Επίκαιρα αναγνώσματα: «Πατρίδα» & «Μέση Αγγλία»

Όταν επιστρέφω από τις διακοπές του καλοκαιριού έχω για μέρες πολλές τη μνήμη και τη σκέψη μου γεμάτη από τους τόπους, τα νερά, τους ήχους, τις μυρωδιές, τις γεύσεις και τους ντόπιους ανθρώπους που συνάντησα. Είναι οι ψηφίδες που κάθε καλοκαίρι συνθέτουν το υπέροχο ψηφιδωτό των διακοπών τις οποίες στη χώρα μας μπορεί κανείς να απολαύσει με έναν μοναδικό τρόπο.

Φέτος σε αυτές τις σκέψεις και τις μνήμες έχουν προστεθεί με επιμονή οι εντυπώσεις μου από δύο βιβλία που έβαλα στις αποσκευές μου τα οποία ξεχωρίζουν για το λογοτεχνικό τους βάρος, αλλά και την επικαιρότητά τους. Πρόκειται για την «Πατρίδα» του Φρανσίσκο Αραμπούρου από τις εκδόσεις Πατάκη και τη «Μέση Αγγλία» του Τζόναθαν Κόου από τις εκδόσεις Πόλις.

Στην «Πατρίδα» ο Φρανσίσκο Αραμπούρου αναφέρεται στην εμφύλια σύγκρουση στη Χώρα των Βάσκων μέσα από τη δράση της αυτονομιστικής οργάνωσης ΕΤΑ, καλύπτοντας μια τριακονταετία, από το 1980 μέχρι το 2011, χρονιά κατά την οποία ανακοινώθηκε η οριστική παύση της ένοπλης δράσης της οργάνωσης.

Με φόντο ένα μικρό χωριό της Καταλονίας και δύο οικογένειες δεμένες με βαθιά φιλία, την οποία ο εμφύλιος σπαραγμός συντρίβει, ο Αραμπούρου ανατέμνει την πολιτική σύγκρουση στη Χώρα των Βάσκων δημιουργώντας ένα βαθιά συγκινητικό, πολιτικό εν τέλει μυθιστόρημα. Αναδεικνύει με αριστοτεχνικό τρόπο πώς το εθνικιστικό ιδεολόγημα και ο τυφλός «πατριωτισμός» μπορούν εύκολα να οπλίσουν τα χέρια άδολων παιδιών χρησιμοποιώντας τη βία και την τρομοκρατία ως εργαλείο για την επιβολή εθνικών και  πολιτικών μετασχηματισμών. Οι ζωές που χάνονται, οι ζωές που καταστρέφονται είναι οι παράπλευρες απώλειες της εθνικής τυφλότητας και του μίσους που υποδόρια διαποτίζει τη σκέψη και την καρδιά των πρωταγωνιστών της μικρής ιστορίας, που δεν είναι άλλοι από τους χιλιάδες κομπάρσους στη μεγάλη εικόνα.

Στη «Μέση Αγγλία» ο Τζόναθαν Κόου ξετυλίγει με το γνωστό λογοτεχνικό του ύφος ένα κουβάρι διαπροσωπικών και συγγενικών σχέσεων και δίνει με απολαυστικό τρόπο τις απαντήσεις στο πώς μια χώρα με την παράδοση του Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκεται αντιμέτωπη με τα σημερινά της αδιέξοδα.

Μια παρέα κακομαθημένων πλουσιόπαιδων της Οξφόρδης με επικεφαλής τον μοιραίο Ντέιβιντ Κάμερον έφεραν με απίστευτη ελαφρότητα τη χώρα τους στο χείλος του γκρεμού.

Στις σελίδες του μυθιστορήματός του αποκαλύπτεται το πώς μια παρέα κακομαθημένων πλουσιόπαιδων της Οξφόρδης με επικεφαλής τον μοιραίο Ντέιβιντ Κάμερον έφεραν με απίστευτη ελαφρότητα τη χώρα τους στο χείλος του γκρεμού. Πώς η ρηχότητα, η αυταρέσκεια και ο πολιτικός ναρκισσισμός δεν επέτρεψαν στην ηγεσία της χώρας να αντιληφθεί τις κοινωνικές διεργασίες και τους μετασχηματισμούς που συντελούνταν απολύτως ερήμην της. Ο τυχοδιωκτισμός της προκήρυξης του βρετανικού δημοψηφίσματος αναδύεται με μυθιστορηματική μαεστρία από τον Κόου μέσα από ένα παράλληλο αφηγηματικό σύμπαν στο οποίο πρωταγωνιστούν οι αυθεντικοί εκπρόσωποι της Μέσης Αγγλίας: ένας αποτυχημένος συγγραφέας, μια νεαρή ακαδημαϊκός, ο δημόσιος υπάλληλος σύζυγός της, η συντηρητική Βρετανίδα μητέρα του στην οποία οι μεταναστευτικές ροές ενισχύουν ρατσιστικά αντανακλαστικά, ένας δημοσιογράφος διαμορφωτής της κοινής γνώμης, η οργισμένη καλοζωισμένη έφηβη κόρη του στην οποία δεν λείπει τίποτε, εκτός από την αγάπη των γονιών της, μια σκεπτόμενη βουλευτής των Τόρηδων, ένα θύμα της οικονομικής κρίσης που γίνεται κλόουν σε παιδικά πάρτι είναι μερικοί από τους κατοίκους της Μέσης Αγγλίας που υπέστησαν και θα εξακολουθούν απ’ ό,τι φαίνεται για καιρό να υφίστανται στις ζωές τους τις ολέθριες επιλογές μιας ηγεσίας πολύ κατώτερης των περιστάσεων.

Δύο υπέροχα μυθιστορήματα, δυστυχώς επίκαιρα, καθώς ο Μπόρις Τζόνσον μόνο να βαθύνει την κρίση στη Μεγάλη Βρετανία είναι ικανός και καθώς ο εθνικιστικός λόγος και ο διχασμός ως εργαλεία πολιτικής κυριαρχίας (χωρίς για την ώρα ένοπλη δράση ευτυχώς)  εξακολουθούν να έχουν ισχυρούς εκπροσώπους στην Ευρώπη. Μην ξεχνάμε ότι η Λέγκα του Βορρά στην Ιταλία μέχρι πριν μερικά χρόνια είχε σημαία της αποσχιστικά σενάρια για τον πλούσιο Βορρά της χώρας.

Καθώς το καλοκαίρι τελειώνει, ας ευχηθούμε οι απανωτές ήττες του Μπόρις Τζόνσον στο βρετανικό κοινοβούλιο, αλλά και του Σαλβίνι στην Ιταλία να προοιωνίζονται καλύτερες μέρες για όλη την Ευρώπη.