Explainer | Γιατί η εκλογική ήττα του Τραμπ μπορεί να οδηγήσει είτε σε συμφωνία με το Ιράν είτε σε νέα πολεμική κλιμάκωση
Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο κατά του Ιράνμε στόχο την ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης, ωστόσο οι εξελίξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ ανέτρεψαν τους πολιτικούς του σχεδιασμούς. Η δυσαρέσκεια των Αμερικανών για τη σύγκρουση και η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων αποτυπώθηκαν στην κάλπη των ενδιάμεσων εκλογών, με τους Δημοκρατικούς να εξασφαλίζουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Η εξέλιξη αυτή αφήνει τον Αμερικανό πρόεδρο πολιτικά αποδυναμωμένο και αντιμέτωπο με ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να επιδιώξει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου είτε να επιλέξει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Πώς ο πόλεμος με το Ιράν επηρέασε τις πολιτικές ισορροπίες
Στην Τεχεράνη, αλλά και μεταξύ των συμμάχων του Ιράν, το εκλογικό αποτέλεσμα ερμηνεύτηκε ως σαφές μήνυμα των Αμερικανών κατά της πολεμικής σύγκρουσης. Αξιωματούχοι χωρών του Κόλπου αιφνιδιάστηκαν από την έκταση της νίκης των Δημοκρατικών, ενώ πηγή κοντά σε σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή σχολίασε χαρακτηριστικά ότι «το Ιράν πέτυχε αλλαγή καθεστώτος στην Αμερική». Ο πόλεμος, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, επεκτάθηκε σε ολόκληρη την περιοχή, καθώς η Τεχεράνη εξαπέλυσε πυραυλικές επιθέσεις και επιθέσεις με drones εναντίον στόχων στον Κόλπο και πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αναταράξεις στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Παρά τις σοβαρές ζημιές που υπέστησαν οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, η επιχείρηση δεν οδήγησε σε καθοριστικό αποτέλεσμα, ενώ το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της χώρας παραμένει ανοιχτό.
Δύο πηγές με γνώση των διεργασιών στις κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου εκτιμούν ότι η αποδυνάμωση του Τραμπ και η δυνατότητα του Δημοκρατικού Κογκρέσου να περιορίσει τις στρατιωτικές του επιλογές ενισχύουν το κίνητρο για αναζήτηση διπλωματικής λύσης.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να εμφανιστεί ως νικητής, αφήνοντας τον Αμερικανό πρόεδρο εκτεθειμένο πολιτικά, ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες επικίνδυνες αποφάσεις. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη πανηγύρισε την εκλογική ήττα του Τραμπ, χωρίς όμως να χαλαρώσει την επιφυλακή της. Ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να επιχειρήσει να αντισταθμίσει την πολιτική του ήττα με νέα στρατιωτικά πλήγματα. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, μάλιστα, προειδοποίησε κατά οποιασδήποτε διάθεσης υποχώρησης, στέλνοντας μήνυμα ότι η χώρα δεν προτίθεται να μετριάσει τις απαιτήσεις της για τα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, η εκλογική ήττα του Τραμπ έρχεται λίγες ημέρες μετά την αποτυχία του πολιτικού μπλοκ του Μπενιαμίν Νετανιάχου να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο Ισραήλ, καθώς συγκέντρωσε 53 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ. Σύμφωνα με αναλυτές, η πολιτική πίεση που δέχονται και οι δύο ηγέτες ενδέχεται να τους οδηγήσει σε επιλογές κλιμάκωσης, προκειμένου να διασφαλίσουν την πολιτική τους παρακαταθήκη. Ο πρόεδρος του Gulf Research Center, Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, εκτίμησε ότι ο Τραμπ μπορεί να επιδιώξει να «ολοκληρώσει τη δουλειά» στο Ιράν πριν από την αποχώρησή του από την εξουσία, εάν η Τεχεράνη εξακολουθήσει να αντιστέκεται και να προβάλλει εικόνα νίκης. Την ίδια ώρα, οι Δημοκρατικοί αναμένεται από τον Ιανουάριο να αξιοποιήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου για να ξεκινήσουν έρευνες σε βάρος της κυβέρνησης Τραμπ, της οικογένειάς του και συνεργατών του. Η πολιτική μεταβολή στην Ουάσιγκτον προκαλεί ανησυχία και στις χώρες του Κόλπου, καθώς εκφράζονται φόβοι για κοινοβουλευτικές έρευνες σχετικά με επιχειρηματικές δραστηριότητες κρατικών φορέων τους που συνδέονται με την οικογένεια του Αμερικανού προέδρου.
17°
