Social media: Πώς θα απαγορευτεί η χρήση για τους ανήλικους κάτω των 15 ετών

Instagram, TikTok, Snapchat και Facebook τίθενται εκτός πρόσβασης για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027, σύμφωνα με το πλαίσιο που παρουσίασε η κυβέρνηση για τον περιορισμό της χρήσης των social media από ανηλίκους.

Μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας που δεν θα μπορεί να παρακαμφθεί από χρήστες των social media κάτω των 15 ετών θα ενεργοποιηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2027, όπως ανέφεραν οι τρεις υπουργοί που εξειδίκευσαν τις ρυθμίσεις, παρουσιάζοντας το βασικό πλαίσιο του νομοσχεδίου και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

«Έχουμε μηχανισμό με αξιοπιστία και διαφάνεια, που μπορεί να μας πάει ένα βήμα παρακάτω», τόνισε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα «απλό νομοσχέδιο που πρέπει να κινείται εντός ευρωπαϊκού πλαισίου». Περιέγραψε τη θέσπιση ηλικιακού ορίου στα 15 έτη –που αντιστοιχεί έως και την Γ΄ γυμνασίου– και την υποχρέωση των πλατφορμών να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών. «Είμαστε υποχρεωμένοι ως πολιτεία να βοηθήσουμε τα παιδιά να μεγαλώσουν σε έναν καλύτερο κόσμο», ανέφερε, μεταφέροντας και προσωπική εμπειρία: «Είμαι πατέρας τριών παιδιών. Με ρώτησαν: “Μπαμπά, θα μας κόψεις το ίντερνετ;” και η απάντηση είναι όχι».

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι απαγορεύεται η πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όπως τα Instagram, TikTok, Snapchat και Facebook, ενώ δεν περιλαμβάνει υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως επίσης το YouTube.

Οι πλατφόρμες υποχρεούνται να εφαρμόζουν «κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας», με το νομοσχέδιο «να εναρμονίζεται πλήρως με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και ειδικότερα με τον Digital Services Act (DSA) και τις κατευθυντήριες γραμμές του άρθρου 28 για την προστασία των ανηλίκων».

Επαλήθευση και εποπτεία

Ως ενδεικτικά εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας αναφέρθηκαν το Gov.grWallet και το KidsWallet, χωρίς να επιβάλλονται ως αποκλειστικές λύσεις. Σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργίου, οι μηχανισμοί αυτοί βασίζονται σε αξιόπιστες τεχνικές, λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες χρήσης, δεν παρακάμπτονται εύκολα, είναι προσβάσιμοι και περιορίζουν τη χρήση προσωπικών δεδομένων στο απολύτως αναγκαίο. Προβλέπεται επίσης προοπτική διασύνδεσης με το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι (EUDIWallet).

Σε επίπεδο εποπτείας και επιβολής, ενεργοποιείται το ευρωπαϊκό πλαίσιο της DSA, με ευθύνη των πλατφορμών για την εφαρμογή των μέτρων και διασυνοριακή συνεργασία. Στην Ελλάδα, αρμόδιες αρχές ορίζονται η ΕΕΤΤ, ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Σε περίπτωση καταγγελίας, η διαδικασία προβλέπει διαβίβαση στη χώρα εγκατάστασης της πλατφόρμας –όπως η Ιρλανδία για μεγάλες εταιρείες– με ταυτόχρονη ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ερωτηθείς σχετικά με τα πρόστιμα, ο κ. Παπαστεργίου είπε ότι «είναι αυτά που προβλέπει η DSA και μπορούν να φτάνουν μέχρι το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών των εταιρειών».

Το χρονοδιάγραμμα

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, χαρακτήρισε την απόφαση «σημαντική, κρίσιμη και αναγκαία», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για «σύνθετο τεχνικό και πολιτικό ζήτημα χωρίς μονοσήμαντες λύσεις».

Τόνισε ότι η κυβέρνηση συνεργάστηκε με πολλά υπουργεία για μια πολυεπίπεδη προσέγγιση και υπογράμμισε την ανάγκη διαμόρφωσης «συστήματος αποτελεσματικών κυρώσεων». Αναφέρθηκε στο επιχειρηματικό μοντέλο των πλατφορμών, το οποίο «λειτουργεί χωρίς όρια και κανόνες και βασίζεται σε αλγορίθμους που μπορούν να προκαλέσουν εθισμό στα παιδιά», διευκρινίζοντας ότι «δεν είμαστε τεχνοφοβικοί – είμαστε υπέρμαχοι της τεχνολογίας».

