Η Ελλάδα καίγεται, ξεχνά και περιμένει το επόμενο καλοκαίρι
Υπάρχει κάτι βαθιά ελληνικό στο να ξέρεις ότι το σπίτι σου θα καεί και να μαλώνεις για το αν φταίει το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ ή η ΝΔ ενώ η φλόγα γλείφει τον φράχτη σου. Κάτι τραγικά οικείο. Κάτι σχεδόν τελετουργικό, σαν πένθος που δεν τελειώνει ποτέ γιατί δεν προλαβαίνει. Σαν οικογενειακό τραπέζι, μόνο που αντί για πολιτική κουβέντα στη μέση, υπάρχει ένα δάσος που γίνεται στάχτη.
Είμαι τριάντα χρονών. Αυτό σημαίνει ότι δεν θυμάμαι εποχή που η Ελλάδα δεν καιγόταν. Μεγάλωσα με καλοκαίρια που μας έδειχναν τα καμμένα πεύκα, με δελτία ειδήσεων με το ίδιο ακριβώς πλάνο και σπάνια αλλαγή μόνο στο μπλουζάκι του πρωθυπουργού. Α και στο location, Ηλεία, Έυβοια, Μάτι, Δυτική Αττική, Βοιωτία... Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι η φωτιά δεν είναι φυσική καταστροφή. Είναι εθνικός θεσμός. Κάτι σαν Πανελλήνιες, αλλά χωρίς τη δυνατότητα μεταφοράς σε άλλη σχολή.
Η πρόληψη — Αυτή η άγνωστη λέξη
Ξέρετε τι με τρελαίνει; Ότι στην Ελλάδα ξοδεύουμε δισεκατομμύρια στην κατάσβεση και ψίχουλα στην πρόληψη. Είναι σαν να μην βουρτσίζεις ποτέ τα δόντια σου αλλά να έχεις τον καλύτερο οδοντοχειρουργό στο speed dial. Και μετά να απορείς γιατί σου πέφτουν. Η Πορτογαλία μετά τις φονικές πυρκαγιές του 2017 αναδιοργάνωσε ολόκληρο τον δασικό της μηχανισμό, εμείς αναδιοργανώσαμε τα τηλεοπτικά πάνελ. Προφανώς καίγεται όλη η Ευρώπη, δεν πρωτοτυπούμε, ωστόσο αδιαφορούμε. Η αντιπυρική περίοδος ξεκινάει τον Μάιο. Η προετοιμασία ξεκινάει τον Ιούλιο. Η σύγκριση με τις χώρες που δεν καίγονται ξεκινάει τον Αύγουστο. Και ο αλληλοκατηγορισμός τον Σεπτέμβριο. Τον Οκτώβριο ησυχάζουμε. Τον Νοέμβριο ξεχνάμε. Τον Δεκέμβριο λέμε «του χρόνου θα είμαστε έτοιμοι».
Αυτό δεν είναι κύκλος. Είναι η ελληνική εκδοχή του Groundhog Day — μόνο που ο Μπιλ Μάρεϊ τουλάχιστον μάθαινε κάτι καινούριο κάθε μέρα μέσα στη λούπα του.
Θέλετε να ξέρετε πώς λειτουργεί η πολιτική στην Ελλάδα σε περίοδο πυρκαγιών;
Η κυβέρνηση λέει: «Κάναμε ό,τι μπορούσαμε.»
Η αντιπολίτευση λέει: «Δεν κάνατε τίποτα.»
Ο λαός λέει: «Κανείς σας δεν κάνει τίποτα.»
Και όλοι μαζί λένε: «Φταίνε οι εμπρηστές.»
Φταίνε, ναι. Αλλά ο εμπρηστής είναι σαν τον ιό — θα βρει τρόπο να μπει. Η ερώτηση είναι γιατί αφήνουμε την πόρτα ορθάνοιχτη. Γιατί χτίζουμε μέσα σε δάση χωρίς αντιπυρικές ζώνες. Γιατί κόβουμε τα κονδύλια του δασαρχείου κάθε χρόνο. Γιατί ο δασοφύλακας είναι είδος υπό εξαφάνιση πιο σπάνιο κι από το σκυριανό πόνυ (η Ελλάδα διαθέτει, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, περίπου 1.300 μόνιμους δασοφύλακες για εκατομμύρια στρέμματα δασικής γης). Αλλά αυτές οι ερωτήσεις δεν χωράνε σε τηλεοπτικό πάνελ μεταξύ δύο διαφημιστικών. Χωράει μόνο ένας βουλευτής με κρεμασμένη φωνή να λέει «συλλυπητήρια στις οικογένειες» και ένα πιασάρικο hashtag που θα ξεχαστεί μέχρι τέλος Σεπτέμβρη.
Και μέσα σε όλο αυτό τον παραλογισμό, υπάρχουν αυτοί που τρέχουν προς τη φωτιά όταν εμείς τρέχουμε μακριά. Εθελοντές, πυροσβέστες, απλοί χωρικοί με εργαλεία και ένα μπουκάλι νερό. Άνθρωποι που δεν κάθονται να γκρινιάξουν αλλά σηκώνονται και κάνουν αυτό που το κράτος θα έπρεπε να κάνει αλλά δεν κάνει. Μπας και σωθούν ή σώσουν. Πυροσβέστες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου που σβήνουν φωτιές αορίστου διαρκείας. Εθελοντές που αγοράζουν τον εξοπλισμό τους μόνοι τους. Αυτοί κρατάνε όρθια μια χώρα που καταρρέει κάθε Αύγουστο — και πολύ σύντομα κανείς δεν θυμάται τα ονόματά τους.
Κάποιος μου είπε πρόσφατα: «Τουλάχιστον μετά τη φωτιά φυτρώνουν καινούρια δέντρα.» Ναι. Σε εξήντα χρόνια. Θα είμαι ενενήντα. Αν μέχρι τότε δεν έχει ξανακαεί το ίδιο δάσος. Ή αν υπάρχει ακόμα δάσος να καεί. Μυρίζομαι σίγουρη αποτυχία.
Η Ελλάδα δεν καίγεται τυχαία. Καίγεται επειδή αποφασίσαμε — συλλογικά, σιωπηλά, βολικά — ότι η πρόληψη κοστίζει πολύ. Μέχρι που μετράμε το κόστος σε ζωές, σε σπίτια, σε αναμνήσεις, σε οικοσυστήματα που δεν θα προλάβουμε ποτέ να ξαναδούμε. Δεν γκρινιάζω. Απλά σκέφτομαι δυνατά για κάτι που κάπως μάθαμε να το θεωρούμε κανονικό, ενώ δεν είναι.
Και τότε λέμε κρίμα. Και περιμένουμε το επόμενο καλοκαίρι. Σαν να μην καήκε τίποτα. Σαν να μην πέθανε κανείς. Σαν να μην φταίει κανείς. Γράφτηκε ενώ η τηλεόραση έπαιζε τα ίδια πλάνα με πέρυσι. Ή μήπως με προπέρσι. Δεν ξεχωρίζω πια.
17°
