Το μεγάλο στοίχημα των ελληνικών τροφίμων: Πορεία προς το ιστορικό ρεκόρ των 10 δισ. ευρώ στις εξαγωγές

Σε τροχιά κατάρριψης ενός ακόμη ιστορικού ρεκόρ βρίσκονται οι ελληνικές εξαγωγές τροφίμων, με την αξία τους να προσεγγίζει τα 6,7 δισ. ευρώ στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 και τις επιχειρήσεις του κλάδου να σχεδιάζουν νέες παραγωγικές επενδύσεις.

Η άνοδος κατά 10,5% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ενισχύει τις προσδοκίες ότι οι εξαγωγές τροφίμων και ζώντων ζώων θα πλησιάσουν για πρώτη φορά τα 10 δισ. ευρώ στο σύνολο του έτους, εφόσον διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός ανάπτυξης.

Γαλακτοκομικά, γιαούρτι, ψάρια και φρούτα οδηγούν την ανάπτυξη, ενώ οι ελλείψεις σε πρώτες ύλες, ο ανταγωνισμός και τα εμπόδια στη χρηματοδότηση δοκιμάζουν τις αντοχές των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, όπως παρουσιάζονται στην ανάλυση του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), η αξία των εξαγωγών τροφίμων διαμορφώθηκε στα 6,696 δισ. ευρώ, έναντι 6,061 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. Πρόκειται για αύξηση 635,2 εκατ. ευρώ, η οποία καταγράφεται σε ένα περιβάλλον ευρύτερης ενίσχυσης του ελληνικού εξωτερικού εμπορίου. Τα συνολικά ελληνικά εξαγόμενα αγαθά έφτασαν τα 37,1 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο, αυξημένα κατά 16,5%, ενώ χωρίς τα πετρελαιοειδή η άνοδος διαμορφώθηκε στο 7,6%.

Η δυναμική του κλάδου είχε φανεί ήδη από το 2025, όταν οι εξαγωγές τροφίμων και ζώντων ζώων ανήλθαν στο ιστορικό υψηλό των 9,04 δισ. ευρώ, από 8,27 δισ. ευρώ το 2024 και 7,62 δισ. ευρώ το 2023. Ενδεικτική είναι και η επίδοση του Αυγούστου, όταν η αξία των εξαγωγών τροφίμων έφτασε τα 702,1 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 12,4% σε ετήσια βάση. Η συγκεκριμένη μηνιαία μεταβολή επιβεβαιώνει την ανοδική εικόνα, χωρίς να αρκεί από μόνη της για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις ποσότητες ή τις τιμές των προϊόντων.

Η ανάπτυξη, πάντως, δεν αφορά όλες τις κατηγορίες με τον ίδιο τρόπο. Ενώ τα τρόφιμα ενισχύονται, οι εξαγωγές λιπών και ελαίων υποχώρησαν κατά 19,3% στο οκτάμηνο, και συγκεκριμένα στα 569,9 εκατ. ευρώ από 706,5 εκατ. ευρώ το 2025. Η πτώση κατά 136,6 εκατ. ευρώ συνδέεται με τη διαφορετική πορεία της συγκεκριμένης στατιστικής κατηγορίας, στην οποία καταγράφεται χωριστά και το ελαιόλαδο. Αντίθετα, τα ποτά και ο καπνός παρέμειναν ουσιαστικά σταθερά, με εξαγωγές περίπου 1,03 δισ. ευρώ.

Πρωταγωνιστούν γαλακτοκομικά, γιαούρτι και φρούτα

Τα τρόφιμα και τα ζώντα ζώα αντιπροσωπεύουν περίπου το 18% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, αποτελώντας τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία μετά τα καύσιμα. Σημαντικό μερίδιο στην εξαγωγική ανάπτυξη έχουν τα γαλακτοκομικά, με τη διεθνή ζήτηση για προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη να δημιουργεί νέες ευκαιρίες.

Η ευρύτερη κατηγορία τυριών, πλην των νωπών, στην οποία περιλαμβάνεται η φέτα, ξεπέρασε το 1 δισ. ευρώ σε εξαγωγές το 2025, φτάνοντας τα 1,042 δισ. ευρώ. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026 κατέγραψε νέα αύξηση 9,3%, στα 588,6 εκατ. ευρώ. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πορεία του γιαουρτιού: οι εξαγωγές της κατηγορίας προϊόντων με προσθήκη ζάχαρης, φρούτων ή άλλων συστατικών αυξήθηκαν κατά 37,9% στο πρώτο εξάμηνο, στα 361,8 εκατ. ευρώ, έπειτα από άνοδο 40,5% το 2025. Η αύξηση στηρίχθηκε κυρίως στην ενίσχυση των εξαγόμενων ποσοτήτων, κατά περίπου 37%.

