Ο Θοδωρής Μάλλιος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μισθωτών Περιπτέρων και της Ένωσης Περιπτεριούχων Αττικής, μιλάει για την κρίση του επαγγέλματος
Η εξαφάνιση των περιπτέρων στην Ελλάδα και οι αιτίες της κρίσης του επαγγέλματος του περιπτερά
«Καλημέρα, εφημερίδα και τσιγάρα;» «Καλημέρα, Νικόλα, ναι». Με τον περιπτερά της γειτονιάς μου, με τα χρόνια, γνωριζόμασταν και μιλούσαμε με τα μικρά μας. Ήξερε πού δούλευα, πού έβγαινα βόλτα, τι ομάδα είμαι, όπως ήξερα κι εγώ γι’ αυτόν. Μέχρι που μια μέρα έκλεισε. Και μετά έκλεισε και το περίπτεροτης πιο πέρα γειτονιάς και μετά κι άλλο, κι άλλο. Σήμερα, σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου από το σπίτι μου, στη Νέα Σμύρνη, δεν υπάρχει κανένα περίπτερο. Μίνι μάρκετ αρκετά, περίπτερα όμως όχι.
Περίπτερα: Ο Θοδωρής Μάλλιος μιλάει για την κρίση του επαγγέλματος
«Ο βασικότερος λόγος είναι οι αλλεπάλληλες κρίσεις, με πρώτη και χειρότερη την οικονομική. Από εκεί ήρθε η μεγάλη καταστροφή, με την υπέρμετρη αύξηση των φόρων στα καπνικά, που σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν το 60% του τζίρου». Τα καπνικά, όπως επίσης τα καύσιμα και τα αλκοολούχα, έχουν Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Το 2010 o ΕΦΚ στα καπνικά έφτανε στο 63,5%. Δηλαδή, στα 100 λεπτά ο φόρος ήταν 63,50. Τα υπόλοιπα 36,50 λεπτά μοιράζονταν η καπνοβιομηχανία, οι διανομείς και οι λιανοπωλητές, ανάμεσά τους και οι περιπτεράδες, στους οποίους κατά μέσο όρο έμενε το 4,5% επί της λιανικής. Σήμερα, με τις διάφορες αυξήσεις που ακολούθησαν, η αγορά μοιράζεται πλέον μόλις 20 λεπτά στα 100.
Αλλά ήρθαν κι άλλες κρίσεις. Πρώτα η πανδημική. «Με μεγάλες προσπάθειες βάλαμε τον κλάδο στις πληττόμενες επιχειρήσεις κι έτσι σώθηκε μεγάλος μέρος όσων επλήγησαν», λέει ο Θ. Μάλλιος. Και μετά η ενεργειακή. Τα περίπτερα είναι ενεργοβόρες επιχειρήσεις, κυρίως λόγω των ψυγείων. «Κι αν μια επιχείρηση βρίσκεται στα όριά της, ακόμα και κάτι ελάχιστο επιπλέον να τη βαρύνει μπορεί να την εξαφανίσει», προσθέτει. Υπάρχει, βεβαίως, και ο ανταγωνισμός, και είναι μεγάλος. Μίνι μάρκετ, σούπερ μάρκετ υπάρχουν παντού.
Στεκόμουν έξω από ένα περίπτερο στην Πανεπιστημίου. Έμοιαζε να έχει τα πάντα. Ομπρέλες, τσαντάκια μέσης, καπέλα, γυαλιά ηλίου, διάφορα μπιχλιμπίδια, χίλια δυο πράγματα. «Η πιάτσα, το σημείο δηλαδή, είναι ο βασικός παράγοντας για να πάει ένα περίπτερο καλά. Να περνάει κόσμος, να έχει κίνηση», λέει ο Θ. Μάλλιος. «Αλλά μεγάλη σημασία έχει», προσθέτει, «και η επάρκεια του επαγγελματία. Να είναι δραστήριος, να είναι επίκαιρος, να αντιλαμβάνεται γρήγορα τι ζητάει η αγορά, να διαβάζει το κοινό του. Αυτή την περίοδο σκίζουν οι κούκλες labubu. Όποιος τα πιάνει γρήγορα αυτά, αγοράζει μαζικά πριν μπούνε οι πολλοί. Να σε ξέρουν και οι έμποροι για να σε βάλουν σε προτεραιότητα. Αλλιώς τρέχουνε τα λεφτά μπροστά σου και δεν μπορείς να τα πιάσεις».
