χάος με αυγό, όπου τα πρωταρχικά «στοιχεία» ήταν ενωμένα μεταξύ τους. Τα πρώτα δύο στοιχεία ήταν το πρωτεύον ζωντανό υλικό και μία δίνη σε συνεχή ροή, με ακαθόριστη κίνηση. Από αυτά προέκυψαν μία νέα δίνη με μεθοδική κίνηση και η ανάμειξη ουσιών. Από αυτά, το πιο κατάλληλο για τη ζωή μετατράπηκε στο κέντρο του σύμπαντος, ενώ το «περισσεύον πνεύμα» έγινε μια φυσαλίδα νερού, σχηματίζοντας ένα σφαιρικό δοχείο. Αυτό το δοχείο γονιμοποιήθηκε από θεϊκό πνεύμα, που το κατέλαβε και περιστρεφόμενο «αποκαλύφθηκε» ως το κοσμογονικό Ωό (αυγό). Από το αυγό αυτό αναδύθηκε ένας Τριπλός Θεός, που ονομαζόταν Έρως (ο θεός του έρωτα), Φάνης (ο θεός του φωτός) και Μήτις (ο θεός της σκέψης και της φρόνησης) — τρεις διαστάσεις της ίδιας δύναμης, που δημιούργησε ουσιαστικά το Σύμπαν.

© Jasmin Egger / Unsplash

Άλλα «αυγά» που μας έρχονται στο νου από τον χώρο της ποπ κουλτούρας είναι βέβαια τα υπέροχα Φαμπερζέ, του φημισμένου Οίκου με κοσμήματα από την Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας, ενώ σαν έκφραση έχει μείνει και «το αυγό του Κολόμβου». Η έκφραση αυτή, που χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει μια λαμπρή ιδέα ή μια σπουδαία ανακάλυψη, προήλθε από το «ανέκδοτο» με τον εξερευνητή Χριστόφορο Κολόμβο, που υποτίθεται πως όταν του ζητήθηκε να κάνει ένα βραστό αυγό να σταθεί όρθιο, πήρε ένα κουτάλι και ράγισε την μία του άκρη, δημιουργώντας έτσι μια βάση και κάνοντάς το πράγματι να σταθεί όρθιο. Όταν οι υπόλοιποι παρευρισκόμενοι παραπονέθηκαν πως αυτό που έκανε θα μπορούσε να το έχει κάνει ο καθένας, ο θαλασσοπόρος απάντησε πως πράγματι έτσι ήταν, όμως το δύσκολο κομμάτι ήταν η σκέψη.

Από την υγεία, στην ιστορία και τη μυθολογία και από την τέχνη στον αποκρυφισμό, τα αυγά βρίσκονται πολύ περισσότερο στην καθημερινότητά μας, απ’ ότι μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε. Μια μέρα, λοιπόν, αφιερωμένη σε αυτά, προκειμένου να θυμηθούμε την αξία τους και να δείξουμε την εκτίμησή μας απέναντί τους, δεν είναι δα και το πιο παράξενο έθιμο που θα μπορούσε κανείς να συλλάβει.