Η Τουρκία και οι σπασμοί της μεγαλομανίας

Το νόμισμά σου βυθίζεται, βασικά αγαθά πωλούνται με το δελτίο, ο κόσμος κατεβαίνει στους δρόμους, ακόμη και πρώην σύμμαχοί σου είναι απέναντί σου και μια εφημερίδα βρίσκει το θάρρος και σε παρομοιάζει με τον Νέρωνα. Τι κάνεις για να βγεις από το προσωπικό σου αδιέξοδο; Ειρήνη ή πόλεμο;

Κάπου αλλού η απάντηση θα ήταν μάλλον αυτονόητη. Δεν είναι όμως σε κανένα αυταρχικό καθεστώς. Και δεν είναι και στην Τουρκία. Εάν υπάρχει μια κλασική θεωρία που συνηγορεί υπέρ της ειρήνης, τότε αυτή η συγκρούεται με την ιστορία της χώρας. Τα Ίμια, υπενθύμιζε ο Παύλος Τσίμας στο δελτίο του ΣΚΑΪ, έγιναν όταν η τουρκική οικονομία δοκιμαζόταν από ένα τρομακτικό πληθωριστικό άλμα και από ένα τραπεζικό σύστημα που ήταν έτοιμο να καταρρεύσει. Πώς κλείνεις λοιπόν το εσωτερικό μέτωπο; Με μια κρίση στο εξωτερικό. Μεταφέρεις την εσωτερική κρίση εκτός συνόρων.

Δεν είναι βέβαιο πως ο Ταγίπ Ερντογάν θα υποκύψει στον πειρασμό. Αλλά κανένας δεν θα μπορούσε να στοιχηματίσει χωρίς να φοβάται πως θα χάσει τα λεφτά του. Και δεν θα μπορούσε επειδή θα έβλεπε τον Ερντογάν ως αυτό που είναι: έναν ηγέτη που φιλοδόξησε να ηγηθεί όχι μιας χώρας, αλλά ολόκληρου του σουνιτικού Ισλάμ, έναν «σουλτάνο» που επιχείρησε να επεκτείνει την επιρροή της χώρας του ακόμη και πέρα από τα παλιά όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο «σουλτάνος» είναι σήμερα αποδυναμωμένος. «Αυτοτραμαυτίστηκε» από αυτό που ήταν άλλοτε το πιο ισχυρό του όπλο - την οικονομία. Απέναντί του δεν έχει μόνο σύσσωμη την αντιπολίτευση, αλλά και τον Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος υπήρξε πρωθυπουργός του. Θα έπρεπε να δει όμως κανείς τον Ερντογάν όχι μόνο σαν ένα πληγωμένο θηρίο αλλά, ακόμη χειρότερα, σαν την ενσάρκωση του πληγωμένου εθνικού γοήτρου.

Πώς πληγώνεται το εθνικό γόητρο; Καμιά φορά αρκεί ακόμη και ένας συγκριτικός πίνακας. Ένας τέτοιος εμφανίστηκε χθες σε κανάλι της τουρκικής τηλεόρασης για να δείξει πως, εξαιτίας της υποτίμησης, ο κατώτατος μισθός στην Τουρκία είναι πλέον μικρότερος ακόμη και από αυτόν της Αλβανίας. Μόλις 209 δολάρια από μια λίρα που έχασε το 68% της αξίας της έναντι του δολαρίου μόνο τον τελευταίο χρόνο. Το εθνικό γόητρο πληγώνεται όμως και όταν καλείς για να σε σώσει αυτόν που κατήγγειλες άλλοτε ως χρηματοδότη ενός πραξικοπήματος σε βάρος σου και σε βάρος της χώρας σου. Όχι μόνο ο «σουλτάνος» αλλά και η τουρκική οικονομία εξαρτώνται σήμερα από τα 10 δισ. δολάρια που λέει ότι θα επενδύσει στην Τουρκία ο σεΐχης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Καλώς να έρθει το πετροδόλαρο. Αλλά πώς καταπίνεται τέτοια ταπείνωση;

Κανένας δεν θα εκπλαγεί στην Αθήνα, τις Βρυξέλλες ή την Ουάσιγκτον εάν επιχειρηθεί να δοθεί η απάντηση σε ακόμη μία βραχονησίδα. Και δεν θα εκπλαγεί επειδή σε κανένα αυταρχικό καθεστώς μια οικονομική κρίση δεν είναι μόνο οικονομική κρίση, για να αντιμετωπιστεί μόνο ως τέτοια. Μένει επομένως να φανεί εάν αυτή η κρίση θα αντιμετωπιστεί με τον τρόπο ενός «σουλτάνου». Με τους τελευταίους σπασμούς ενός συνδρόμου μεγαλομανίας.