Ολικό restart στον πρωτογενή τομέα μετά τη θεομηνία; Το κόστος στην Οικονομία

Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου στην Ουκρανία, τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης του κόσμου έκαναν λόγο για επίθεση στο «καλάθι του ψωμιού» του πλανήτη, προδιαγράφοντας τον υψηλό πληθωρισμό τροφίμων που όλοι βιώνουμε τα τελευταία δύο χρόνια. Η επέλαση της πρωτοφανούς κακοκαιρίας Daniel στη Θεσσαλία θυμίζει και αυτή «πόλεμο» στο καλάθι όχι μόνο του ψωμιού, αλλά και των φρούτων, των λαχανικών, του κρέατος, της φέτας της Ελλάδας.

Καμία εκτίμηση αλλά μόνο υποθέσεις μπορούν να γίνουν για το μέγεθος της καταστροφής στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα του θεσσαλικού κάμπου, αλλά και το γενικότερο πλήγμα στην οικονομία της χώρας, την ώρα που μια εβδομάδα μετά τη θεομηνία τεράστιες εκτάσεις παραμένουν κάτω από τις λάσπες και οι καταγραφές των ζημιών βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο.

To κόστος της κακοκαιρίας Daniel στην οικονομία

Ο κ. Παναγιώτης Πετράκης, ομότιμος καθηγητής του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, τοποθετεί το άμεσο κόστος των ζημιών στην αγροτική παραγωγή στο 1,5 με 1,6 δισ. ευρώ: «Ρεαλιστικά ας πούμε ότι έχει καταστραφεί το 70% της αγροτικής παραγωγής του θεσσαλικού κάμπου. To ποσοστό συμμετοχής της αγροτικής παραγωγής στο ΑΕΠ της χώρας είναι 8 δισ. ευρώ. Η Θεσσαλία αποτελεί, περίπου το 20% της παραγωγής. Οπότε καταλήγουμε σε ποσό της τάξης του 1,5 ως 1,6 δισ. ευρώ», επισημαίνει στην ATHENS VOICE.

Όσον αφορά στις υποδομές, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, έχουν ένα κόστος συντήρησης και επισκευής περί τα 850 εκατ. ευρώ. Με βάση ότι η συνολική έκταση της Θεσσαλίας είναι περίπου το 12-14% της χώρας, αν υποθέσουμε ότι έχουν καταστραφεί όλες οι υποδομές του κάμπου (το οποίο προφανώς δεν ισχύει), τότε το κόστος επισκευής και αποκατάστασης των υποδομών ανέρχεται σε κάτι λιγότερο από 120 εκατ. ευρώ.

Ο κ. Πετράκης προσθέτει άλλα 200 εκατ. ευρώ στο σύνολο των ζημιών για τις επιχειρήσεις, τον τουριστικό τομέα και τις βιομηχανίες της Θεσσαλίας. Έτσι, το συνολικό ποσό είναι της τάξης των 1,8 με 2 δισ. ευρώ.

Εδώ, όμως, έρχεται ένας σημαντικός αστερίσκος: «Το κόστος αυτό είναι σε έναν χρόνο. Για τα επόμενα 2-3 χρόνια αναμένονται συνεχώς δαπάνες τόσο για τις υποδομές που καταστράφηκαν, όσο και για την ανασύνταξη της αγροτικής παραγωγής», αναφέρει ο ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ.

Θυμίζει, παράλληλα, την περίπτωση της Σλοβενίας – μιας χώρας που είναι βέβαια πολύ μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό από την Ελλάδα – η οποία επλήγη από καταστροφικές πλημμύρες τον φετινό Αύγουστο σε μια εύφορη έκταση, ανάλογη με αυτή της Θεσσαλίας. Εκεί, λοιπόν, το συνολικό κόστος των πλημμυρών υπολογίστηκε πρόσφατα σε 7 δισ. ευρώ για πέντε χρόνια.

Λαμβάνοντας υπόψη τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού, αλλά και γενικότερα τις περιβαλλοντικές κρίσεις των τελευταίων χρόνων, ο κ. Πετράκης σχολιάζει ότι διαπιστώνεται μια επιταχυνόμενη διόγκωση του κόστους των καταστροφών λόγω της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. 