Ένα περίπτερο μπορεί να έχει και 2.500 κωδικούς. Αλλά ο τζίρος ανεβαίνει κυρίως από τα καπνικά και μετά από τα ψυγεία και τα διάφορα ζαχαρώδη και σνακ. Οι εφημερίδες και τα περιοδικά; «Τελείωσε ο Τύπος, για μας είναι φύρα. Ακόμα και τώρα οι τίτλοι είναι πάρα πολλοί κι εκτός του ότι καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο, μας δυσκολεύουν και στη διαχείριση. Δυο τρία περιοδικά να ξεχάσεις να επιστρέψεις ή να στα κλέψουν, πάει το κέρδος, μηδενίστηκε».
Σε γνωστή ιστοσελίδα υπάρχουν καμιά 30αριά αγγελίες που ζητούν υπάλληλους περιπτέρου, συνήθως με τον βασικό μισθό. Ζητούνται άτομα «σοβαρά, με συνέπεια, ευγένεια και όρεξη για δουλειά», λίγο πολύ δηλαδή ό,τι ζητάνε όλες οι αγγελίες. Υπάρχουν, όμως, και συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Η παραλαβή και ο έλεγχος των προμηθειών, οι επιστροφές Τύπου, η τακτοποίηση και συμπλήρωση εμπορευμάτων στα ράφια, η διαχείριση ταμείου και POS, η διατήρηση της καθαριότητας και της τάξης. Αν είσαι υπάλληλος, γνωρίζεις εκ των προτέρων την αμοιβή σου, τις ώρες εργασίας κ.λπ. Πώς είναι τα πράγματα, όμως, αν θέλει κανείς να αποκτήσει το δικό του περίπτερο ή να νοικιάσει κάποιο;
Τι θα λέγατε, κύριε Μάλλιε, σε κάποιον νέο άνθρωπο που θέλει να ασχοληθεί με το περίπτερο; Να προχωρήσει; «Θα του έλεγα να το μελετήσει πολύ καλά. Να ρωτήσει ανθρώπους που ξέρουν από περίπτερο κι όχι όποιον κι όποιον, αλλά έναν καλό περιπτερά. Να ξέρει ότι μπορεί να του κλέψουν από μια σοκολάτα μέχρι και να του βγάλουν όπλο για την είσπραξη. Να ξεχάσει την προσωπική του ζωή, γιατί θα δουλεύει κάθε μέρα πολλές ώρες, θα δουλεύει και τις αργίες. Πολύ πιθανόν να αποκτήσει και διάφορα μυοσκελετικά προβλήματα, γιατί δεν είναι καθόλου εύκολο να βρίσκεσαι για πολλές ώρες μέσα σε ένα κουβούκλιο».
