Κυπριακό: Ένα εθνικό ζήτημα που εξαφανίστηκε από τις προτεραιότητες των πολιτών

Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη και το Κυπριακό είναι ένα από τα μακροβιότερα άλυτα ζητήματα της Ευρώπης. Ωστόσο, τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου δείχνουν ότι το θέμα έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τις άμεσες ανησυχίες των πολιτών. Ούτε ένας Έλληνας ή Κύπριος ερωτηθείς δεν το θεωρεί σημαντικό πρόβλημα. Την αποκαλυπτική απάντηση δίνουν τα στοιχεία των ετήσιων ερευνών του Ευρωβαρόμετρου από το 2020 και μετά. Σ’ αυτές τις έρευνες, οι πολίτες καλούνται να αναφέρουν ποια θεωρούν ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα τους.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: ουδείς από τους περίπου 12.000 Έλληνες πολίτες που συμμετείχαν συνολικά στις έρευνες ούτε ένας από τους περίπου 6.000 πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας ανέφερε το Κυπριακό ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας του. Βεβαίως, το Κυπριακό καλείται να ανταγωνιστεί προβλήματα με πολύ πιο άμεση επίδραση στην καθημερινότητα: το κόστος ζωής, την ανεργία, την υγεία, την ανασφάλεια, την έλλειψη στέγασης και τη δυσλειτουργία της δικαιοσύνης. Όμως, η πλήρης απουσία του Κυπριακού από τις απαντήσεις δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στην πίεση της καθημερινότητας. Δείχνει ότι το ζήτημα, παρά την ιστορική, εθνική και γεωπολιτική σημασία του, δεν θεωρείται επιλύσιμο.

Η εικόνα είναι διαφορετική στις περιοχές του βόρειου τμήματος του νησιού που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μεταξύ των Τουρκοκυπρίων, το Κυπριακό εξακολουθεί να καταγράφεται ως σημαντικό πρόβλημα, αν και η βαρύτητά του παρουσιάζει διακυμάνσεις και, κατά τις τελευταίες μετρήσεις, τάσεις υποχώρησης. Το 2020, περίπου το 9% των Τουρκοκυπρίων το ανέφερε ως σημαντικό ζήτημα, ενώ το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε περίπου το 11%. Στις δύο τελευταίες μετρήσεις, στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026, το ποσοστό μειώθηκε. Με λίγα λόγια, μόνο για την τουρκοκυπριακή κοινότητα το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί ανησυχία. Η εν λόγω ευαισθησία συνδέεται με τις άμεσες συνέπειες της μη λύσης στην καθημερινότητα των Τουρκοκυπρίων: διεθνή απομόνωση, ελλιπή εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου, περιορισμούς στις οικονομικές και πολιτικές σχέσεις και εξάρτηση από την Τουρκία.

Η σταδιακή υποχώρηση του ενδιαφέροντας αντανακλά την κόπωση και την απογοήτευση που έχουν προκαλέσει οι επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες επίλυσης. Συνδέεται επίσης με τη διάψευση της προσδοκίας ότι η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα οδηγούσε γρήγορα σε συνολική συμφωνία και σε πλήρη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στα ευρωπαϊκά δικαιώματα και οφέλη.