Η ιστορία του αυγού

Υπάρχουν πολλοί μύθοι και παραδόσεις που συνδέονται με το αυγό, αυτό το τόσο θρεπτικό τρόφιμο. Στη μυθολογική κοσμολογία μάλιστα η γέννηση του Σύμπαντος προκύπτει από ένα αυγό που εκρήγνυται ή εκκολάπτεται. Η περίοδος που άρχισε η εξημέρωση των πτηνών για κατανάλωση αυγών είναι άγνωστη. Σε μερικά ινδικά ιστορικά συγγράμματα αναγράφεται πώς το κοτόπουλο ήταν ήδη εξημερωμένο το 3200 π.Χ., ενώ σε αιγυπτιακά και κινεζικά γραπτά αναφέρεται ότι οι κότες «τάιζαν» τον άνθρωπο με τα αυγά τους από το 1.400 π.Χ. Στην Αρχαιότητα, οι Φοίνικες προτιμούσαν τα αυγά στρουθοκαμήλου, ενώ οι Ρωμαίοι κατανάλωναν εκτός από αυγά κότας και αυγά χήνας, φασιανού και μπλε παγονιού. Οι Κινέζοι προτιμούσαν κυρίως τα αυγά κότας και περιστεριού. 

Η ιστορία του αυγού

Τα πρώτα κοτέτσια εμφανίστηκαν γύρω στο 2500 π.Χ., εξασφαλίζοντας άμεση πρόσβαση στην παραγωγή. Από εκείνη την εποχή και μετά δεν έμεινε γωνία της Γης που να μην ακούγεται το κακάρισμα της κότας. Είναι άλλωστε και το πουλερικό με την υψηλότερη παραγωγή αυγών: πάνω από 200 τον χρόνο, σε σύγκριση με τη χήνα, για παράδειγμα, που γεννάει μόνο 15-30 αυγά ετησίως.

Το αυγό συνδέεται με αρχαίους μύθους και παραδόσεις
Στην ελληνική μυθολογία, σύμφωνα με μία εκδοχή, η Νύχτα και ο Αιθέρας γέννησαν ένα ασημένιο αυγό, γνωστό και ως φεγγάρι. Από το αυγό αυτό γεννήθηκε ο Έρωτας που ταξινόμησε τα πάντα και έπλασε το αχανές Χάος ψηλά στον ουρανό και τη γη Γαία. Σύμφωνα με έναν άλλον μύθο, οι Διόσκουροι και η Ωραία Ελένη γεννήθηκαν από δύο αυγά. Η  κύρια επουράνια δύναμη, ο Δίας, προκειμένου να κατακτήσει την όμορφη Λήδα, μεταμορφώθηκε σε λευκό κύκνο σκηνοθετώντας τη καταδίωξή του από αετό στον οποίο είχε μεταμορφωθεί η θεά Αφροδίτη. Αντικρίζοντας η Λήδα τον καταδιωκόμενο λευκό κύκνο τον πήρε αμέσως στην αγκαλιά της. Από τη συνεύρεση αυτή η Λήδα γέννησε δύο αυγά από τα οποία, εννέα μήνες μετά την εκκόλαψη, από το ένα γεννήθηκαν οι λαμπροί Διόσκουροι και από το άλλο η πανέμορφη Ελένης. Κατά την αφήγηση του Απολλόδωρου δε, στη διάρκεια της εν λόγω συνεύρεσης της Λήδας με τον ουράνιο κύκνο αυτή είχε μεταμορφωθεί σε χήνα. 

Σύμφωνα με τη φινλανδική μυθολογία, ο κόσμος είχε δημιουργηθεί από την έκρηξη ενός αυγού αγριόπαπιας: ο ουρανός ήταν το ανώτερο στρώμα του αυγού, το οποίο στηριζόταν από μια στήλη στο Βόρειο Πόλο, κάτω από τον Πολικό Αστέρα. Στην κινεζική μυθολογία, ο κόσμος δημιουργήθηκε από ένα Κοσμικό Αυγό. Ο κρόκος είναι ο Ουρανός και το ασπράδι η Γη. Κατά τη δημιουργία του κόσμου, το Κοσμικό Αυγό, έσπασε, άνοιξε και τα δύο μισά σχημάτισαν τον Ουρανό και τη Γη. Για χιλιάδες «χρόνια» επέπλεε στο άχρονο διάστημα και περιείχε τις αντίθετες δυνάμεις του yin και του yang, του καλού και του κακού. Μετά από αιώνες επώασης ήρθε στη ζωή το πρώτο ον. Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι ο θεός Πτα δημιούργησε το αυγό από τον ήλιο και το φεγγάρι, ενώ οι Φοίνικες πίστευαν ότι ο ουρανός και η γη γεννήθηκαν σε ένα τεράστιο αυγό που διαχωρίστηκε στα δύο.

