Explainer: Τι σημαίνει ο πόλεμος στο Ιράν για την αγορά αερίου και πετρελαίου
Το με τον πόλεμο στο Ιράνβασικό πρόβλημα είναι ότι η Μέση Ανατολή αποτελεί την «καρδιά» της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης έχει προκαλέσει ένα διπλό σοκ: αδυναμία παραγωγής και αδυναμία μεταφοράς.
Τι συμβαίνει πρώτα; Οι «κάνουλες» της παραγωγής κλείνουν
Οι μεγαλύτεροι παίκτες της περιοχής αναγκάζονται να σταματήσουν την παραγωγή τους, είτε λόγω άμεσου κινδύνου είτε επειδή δεν έχουν πού να αποθηκεύσουν τα καύσιμα που δεν μπορούν να εξάγουν.
Κατάρ (Φυσικό Αέριο): Αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πλήγμα. Το Κατάρ, που προμηθεύει το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως, σταμάτησε τη λειτουργία εγκαταστάσεων και κήρυξε «ανωτέρα βία» (force majeure), που σημαίνει ότι ακυρώνει νόμιμα τις παραδόσεις του.
Ιράκ (Πετρέλαιο): Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ, έχει ήδη κόψει 1,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα και κινδυνεύει να σταματήσει άλλα 3 εκατ. μέσα σε λίγες μέρες (περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής).
Σαουδική Αραβία (Πετρέλαιο): Ανέστειλε τη λειτουργία μεγάλου διυλιστηρίου στο Ras Tanura λόγω επιθέσεων και προσπαθεί να αλλάξει τη διαδρομή των φορτίων της προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Το μπλόκο: Το Ιράν έχει επιτεθεί σε πλοία και απειλεί ότι θα χτυπήσει όποιο πλοίο επιχειρήσει να περάσει από το στενό.
Ασφάλιση και προστασία: Πολλές ασφαλιστικές εταιρείες αρνούνται πλέον να καλύψουν πλοία που μπαίνουν στην περιοχή. Αν και οι ΗΠΑ προσφέρουν στρατιωτική συνοδεία και οικονομικές εγγυήσεις, πολλοί πλοιοκτήτες διστάζουν να ρισκάρουν πλοία και πληρώματα.
Μεγάλοι καταναλωτές στην Ασία, όπως η Κίνα και η Ινδία, έχουν ήδη αρχίσει να μειώνουν τη λειτουργία των διυλιστηρίων τους ή να αναζητούν εναλλακτικές προμήθειες από ΗΠΑ, Βραζιλία και Δυτική Αφρική. Τα φορτία αυτά είναι ακριβότερα και χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να φτάσουν στους προορισμούς τους.
Τι σημαίνει αυτό για τους καταναλωτές στην Ελλάδα
Η Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ακόμη κι αν η χώρα βρίσκει εναλλακτικές πηγές –για παράδειγμα μέσω της Ρεβυθούσας από ΗΠΑ ή Αλγερία– η διεθνής έλλειψη εκτοξεύει τις τιμές παγκοσμίως, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ελληνική αγορά.
Εκτόξευση τιμών στα καύσιμα: Η μείωση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου σημαίνει ότι οι διεθνείς τιμές του Brent ανεβαίνουν. Στην Ελλάδα αυτό μεταφράζεται σε αυξήσεις στην αμόλυβδη βενζίνη, στο πετρέλαιο κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης μέσα σε λίγες ημέρες.
Αύξηση στους λογαριασμούς ρεύματος: Η Ελλάδα χρησιμοποιεί φυσικό αέριο για την παραγωγή μεγάλου μέρους της ηλεκτρικής ενέργειας. Με το Κατάρ εκτός αγοράς, οι τιμές στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο ενέργειας αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά και αυτό το κόστος περνά στα τιμολόγια ρεύματος.
Νέο κύμα ανατιμήσεων: Όταν αυξάνεται το κόστος των καυσίμων και της ενέργειας, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής και μεταφοράς για όλα τα προϊόντα. Αυτό σημαίνει πιθανές αυξήσεις σε τρόφιμα, μεταφορές και υπηρεσίες.
Ασφάλεια εφοδιασμού: Το θετικό είναι ότι, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, η Ελλάδα θεωρείται σχετικά προστατευμένη από απόλυτες ελλείψεις χάρη στα ευρωπαϊκά στρατηγικά αποθέματα και στις υποδομές LNG που διαθέτει. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχει ενέργεια, αλλά πόσο θα την πληρώνουμε.
Η κρισιμότητα των στιγμών δεν επιτρέπει ούτε παραλυτικές ισορροπίες ούτε φαινομενικά ανώδυνους συμψηφισμούς που θα κοστίσουν πολύ ακριβά στο άμεσο μέλλον.
Η αναβίωση της πλειοδοσίας παροχών δεν αποτελεί απλώς προεκλογικό φαινόμενο· αποκαλύπτει ότι τα βαθύτερα αντανακλαστικά του μεταπολιτευτικού λαϊκισμού παραμένουν πολιτικά ενεργά.
17°