«Η Ελλάδα έχει μια ιδιορρυθμία: έχουμε τριπλάσιο κατά κεφαλή κόστος από τις φυσικές καταστροφές σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης», λέει χαρακτηριστικά στην ATHENS VOICE. Μάλιστα, τα μεγέθη ίσως να έχουν χειροτερεύσει.

Τέλος, ο ομότιμος καθηγητής του τμήματος Οικονομικών Επιστημών εκτιμά ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις από το Δημόσιο θα λειτουργήσουν διασωστικά ως προς την άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση. Εξάλλου, κινητοποιούνται και ευρωπαϊκοί πόροι ύψους 2,2 δισ.

«Ολικό restart» στον πρωτογενή τομέα της χώρας

Παρομοίως, ένα πάτημα για φέτος θα δώσουν στους αγρότες της Θεσσαλίας οι κρατικές αποζημιώσεις, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Βλάση Τσιόγκα, ο οποίος όμως χτυπάει τον κώδωνα του κινδύνου για την επιβίωση του κόσμου τα επόμενα χρόνια. «Σκεφτείτε το χαμένο εισόδημα των αγροτών, αλλά και τις συνολικές δαπάνες για ξαναχτιστούν αυτά», σημειώνει.

Κατά τον κ. Τσιόγκα, σύμφωνα με πρώιμες εκτιμήσεις της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών, «η εμπορική αξία των γεωργικών προϊόντων που καταστράφηκαν στον θεσσαλικό κάμπο υπολογίζεται στο 1 δισ. ευρώ».

«Περίπου το 25-30% της καλλιεργήσιμης γης της Ελλάδας βρίσκεται στη Θεσσαλία. Μιλάμε για τεράστιες ζημιές σε κάστανα, αχλάδια, κεράσια, αμπέλια, μήλα, δαμάσκηνα», σημειώνει. Βέβαια, ο κ. Τσιόγκας υπενθυμίζει ότι η κακοκαιρία Daniel δεν προκάλεσε καταστροφές μόνο στη Θεσσαλία. Ειδικά για το σταφύλι και τη σταφίδα της Κορινθίας, η φετινή χρονιά ήταν – όπως λέει - καταστροφική, καθώς χάθηκε σχεδόν το σύνολο της παραγωγής.

«Για να ξαναφτιαχτεί ένα χωράφι, χρειάζονται 4-5 χρόνια – και αυτό αν καλλιεργείται η γη. Το ίδιο ισχύει και για συσκευαστήρια και συνεταιρισμούς», επισημαίνει.

Πέρα από τη μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας, αυτό συνεπάγεται και χαμένες αγορές για τις ελληνικές εξαγωγές.

«Ορισμένοι συνεταιρισμοί στη Ζαγορά και την Αγιά εξήγαγαν το 70% των μήλων τους. Τα κράτη, όπου κάναμε αυτές τις εξαγωγές, θα κάνουν συμφωνίες με άλλες χώρες και φυσικά παντού ισχύουν οι νόμοι της αγοράς: κερδίζει όποιος έχει το καλύτερο deal», αναφέρει στην ATHENS VOICE κ. Τσιόγκας.

Με την εικόνα για το μέγεθος της καταστροφής να είναι ακόμα θολή, ο ίδιος επισημαίνει ότι οι επίσημες καταγραφές – όταν ολοκληρωθούν – δεν θα αποδώσουν την πλήρη εικόνα. Για παράδειγμα, πολλοί αγρότες έχουν αδήλωτα μηχανήματα.

Επιπλέον, φέτος υπήρχε ζήτημα με τις καταγραφές των αιγοπροβάτων στον ΟΣΔΕ, καθώς δόθηκε παράταση την άνοιξη και η τυπική προθεσμία έληξε αυτή την εβδομάδα χωρίς φυσικά να έχει γίνει το σύνολο των δηλώσεων. «Ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι μήνες κυοφορίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα αποζημιωθούν οι κτηνοτρόφοι για νεογνά ή εγκύους καθώς δεν έχουν δηλωθεί», εξηγεί ο πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών.

Με τις συνέπειες να είναι αλυσιδωτές σε όλους τους τομείς, ο Βλάσης Τσιόγκας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «πάμε για ένα ολικό restart στον πρωτογενή τομέα της χώρας».