Όχι τρύπα στις δεκάρες

Μ’ αυτό το πλακατζίδικο σύνθημα, οι νέοι της Μεταπολίτευσης απώθησαν τα υπολείμματα της χούντας που κατέβαιναν τότε στις εκλογές. Μιλάμε τώρα για ευφορικές εποχές, τόσο ευφορικές και τόσο αθώες, να σου μαχαιρώνουν την καρδιά.

Ο μόνος που δεν έσκασε ούτε χαμόγελο ήταν ένας κομψός, σμιχτοφρύδης, σκοταδόψυχος πρωθυπουργός, και με το δίκιο του. Είχε παραλάβει εμφύλιο και είχε παραδώσει χούντα. Δεν τον έπαιρνε καθόλου να κάνει ξανά τα ίδια λάθη. Ένας λόγος παραπάνω, που η αναγκαστική ημιδιαμονή του στη Γαλλία του είχε ανοίξει τα μάτια.

Οι πληροφορίες που έχουμε για τη ζωή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στο Παρίσι είναι δυστυχώς πενιχρές και ελεγχόμενες κι έτσι δεν θα μάθουμε ποτέ αν τον Μάη του 1968 μισάνοιξε το παράθυρό του στο πανάκριβο 16ο διαμέρισμα του Παρισιού κι αν μονολόγησε τίποτε γαλλικά σε άψογο σερραϊκό αξάν.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία του, πάντως, τον οδήγησε σε σημαντικές πολιτικές επιλογές, με κορυφαία την ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ. Δυστυχώς, αυτή η μαθητεία δεν έφτασε για όλους. Κανένα από τα στελέχη του και τους πολιτικούς του επιγόνους δεν ενδιαφέρθηκε στα σοβαρά για την ουσία του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού.

Ακόμη και οι «πεφωτισμένοι», ακόμη κι αυτοί, ευκαιρίας δοθείσης, συνέχιζαν να δρουν σαν δεξιοδεξιοί στουρναροκέφαλοι βαλκάνιοι, κι ας τους έσουρνε συχνά-πυκνά βαλκανικού τύπου βρισίδια και ενίοτε καντίλια. Δεν ήταν αρκετό.

Φταίει ίσως και η ψυχοσύνθεση του ανδρός, η μειωμένη, κατά πώς λένε, δοτικότητα και μεταδοτικότητά του, γεγονός πάντως είναι ότι μετά το τσεκουράτο «Ανήκομεν εις την Δύσιν» φτάσαμε και στο αμφίσημο «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες». Αναζητήστε το φωτογραφικό στιγμιότυπο από το αρχείο της Βουλής, μελετήστε την απογοήτευση στο πρόσωπο του Κωνσταντίνου Καραμανλή, και θα είναι σαν να βλέπετε το ολόγραμμα της σημερινής Ελλάδας.

Και ιδού εμείς, σαράντα χρόνια μετά το βροντερό «Όχι τρύπες στις δεκάρες», να μετράμε κατηφείς τη διάμετρο στην τρύπα του μακαρονιού ή και του πηγαδιού. Ντρούμου ντρούμου ντρουν, τα βραχιόλια της βροντούν. Κι έπεσε μες στο πηγάδι κι έβγαλε φωνή μεγάλη. Αλλά δεν την άκουσε κανείς.