Έκανε λόγο για λογικούς και ασφαλείς κανόνες και συνέκρινε την παρέμβαση με την καθιέρωση της ζώνης ασφαλείας στην αυτοκίνηση. «Το σκρόλινγκ χωρίς όρια κάνει κακό στην ψυχική υγεία των παιδιών μας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια στρατηγική που έχει ξεκινήσει εδώ και ενάμιση χρόνο.

Το χρονοδιάγραμμα, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεκινά σήμερα με την ανακοίνωση του μέτρου, ακολουθεί τρίμηνη ευρωπαϊκή διαβούλευση, ψήφιση του νόμου το καλοκαίρι του 2026 και εντατική διπλωματική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ έως το τέλος του έτους, με στόχο την έναρξη εφαρμογής τον Ιανουάριο του 2027.

«Θα ήταν παράλογο να επιμένει κάποια εταιρεία ή φορέας ότι δεν είναι αναγκαία η προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών», είπε ερωτηθείς σχετικά, με αναφορά και στη διεθνή εμπειρία, καθώς –όπως σχολίασε– και οι αμερικανικές αρχές έχουν εντοπίσει προβλήματα από τη χρήση των social media από ανηλίκους, με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται σταδιακά σύγκλιση απόψεων για την ανάγκη λήψης μέτρων.

Ο κ. Σκέρτσος υπογράμμισε ότι ο 15χρονος γιος του είναι υπέρ της απαγόρευσης, λέγοντας ότι «όταν κλείνει ένα κινητό, ανοίγει μια παρέα». «Το ανακοινώνουμε τώρα γιατί είναι σημαντικό – το σκρόλινγκ χωρίς όρια κάνει κακό στην ψυχική υγεία των παιδιών μας», κατέληξε.

«Προληπτική παρέμβαση»

Από την πλευρά του, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, υποστήριξε ότι το μέτρο δεν περιορίζει την ελευθερία του λόγου, αλλά αποτελεί «προληπτική παρέμβαση για να προσαρμοστούμε σε έναν νέο κόσμο που ήρθε πιο γρήγορα από τις νομοθετικές ρυθμίσεις».

Ο κ. Γεωργιάδης περιέγραψε τη λειτουργία των αλγορίθμων, τονίζοντας ότι «η συνεχής έκθεση δημιουργεί συναισθηματικό και ολιγοθεματικό περιβάλλον». Επισήμανε ότι οι ανήλικοι δεν μπορούν να διαχειριστούν τον εθισμό με την ίδια επάρκεια όπως οι ενήλικες και αναφέρθηκε στους κινδύνους της διαρκούς έκθεσης, όπως το cyber bullying, το sexting και η αλληλεπίδραση με αγνώστους.

Έδωσε επίσης μια σειρά από στοιχεία: Περισσότερο από το ένα τρίτο των νέων (36%) δηλώνει ότι διατηρεί σταθερή διαδικτυακή επαφή με φίλους, με το ποσοστό να φτάνει το 44% στα 15χρονα κορίτσια, ενώ το 34% παίζει καθημερινά ψηφιακά παιχνίδια και πάνω από 1 στους 5 αφιερώνει τουλάχιστον τέσσερις ώρες τις ημέρες που ασχολείται με αυτά. Την ίδια στιγμή, το 11% εμφανίζει σημάδια προβληματικής χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Παράλληλα, 1 στους 4 εφήβους έχει νιώσει δυσφορία όταν προσωπικές του πληροφορίες κοινοποιήθηκαν χωρίς συναίνεση, το 17% των παιδιών ηλικίας 11-15 ετών έχει υπάρξει θύμα διαδικτυακής παρενόχλησης, το 23% των 15χρονων δηλώνει ότι αισθάνεται νευρικό ή ανασφαλές χωρίς πρόσβαση στο κινητό του, ενώ το 20% παραμελεί άλλες σημαντικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός ή τα χόμπι, λόγω της χρήσης των socialmedia.

Τόνισε ότι οι δύο γιοι του –12 και 20 ετών– είναι «φανατικά υπέρ της απαγόρευσης» και συμπλήρωσε: «Δεν περιορίζουμε την ελευθερία του λόγου. Παίρνουμε προληπτικά μέτρα για να προσαρμοστούμε στον νέο κόσμο, που ήρθε πιο γρήγορα από τις νομοθετικές ρυθμίσεις».«Να πολεμήσουμε λίγο τον καπιταλισμό, αλλά υπέρ της υγείας των παιδιών μας», κατέληξε.