Η κλιματική αλλαγή ως «κερασάκι στην τούρτα»

Από τον καύσωνα στο ολικό ψύχος και από τις πυρκαγιές στο χαλάζι. Η Ελλάδα ζει εδώ και χρόνια την αγωνία της μίας φυσικής καταστροφής μετά την άλλη, μια αγωνία διαρκώς εντεινόμενη κάθε φορά που το κράτος αποδεικνύεται ανέτοιμο στην αντιμετώπιση του εκάστοτε ακραίου φαινομένου. Παρά την κεντρική θέση που καταλαμβάνει στη δημόσια συζήτηση η δημοσιογραφική κάλυψη των ακραίων φαινομένων, η αιτία τους και συνεπώς η αναζήτηση των τρόπων αντιμετώπισής τους παραμένει εκτός του δημόσιου ενδιαφέροντος. Η κλιματική αλλαγή δεν έχει συγκινήσει ούτε τον μιντιακό, ούτε τον πολιτικό λόγο. Μοιραία λοιπόν το ζήτημα παραμένει αρκετά χαμηλά στις προτεραιότητες της κοινής γνώμης ή, ίσως καλύτερα, παραμένει στη σφαίρα του θεωρητικού ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, ως δηλαδή ένα από εκείνα τα θέματα που «καλό θα ήταν να το φροντίσουμε κάποια στιγμή».

Όμως η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας είναι ήδη καταγεγραμμένη. Σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα του 19ου αιώνα, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει ήδη αυξηθεί κατά 1.0°C και θα έχει αυξηθεί κατά επιπλέον 1,5°C μεταξύ του 2030 και του 2052, αν συνεχιστεί με την ίδια ένταση η ανθρώπινη δραστηριότητα στον πλανήτη. Ομοίως, είναι καταγεγραμμένη και η ανομοιομορφία των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής –στη δημόσια υγεία, στην επισιτιστική ασφάλεια, στην ύδρευση– συναρτήσει της γεωγραφικής θέσης και του επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης της κάθε χώρας, με την Ελλάδα να περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών που θα επηρεαστούν σημαντικά από μια τέτοια εξέλιξη. Η εκτίμηση της διεπιστημονικής Επιτροπής για τη Μελέτη των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής, η οποία συντάχθηκε πριν από περίπου μία δεκαετία και δεν έχει απασχολήσει έκτοτε τις πολιτικές ηγεσίες, είναι ότι η μείωση του ΑΕΠ της χώρας λόγω της κλιματικής αλλαγής θα φτάσει στο 2% έως το 2050 και θα συνεχίσει να μειώνεται ετησίως με ρυθμούς της τάξης του 3% έως 6% από το 2050 και μετά.

Η αντιμετώπιση του ζητήματος της κλιματικής αλλαγής με θεωρητικούς όρους οδηγεί στην συλλογική αγνόηση του κατεπείγοντος του στόχου της δραστικής μείωσης εκπομπής άνθρακα στη χώρα μας. Οδηγεί επίσης στη ματαίωση επενδύσεων σε αντιπλημμυρικά έργα, στη ματαίωση προγραμμάτων αλλαγής στις καλλιέργειες και στη ματαίωση των αναγκαίων μεταβολών στο τουριστικό μοντέλο της χώρας μας. Ματαιώσεις των οποίων την ευθύνη φέρουν οι πολιτικές ηγεσίες που αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή ως κερασάκι στα προεκλογικά τους προγράμματα. Είτε «προοδευτική διακυβέρνηση», είτε «φιλελεύθερο κέντρο», τα κόμματα εξουσίας στην παρούσα φάση ούτε αναγνωρίζουν τις αιτίες, ούτε προγραμματίζουν την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, αντιλαμβανόμενα τον στόχο της μείωσης των εκπομπών άνθρακα ως πλήγμα στο κλασικό παραγωγικό μοντέλο και στα κατεστημένα συμφέροντα. Όμως η μείωση των εκπομπών άνθρακα προσφέρει οικονομικές ευκαιρίες, τα οφέλη των οποίων θα πρέπει με κατάλληλο σχεδιασμό να διευρυνθούν και να διαχυθούν στην κοινωνία. Μια κυβέρνηση έχει το χρέος να δείχνει τις ευκαιρίες αυτές, όχι να χαϊδεύει το ακροατήριό της.