Ως σύμβολο γονιμότητας και αναγέννησης
Λόγω της σύνδεσής του με την καινούργια ζωή, το αυγό από πολύ παλιά ήταν σύμβολο της γονιμότητας και της δημιουργίας νέας ζωής, έχοντας συχνά θεωρηθεί ως αφροδισιακό. Στα σανσκριτικά, την ιερή γλώσσα της Ινδίας, είναι γραμμένο ότι το κοσμικό αυγό περιείχε το αιώνιο πνεύμα που γεννιέται, πεθαίνει και ξαναγεννιέται αιώνια. Οι αρχαίοι Πέρσες και οι Κέλτες γιόρταζαν την εαρινή ισημερία δωρίζοντας κόκκινα αυγά. Τα αυγά μοιράζονταν στη διάρκεια του γεύματος και στη συνέχεια, συνέθλιβαν προσεκτικά το κέλυφος σαν να κατέστρεφαν τις ημέρες της κακοκαιρίας. Ήταν μια τελετή που γινόταν για να διώξουν τον χειμώνα και να υποδεχτούν τη νέα ζωή που έφερναν η άνοιξη και το φως. Οι αρχαίοι Έλληνες τοποθετούσαν αυγά στα χέρια ειδωλίων του Διονύσου ως σύμβολα αναγέννησης, ενώ χρόνια αργότερα, οι χωρικοί της Κεντρικής Ευρώπης έτριβαν ένα αυγό στη λεπίδα του άροτρου ελπίζοντας να βελτιώσει τη σοδειά τους. Ακόμα και σήμερα προσφέρεται σε νέα ζευγάρια σαν σύμβολο δημιουργίας ή το σπάνε οι νεόνυμφοι, π.χ. στη Γαλλία, πριν μπουν στο νέο σπιτικό τους για να τους φέρει τύχη και απογόνους. Συγκεκριμένα, στην Κίνα συνηθίζονται οι προσφορές αυγών την άνοιξη για γονιμότητα και αναγέννηση. 

Βαμμένα αυγά    
Το έθιμο της βαφής των αυγών για την προσφορά τους σε συγγενείς και φίλους φαίνεται να έχει τις ρίζες του στον πολιτισμό των Περσών πριν από 5.000 χρόνια. Τον Μεσαίωνα οι βασιλικές οικογένειες αντάλλασσαν αυγά βαμμένα χρυσά. Στην Ελλάδα, τα πιο γνωστά χρωματιστά αυγά είναι τα κόκκινα του Πάσχα, τα οποία έχουν πολλούς συμβολισμούς. Βάφονται συνήθως την Μεγάλη Πέμπτη με το κόκκινο χρώμα να συμβολίζει το αίμα το Χριστού που έσταξε σ’ ένα καλαθάκι με αυγά που είχε τοποθετήσει η Παναγία στη βάση του σταυρού. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει πως όταν η Μαρία Μαγδαληνή ανακοίνωσε στην αγορά ότι ο «Χριστός Ανέστη», της απάντησαν πως δεν την πιστευτούν εκτός κι αν τ’ αυγά βαφτούν κόκκινα. Το θαύμα έγινε και οι έμποροι της απάντησαν «Αληθώς Ανέστη». Πολλά έθιμα συνοδεύουν τα κόκκινα αυγά του Πάσχα. Εμείς πάντως τα σπάμε τσουγκρίζοντάς  τα μεταξύ τους μετά  από την Ανάσταση, αναπαριστώντας το τέλος του σκότους και την απελευθέρωση της ζωής και της ελπίδας.

Το αυγό του Κολόμβου
Το αυγό του Κολόμβου είναι μια λογοτεχνική παράδοση και πιθανό ιστορικό γεγονός σχετικά με τη σημασία της περιόδου των μεγάλων ανακαλύψεων, με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον Χριστόφορο Κολόμβο. Μετά την επιστροφή του από το πρώτο του ταξίδι στην Αμερική, αφού είχαν γίνει γνωστές οι ανακαλύψεις του, βρέθηκε σε ένα γεύμα με άλλα σημαίνοντα πρόσωπα της εποχής. Στη συζήτηση, γινόταν λόγος για τη σημασία της ανακάλυψής του και κάποιοι συνομιλητές του τον υποβίβαζαν με το επιχείρημα ότι «αρκεί να σκεφτεί κανείς για να καταλάβει ότι υπάρχει γη μετά τον ωκεανό». Τότε ο Κολόμβος έθεσε το εξής ζήτημα: «Πώς θα στηριχθεί ένα αυγό στη μύτη του;» Κανένας από το τραπέζι δεν μπορούσε να λύσει τον γρίφο. Ο Κολόμβος τα κατάφερε με τον εξής απλό τρόπο. Σπάζοντας τη μύτη του βραστού αυγού, αυτό μπόρεσε να στιρηχθεί. «Αρκεί να σκεφτεί κανείς!» είπε…

Παγκόσμια Ημέρα Αυγού
Η Παγκόσμια Ημέρα Αυγού, που γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Παρασκευή του Οκτωβρίου, όπως ορίστηκε από την Διεθνή Επιτροπή Ωοπαραγωγών, έχει ως στόχο να θυμηθούμε ή να ανακαλύψουμε πόσα χρήσιμα συστατικά περιέχει το αυγό και πόσα οφέλη προσφέρει στην υγεία μας. Είναι μια ευκαιρία για να τιμήσουμε τη μοναδική συνεισφορά του στη διατροφή δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. 

Σήμερα, το αυγό έχει πλέον γίνει ένα βασικό συστατικό στη γαστρονομική παράδοση πολλών λαών και καταναλώνεται όλες τις εποχές του χρόνου.