Η υποθετική αγορά της Γροιλανδίας αποκαλύπτει τα όρια της οικονομικής αποτίμησης κρατικής κυριαρχίας
Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της Δανίας ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump και η ομάδα του «συζητούν πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια ενδεχόμενη αγορά», σύμφωνα με δήλωση εκπροσώπου του Λευκού Οίκου αυτή την εβδομάδα.
Ακόμη όμως και ως νοητικό πείραμα, που προϋποθέτει την ύπαρξη πρόθυμου πωλητή, η συζήτηση για την υποθετική πώληση ενός αυτόνομου εδάφους όπως η Γροιλανδία προσκρούει γρήγορα σε δυσεπίλυτα ζητήματα – με βασικότερο το πώς θα μπορούσε καν να καθοριστεί ένα αξιόπιστο τίμημα.
Δεν υπάρχει «αγορά» για χώρες, ούτε για τη Γροιλανδία
«Δεν υπάρχει αγορά για την αγοραπωλησία χωρών», σημειώνει ο Nick Kounis, επικεφαλής οικονομολόγος της ABN AMRO, εξηγώντας ότι δεν υφίσταται αποδεκτό πλαίσιο αποτίμησης κρατών ή εδαφών.
Αντίστοιχα, οι αγορές της Λουιζιάνα το 1803 και της Αλάσκας το 1867 δεν αποτελούν χρήσιμα προηγούμενα, αφενός επειδή τότε υπήρχαν πρόθυμοι πωλητές (Γαλλία και Ρωσία), αφετέρου επειδή η προσαρμογή των τιμών στο σήμερα εξαρτάται από πλήθος μεταβλητών, όπως ο πληθωρισμός, οι αξίες γης και η ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών.
Θα μπορούσε άραγε η Γροιλανδία να αποτιμηθεί όπως μια εταιρεία, με βάση τα έσοδα που παράγει; Και αυτή η προσέγγιση αποδεικνύεται προβληματική.
Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Δανίας, το ΑΕΠ της Γροιλανδίας το 2023 ανήλθε μόλις σε 3,6 δισ. δολάρια, βασιζόμενο κυρίως στην αλιεία – περίπου στο ένα δέκατο του αντίστοιχου μεγέθους της Ισλανδίας. Ακόμη κι αν αυτό αποτελούσε αφετηρία αποτίμησης, ποιος πολλαπλασιαστής θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί;
Επιπλέον, η Δανία καλύπτει περίπου το ήμισυ του δημόσιου προϋπολογισμού της Γροιλανδίας μέσω επιδοτήσεων, χρηματοδοτώντας νοσοκομεία, σχολεία και βασικές υποδομές σε έναν αραιοκατοικημένο τόπο. Πώς αποτιμάται αυτή η εξάρτηση;
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος της ενδοχώρας καλύπτεται από παγετώνες, οι ακτογραμμές της Γροιλανδίας εμφανίζουν σημαντικές προοπτικές εξόρυξης ορυκτών. Εκτιμήσεις ανεβάζουν την αξία των ορυκτών και ενεργειακών αποθεμάτων σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ή και περισσότερο, αν και δεν έχουν γίνει πλήρεις γεωλογικές έρευνες σε όλο το νησί. Έρευνα του 2023 έδειξε ότι 25 από τα 34 «κρίσιμα» ορυκτά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντοπίζονται εκεί.
Ο Τραμπ έχει αρνηθεί ότι οι ΗΠΑ στοχεύουν στα ορυκτά ή ενεργειακά αποθέματα, ωστόσο το Reuters αποκάλυψε ότι η αμερικανική κυβέρνηση συζήτησε το ενδεχόμενο συμμετοχής στην Critical Metals Corp, εταιρεία που επιδιώκει να αναπτύξει το μεγαλύτερο έργο σπάνιων γαιών στη Γροιλανδία.
Οι εξορύξεις υδρογονανθράκων πάντως απαγορεύονται για περιβαλλοντικούς λόγους, ενώ η ανάπτυξη της μεταλλευτικής δραστηριότητας συναντά έντονες αντιδράσεις από τους Ινουίτ, που διεκδικούν δικαιώματα και κυριότητα. «Όταν προσθέτεις άυλες έννοιες όπως ο πολιτισμός και η ιστορία των ιθαγενών, δεν υπάρχει τρόπος να αποτιμηθούν οικονομικά», σημειώνει ο Andreas Østhagen του Fridtjof Nansen Institute, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση «γελοία».
Παρά ταύτα, η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει ότι «όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι», ακόμη και η στρατιωτική δράση, για τον έλεγχο μιας περιοχής που θεωρεί ζωτικής σημασίας για την αμερικανική εθνική ασφάλεια. Η επικείμενη συνάντηση του Αμερικανού ΥΠΕΞ Marco Rubio με τη δανική ηγεσία ίσως αποσαφηνίσει τις πραγματικές προθέσεις της Ουάσινγκτον.
Όπως εκτιμά ο Kounis, ο Τραμπ ενδέχεται απλώς να χρησιμοποιεί μια γνώριμη διαπραγματευτική τακτική: να θέτει ένα ακραίο σενάριο, ώστε να αποκτήσει μοχλό πίεσης για μελλοντικές συμφωνίες στρατιωτικού ή οικονομικού χαρακτήρα.
12°