Έργο του εικαστικού Ανδρέα Finch (Finch of Athens) από την έκθεση «Περί Πτερύγων Ανέμων – Τα Αθηναϊκά Περίπτερα», που παρουσιάζεται στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) από τις 22/1 έως τις 22/2/2026
Και με τον ζητιάνο και με τον πρωθυπουργό
Χάζευα τα βιβλία σε ένα περίπτερο-βιβλιοπωλείο στην Ακαδημίας κι έπιασα την κουβέντα με τον περιπτερά. «Πώς σου ήρθε να βάλεις βιβλία;» «Είχα πατατάκια στα πλάγια και κάθε τόσο βούταγε και δυο τρία σακουλάκια κάποιος και πέρναγε τον δρόμο απέναντι τρέχοντας. Ποιον να πρωτοκυνηγήσω; Τώρα που έβαλα τα βιβλία έχω το κεφάλι μου ήσυχο, κανείς δεν τα κλέβει αυτά». Εκείνη την ώρα κοντοστάθηκε ένας τύπος και ρώτησε πού είναι το μετρό. «Είναι ενοχλητικό που σε ρωτάνε διάφορα κάθε λίγο και λιγάκι;» «Και τι να κάνω, να βγάλω ταμπέλα “Δεν απαντώ”; Καθημερινά με ρωτάνε διάφορα πράγματα από 50 έως και 150 άνθρωποι. Δέκα λεπτά να έπαιρνα από όλους αυτούς θα είχα σπίτι στην Εκάλη».
Στην πιο εμπεριστατωμένη έρευνα για τα περίπτερα, το βιβλίο «Τα περίπτερα της Αθήνας» του Θανάση Κάππου (εκδ. Αλήθεια), ο συγγραφέας επικαλείται δημοσίευμα της εφημερίδας «Εμπρός», του 1956: «Στην αρένα των αθηναϊκών δρόμων αποδεικνύεται κάθε μέρα και περισσότερο ότι τον ρόλο των ταύρων τον παίζουν τα φορτηγά και του κόκκινου πανιού τα περίπτερα. Η έλξη που ασκούν τα συμπαθητικά μονοθάλαμα παραπήγματα στα αυτοκίνητα –δίνοντας στις εφορμήσεις τους διαστάσεις πραγματικής καταδρομής– έχει φυσικά την εξήγησή της. Είναι η συχνή περικοπή των πεζοδρομίων που αναγκάζει τα περίπτερα να τονίζουν την παρουσία τους όλο και πιο έξω στο χείλος του δρόμου και σε συνέχεια φυσικά στην... άβυσσον. Και όποιο περίπτερο πάρει ο χάρος. Στη χρονιά που πέρασε υπέκυψαν στην Αθήνα από επελάσεις αυτοκινήτων γύρω στα 40 περίπτερα, αριθμός που θα έπρεπε να συγκινεί. Το αίσθημα ανήκει αποκλειστικά στους περιπτερούχους, που, κατεβάζοντας κάθε βράδυ τα ρολά τους, δεν ξέρουν αν το άλλο πρωί θα ανεβάσουν μόνο αυτά ή και το περίπτερό τους».
Σπουδαίο επιχειρηματικό δαιμόνιο είχαν δύο περιπτεράδες της Αθήνας. Το 1934 ο Γιάννης Γεωργακάς και ο συνεταίρος του Άγγελος Σεραφειμίδης, άνοιξαν περίπτερο στα Χαυτεία. Ως πρωτοπόροι, μετέτρεψαν τα πλαϊνά του περιπτέρου τους σε βιτρίνες και πωλούσαν από στιλό και είδη ξυρίσματος, μέχρι ψαλίδια, γυαλιά και άλλα μικροαντικείμενα. Το περίπτερο αυτό του Γεωργακά ήταν ο προπομπός του πολυκαταστήματος Μινιόν. Η δεύτερη περίπτωση ήταν των πέντε αδελφών Χόντου. Ξεκίνησαν ως πλασιέ σαπουνιών και, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ανέλαβαν τη λειτουργία ενός περιπτέρου επί της οδού Ομήρου. Το 1967 άνοιξαν το πρώτο τους κατάστημα ακριβώς απέναντι, που ήταν η αρχή των Hondos Center.
Ο Θοδωρής Μάλλιος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μισθωτών Περιπτέρων και της Ένωσης Περιπτεριούχων Αττικής, μιλάει για την κρίση του επαγγέλματος
15°