Η αυξανόμενη δημοτικότητα του ελληνικού γιαουρτιού συνοδεύεται, ωστόσο, από ένα πρόβλημα ταυτότητας. Όπως έχει επισημάνει σε πρόσφατο συνέδριο του ΠΣΕ (Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εξαγωγέων) ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, Χρήστος Αποστολόπουλος, οι εξαγωγές ελληνικού γιαουρτιού αυξήθηκαν κατά 110% την τελευταία τριετία, αλλά το αυθεντικό ελληνικό προϊόν αντιπροσωπεύει μόλις το 6% της διεθνούς αγοράς προϊόντων που χρησιμοποιούν την ονομασία «Greek yogurt». Η ενίσχυση της νομικής προστασίας και της αναγνωρισιμότητας του προϊόντος αποτελεί, επομένως, βασική προτεραιότητα για τον κλάδο.

Θετικές επιδόσεις καταγράφονται και σε άλλες κατηγορίες. Οι εξαγωγές νωπών ή διατηρημένων με απλή ψύξη ψαριών αυξήθηκαν κατά 11,3% στο πρώτο εξάμηνο, στα 457,7 εκατ. ευρώ. Οι εξαγωγές φράουλας έφτασαν τα 279,1 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 29,5%, ενώ άλλη κατηγορία νωπών φρούτων κατέγραψε άνοδο 41,4%, στα 292,5 εκατ. ευρώ.

Η φέτα αντιμέτωπη με έλλειμμα πρώτης ύλης

Η αυξανόμενη ζήτηση δεν μεταφράζεται αυτόματα σε μεγαλύτερη παραγωγή. Η φέτα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των περιορισμών που δημιουργούν οι δυσκολίες στην εγχώρια κτηνοτροφία, καθώς η συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου και οι ζωονόσοι πιέζουν τη διαθεσιμότητα πρόβειου γάλακτος.

Ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλης Σαράντης, μιλώντας στο «Πρώτο Θέμα» εκτιμά ότι η παραγωγή πρόβειου γάλακτος θα μειωθεί κατά περίπου 80.000 τόνους, προκαλώντας έλλειμμα της τάξης των 20.000 τόνων στην παραγωγή φέτας. Οι απώλειες ζωικού κεφαλαίου υπολογίζονται σε περίπου 500.000 ζώα, ενώ ο αριθμός των προβάτων έχει περιοριστεί κάτω από τα 8 εκατομμύρια.

Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές φέτας εξακολουθούν να αυξάνονται κατά περίπου 7%, εντείνοντας την πίεση στα διαθέσιμα αποθέματα. Ο κ. Σαράντης προειδοποιεί ότι η στενότητα μπορεί να οδηγήσει τη λιανική τιμή στα 15-16 ευρώ το κιλό, ενώ η αποκατάσταση του ζωικού κεφαλαίου απαιτεί τουλάχιστον δύο χρόνια. Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στις τιμές: εάν οι ελληνικές επιχειρήσεις αδυνατούν να καλύψουν τις παραγγελίες των πελατών τους, ενδέχεται να χάσουν μερίδια σε αγορές του εξωτερικού.

Πιέσεις και στο ελαιόλαδο

Αντίστοιχες πιέσεις, αλλά διαφορετικής φύσης, αντιμετωπίζει το ελαιόλαδο. Οι εξαγωγές παρθένου ελαιόλαδου υποχώρησαν κατά 22,2% σε αξία στο πρώτο εξάμηνο του 2026, στα 345,5 εκατ. ευρώ, με τις ποσότητες να μειώνονται κατά περίπου 23%. Η αύξηση της παραγωγής στην Ισπανία, τον μεγαλύτερο παραγωγό παγκοσμίως, ενισχύει την προσφορά και περιορίζει τις ευνοϊκές συνθήκες που είχαν δημιουργήσει οι προηγούμενες ελλείψεις. Παράλληλα, η εξαγωγή σημαντικών ποσοτήτων ελληνικού ελαιόλαδου χύμα, κυρίως προς την Ιταλία, εξακολουθεί να περιορίζει την προστιθέμενη αξία που μπορεί να αποκομίσει η χώρα μέσω της τυποποίησης και της ανάπτυξης ισχυρών εμπορικών σημάτων.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια, Χάρης Θεοχάρης, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα του οκταμήνου, συνέδεσε την αύξηση των εξαγωγών με τη διεύρυνση της ελληνικής εξαγωγικής βάσης. Επισήμανε ότι η θετική μεταβολή καταγράφεται και εκτός πετρελαιοειδών, ενώ αναφέρθηκε στους στόχους της κυβερνητικής πολιτικής για ενίσχυση της παραγωγικής εξωστρέφειας και μεγαλύτερη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές αγαθών.

Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης στους εμπορικούς ανταγωνισμούς, στις γεωοικονομικές ανακατατάξεις και στην αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Στις προτεραιότητες που περιέγραψε περιλαμβάνονται η αύξηση του αριθμού των εξαγωγικών επιχειρήσεων, η μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία, η διαφοροποίηση των αγορών προορισμού και η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης.

Νέα εργοστάσια και διεθνής επέκταση

Η προοπτική περαιτέρω ανάπτυξης της ζήτησης οδηγεί τις επιχειρήσεις σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια. Η ΜΕΒΓΑΛ προωθεί το σχέδιο MEVGAL Dairy Future, ύψους 161,64 εκατ. ευρώ, για την κατασκευή νέου εργοστασίου γιαουρτιού στα Κουφάλια Θεσσαλονίκης, έχοντας υποβάλει αίτηση υπαγωγής στο καθεστώς των εμβληματικών στρατηγικών επενδύσεων. Η εταιρεία εκτιμά ότι το 2025 περισσότερο από το 50% του κύκλου εργασιών της θα προέλθει από το εξωτερικό, με τις συνολικές πωλήσεις να προβλέπεται ότι θα φτάσουν περίπου τα 234 εκατ. ευρώ.

Στις Σέρρες, η Κρι-Κρι προωθεί επενδυτικό πρόγραμμα 127 εκατ. ευρώ, καθώς οι αυξημένες παραγγελίες γιαουρτιού από αγορές όπως η Βρετανία και η Ιταλία δημιουργούν ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγική δυναμικότητα. Παράλληλα, ο όμιλος Ελληνικά Γαλακτοκομεία, με εμπορικά σήματα όπως Όλυμπος, ΤΥΡΑΣ, Ροδόπη και Δωδώνη, έχει αναπτύξει σημαντική διεθνή παρουσία, με περίπου το 60% των πωλήσεών του να προέρχεται από το εξωτερικό.

Επενδύσεις δρομολογούνται και σε άλλους κλάδους. Η Μπάρμπα Στάθης σχεδιάζει νέα μονάδα στη Λάρισα, ύψους περίπου 35 εκατ. ευρώ, ενώ η Alfa Pastry ενίσχυσε τη διεθνή παρουσία της μέσω της εξαγοράς πλειοψηφικού ποσοστού στην καναδική Tro Bakery. Οι κινήσεις αυτές ενισχύουν την παραγωγική βάση και διευρύνουν τις δυνατότητες εξυπηρέτησης των διεθνών αγορών.

Το στοίχημα της οργανωμένης εξωστρέφειας

Η διεθνής παρουσία των ελληνικών επιχειρήσεων αποτυπώνεται και στη συμμετοχή τους στη SIAL του Παρισιού, μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις τροφίμων παγκοσμίως. Με 288 καταχωρίσεις στον επίσημο κατάλογο, η Ελλάδα καταλαμβάνει την έβδομη θέση μεταξύ των χωρών με τις περισσότερες συμμετοχές. Δίπλα στους μεγάλους ομίλους βρίσκονται μικρότερες επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί και περιφέρειες, που αναζητούν πρόσβαση σε δίκτυα διανομής και νέες εμπορικές συνεργασίες.

Ωστόσο, η παρουσία σε διεθνείς εκθέσεις δεν αρκεί από μόνη της. Ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, επισημαίνει στο «Πρώτο Θέμα» ότι η Ελλάδα πρέπει να περάσει από την απλή ανταπόκριση στην υπάρχουσα ζήτηση σε μια πιο ενεργητική στρατηγική δημιουργίας νέων αγορών. Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνει τη δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, τα προβλήματα στην ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων, τις καθυστερήσεις στα τελωνεία και την απουσία ενός αποτελεσματικού ενιαίου ηλεκτρονικού σημείου διεκπεραίωσης των εξαγωγικών διαδικασιών.

Η αύξηση κατά 10,5% στο οκτάμηνο επιβεβαιώνει ότι τα ελληνικά τρόφιμα κερδίζουν έδαφος στις διεθνείς αγορές. Το επόμενο βήμα, όμως, είναι δυσκολότερο: η διατήρηση της εξαγωγικής δυναμικής, η εξασφάλιση επαρκούς πρώτης ύλης, η ενίσχυση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας και η συστηματική διείσδυση σε νέες αγορές.

Η προσέγγιση των 10 δισ. ευρώ θα αποτελέσει σημαντικό ορόσημο, αλλά η μακροπρόθεσμη επιτυχία θα κριθεί από το κατά πόσο η ελληνική παραγωγή μπορεί να ανταποκριθεί σταθερά στη διεθνή ζήτηση και να μετατρέψει την εξαγωγική ανάπτυξη σε διατηρήσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.